Shiu më i madh i meteorëve i vitit kulmon sonte: Deri në 150 “yje që bien” në orë – ja kur shihet më mirë

Mistere

Gazeta Express

16/12/2025 20:13

Shiu më spektakolar i meteorëve i vitit është pothuajse këtu – dhe nuk duhet humbur.

Shiu i meteorëve Geminidë do të arrijë kulmin e tij mahnitës sonte, me mundësi për të parë deri në 150 yje që bien në çdo orë.

Ky spektakël qiellor njihet për meteorët e tij jashtëzakonisht të ndritshëm dhe shumëngjyrësh, që ndriçojnë qiellin në nuanca të verdha, të kuqe, jeshile dhe blu.

Edhe pse shiu i Geminidëve është aktiv deri më 20 dhjetor, sonte pritet të jetë nata më mbresëlënëse.

⏰ Koha më e mirë për vëzhgim është nga mesnata deri rreth orës 02:00, por meteorët mund të shfaqen që nga errësimi i parë i mbrëmjes.

🌙 Me Hënën në fazë të hollë, vetëm 26 për qind e ndriçimit të saj normal, kushtet janë ideale për një pamje të qartë të qiellit.

Për ta shijuar këtë shfaqje, ju nevojiten vetëm sytë tuaj, një pallto e ngrohtë dhe pak durim – teleskopët apo dylbitë nuk janë të nevojshme.

Çfarë janë Geminidët?

Astronomi Dr Greg Brown nga Observatori Mbretëror i Greenwich shpjegon se hapësira nuk është aq bosh sa duket:

“Objekte si asteroidët dhe kometat, teksa lëvizin nëpër Sistemin Diellor, lënë pas gjurmë pluhuri dhe gazi. Toka kalon rregullisht përmes këtyre gjurmëve.”

Kur grimcat e pluhurit dhe gurëve hyjnë në atmosferën e Tokës, ato digjen me shpejtësi të madhe, duke krijuar vija drite – meteorët.

Gjatë Geminidëve, grimca të vogla sa një kokërr rëre përplasen në atmosferë me shpejtësi deri në 70 km në sekondë.

Ndryshe nga shumica e shirave të meteorëve, Geminidët nuk vijnë nga një kometë, por nga asteroidi shkëmbor 3200 Phaethon.

Për shkak të përmbajtjes së lartë të metaleve, meteorët e tij krijojnë ngjyra spektakolare gjatë djegies në atmosferë.

Si t’i shihni Geminidët sonte

✔️ Mos përdorni teleskop ose dylbi – ato e kufizojnë fushën e shikimit.

✔️ Gjeni një vend të errët, larg ndriçimit të qytetit.

✔️ Shtrihuni ose shikoni lart me një pamje sa më të gjerë të qiellit.

Meteorët duken sikur dalin nga një pikë e vetme, e quajtur radiant, në yjësinë Binjakët (Gemini).

Këtë yjësi mund ta gjeni duke parë mbi “shpatullën” e Orionit, drejt yllit të ndritshëm Castor.

Megjithatë, ekspertët këshillojnë që të mos shikoni drejtpërdrejt te Gemini, por pak më anash, për të përdorur shikimin periferik, i cili është më i ndjeshëm ndaj dritës.

Astronomi Dr Shyam Balaji nga King’s College London thotë se kulmi i shikimit është rreth orës 02:00, por vëzhgimi mund të nisë që në mbrëmje.

Në kushte të mira, mund të shihen më shumë se 100 meteorë në orë, ose rreth një ose dy në minutë.

Mot dhe mundësi të tjera vëzhgimi

Sipas parashikimeve, kushtet e motit janë më të favorshme pas një jave me stuhi, me qiell kryesisht të kthjellët në shumë zona.

Nëse e humbni kulmin sonte, Geminidët do të jenë ende të dukshëm deri më 20 dhjetor, por me intensitet më të ulët.

Më pas, vëzhguesit e qiellit mund të shijojnë shiun e meteorëve Ursidë, i cili arrin kulmin më 22 dhjetor.

Çfarë dallimi ka mes asteroidit, meteorëve dhe meteoritëve?

Asteroidi: një trup i madh shkëmbor, zakonisht mes Marsit dhe Jupiterit.

Kometë: shkëmb i mbuluar me akull dhe gazra, me orbitë shumë të zgjatur.

Meteor: vija e dritës që shohim kur një grimcë digjet në atmosferë.

Meteoroid: vetë grimca shkëmbore në hapësirë.

Meteoriti: pjesa që arrin të bjerë në Tokë.

Shumica e shirave të meteorëve krijohen kur Toka kalon përmes mbetjeve të lëna nga kometat ose asteroidët. /GazetaEsxpress/