Sekreti i maceve: Si bien gjithmonë në këmbë

Fun

Gazeta Express

09/03/2026 21:16

Që prej shekujsh, shkencëtarët janë përpjekur të zbulojnë një nga misteret më të njohura të natyrës: si arijnë macet të ulen gjithmonë në këmbë.

Këta shokë katërkëmbësh duket se kanë një aftësi të jashtëzakonshme për t’u kthyer dhe rrotulluar në ajër, duke rënë gjithmonë drejt, pavarësisht mënyrës se si bien.

Tani, studiuesit nga Universiteti Yamaguchi në Japoni kanë zgjidhur enigmën që ka hutuar fizikantët dhe pronarët e kafshëve shtëpiake.

Sipas tyre, sekreti qëndron në një pjesë jashtëzakonisht fleksibël të shtyllës kurrizore të maceve.

Në një eksperiment, i botuar në The Anatomical Record, studiuesit analizuan shtyllat kurrizore të pesë maceve të vdekura. Ata zbuluan se pjesa torakale e shtyllës, në mes të shpinës, është gati tre herë më fleksibël se pjesa lumbare, në pjesën e poshtme të shpinës.

Kjo lejon macen të rrotullojë shpejt pjesën e sipërme të trupit, si një patinatore në kthesë të ngushtë, duke u drejtuar drejt tokës brenda milisekondash.

Dr Yasuo Higurashi tha për Daily Mail: “Shtylla torakale rrotullohet lehtë. Ky lëvizje ndihmon gjithashtu shtyllën lumbare, duke lejuar macen të pozicionojë trupin dhe të ulet në këmbë.”

Fizikantët kanë diskutuar për “problemin e macës që bie” që nga shekulli i 19-të, kur vunë re se macet ktheheshin aq lehtë në ajër. Ata u habitën sepse dukeshin të thyheshin ligjet e fizikës – një objekt nuk mund të fillojë të rrotullohet pa një shtytje të jashtme, sipas ligjit të konservimit të momentit këndor.

Në dy shekuj, teoritë kryesore për shpjegimin e këtij fenomeni ishin tre: bishti-propelant, modelet bend-and-twist, dhe tuck-and-turn.

Teoria e parë sugjeron se macja lëviz bishtin fort në një drejtim për të shtyrë trupin në të kundërt. Modeli bend-and-twist pretendon se macja përkul trupin në mënyrë anësore dhe rrotullon pjesën e përparme një drejtim dhe pjesën e pasme tjetër. Ndërsa modeli tuck-and-turn sugjeron se macet alternojnë përkuljen dhe shtrirjen e këmbëve gjatë rrotullimit.

Për të provuar këtë, Dr Higurashi dhe bashkëpunëtorët analizuan shtyllat kurrizore të maceve të dhuruara universiteteve dhe pamjet video të maceve të rëna nga një lartësi prej 1 metri. Ata vunë re se macet rrotullojnë pjesën e përparme pak më shpejt se pjesën e pasme.

Këto rezultate mbështesin modelin tuck-and-turn: macet rrotullojnë trupin e sipërm dhe të poshtëm në drejtim të kundërt, duke tërhequr këmbët e përparme dhe shtrirë këmbët e pasme, duke ruajtur momentin këndor dhe duke “shkelur” ligjet e fizikës për të rënë gjithmonë në këmbë. /GazetaExpress/