Sa peshë shtojmë realisht gjatë Krishtlindjeve, sipas shkencës

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

16/12/2025 19:05

Shtimi i disa kilogramëve gjatë festave të fundvitit shpesh shihet si pjesë e “traditës”. Por studimet shkencore tregojnë se edhe periudha të shkurtra teprimi me ushqim mund të shkaktojnë ndryshime të matshme në trup.

Shkencëtarët që kanë analizuar efektet e shtimit modest në peshë, si pasojë e një diete më të pasur për disa javë rresht, kanë zbuluar se kjo mund të ndikojë në shëndetin e zemrës, të çrregullojë sistemin imunitar dhe të ndryshojë ekuilibrin e baktereve në zorrë.

Sipas parashikimeve, britaniku mesatar konsumon rreth **6,000 kalori vetëm ditën e Krishtlindjes** – më shumë se dyfishi i sasisë së rekomanduar ditore për burrat dhe gati trefishi për gratë.

Megjithatë, pavarësisht ankthit vjetor për “tepricat festive”, ekzistojnë çuditërisht pak studime cilësore që matin realisht sa peshë shtojnë njerëzit gjatë Krishtlindjeve – dhe ato që ekzistojnë, japin rezultate të përziera.

Ekspertët theksojnë se teprimi për disa ditë mund të çojë në shtim të përkohshëm në peshë, por rrallëherë shkakton ndryshime dramatike ose afatgjata, nëse rutina normale rifillon pas festave.

Shumica e rritjes fillestare në peshore lidhet me **mbajtjen e ujit në trup**, depozitimin e karbohidrateve dhe sasinë më të madhe të ushqimit në sistemin tretës – jo domosdoshmërisht me shtimin e dhjamit trupor.

Kur zakonet ushqimore dhe niveli i aktivitetit fizik kthehen në normalitet, kjo peshë zakonisht bie vetvetiu.

Dr. Duane Mellor, dietolog i licencuar nga Leicestershire, thotë se supozimet tradicionale mbi kaloritë dhe shtimin në peshë janë tepër të thjeshtuara.

“Për shumë vite besohej se konsumimi i 3,500 kalorive shtesë çonte automatikisht në shtimin e rreth një libre (0.45 kg),” shpjegon ai.

“Hulumtimet e fundit tregojnë se kjo nuk vlen për të gjithë.”

Sipas Dr. Mellor, mënyra se si dikush shton peshë varet nga shumë faktorë, përfshirë gjininë, madhësinë e trupit, masën muskulore, moshën dhe nivelin e aktivitetit fizik.

“Në përgjithësi, burrat shtojnë peshë më vështirë se gratë, pjesërisht për shkak të përbërjes trupore dhe mënyrës se si depozitohet dhjami,” thotë ai.

“Edhe gjenetika apo gjendje shëndetësore si hipotiroidizmi mund të luajnë rol.”

Si pasojë, dy persona që konsumojnë të njëjtën sasi kalorish shtesë gjatë festave mund të përjetojnë ndryshime shumë të ndryshme në peshë.

Një studim amerikan i vitit 2009, që ndoqi 195 të rritur gjatë periudhës 6–8 javore të pushimeve dimërore, zbuloi një shtim mesatar prej vetëm **0.37 kg**.

Një studim i ngjashëm në Suedi raportoi rreth **0.4 kg** shtim tek të rriturit jo obezë gjatë një pushimi 2–3 javor të Krishtlindjeve.

Tek personat obezë, megjithatë, ndryshimet ishin shumë më të paqëndrueshme – nga shtim mbi **6 kg**, deri te humbje e konsiderueshme në peshë gjatë së njëjtës periudhë.

Një studim më i fundit britanik, i publikuar në vitin 2020 në *PLOS One*, ndoqi mbi 3,500 persona nga fundi i nëntorit deri në fund të janarit dhe gjeti një rritje mesatare të peshës prej **1.35%**, që korrespondon me rreth **1.2 kg**.

E rëndësishme është se studiuesit vunë re se pesha filloi të bjerë sërish mes janarit dhe marsit, duke sugjeruar se shumica e shtimit festiv ishte e përkohshme.

Studime të tjera kanë gjetur pak ose aspak ndryshim në peshë trupore, por rritje të lehta të yndyrës – ndërsa disa nuk kanë konstatuar asnjë ndryshim të matshëm, pavarësisht ndryshimeve në dietë dhe aktivitet fizik.

Dr. Mellor këshillon që ata që ndihen se kanë tepruar me ushqimin të mos bien në kurthin e vendimeve ekstreme të Vitit të Ri.

“Do të inkurajoja ndryshime të vogla, realiste, në dietë dhe aktivitet fizik – të tilla që mund të mbahen në kohë,” thotë ai.

Dëshmitë tregojnë se edhe ndërhyrje shumë të thjeshta mund të parandalojnë që shtimi i përkohshëm i peshës gjatë festave të kthehet në problem afatgjatë.

Në një studim të publikuar në *British Medical Journal*, studiues nga universitetet e Birminghamit dhe Loughborough ndoqën 272 vullnetarë gjatë dy periudhave të Krishtlindjeve.

Gjysma e tyre morën këshilla bazë, u inkurajuan të peshoheshin dy herë në javë dhe u informuan se sa aktivitet fizik kërkohet për të djegur ushqimet tipike festive. Pjesa tjetër vazhdoi jetën normalisht.

Ata që nuk morën asnjë udhëzim shtuan mesatarisht **370 gramë** mes nëntorit dhe janarit.

Ndërsa grupi që mori këshilla humbi rreth **130 gramë**.

Profesorja Amanda Daley nga Universiteti i Loughborough tha: “Hulumtimi ynë tregon se një ndërhyrje e shkurtër gjatë periudhës së Krishtlindjeve mund të parandalojë shtimet e vogla në peshë që, me kalimin e kohës, kontribuojnë në epideminë e obezitetit.”

Me fjalë të tjera, disa ditë teprimi nuk i zhbëjnë zakonet e shëndetshme të një viti të tërë – por ajo që ndodh **pas festave** ka shumë më tepër rëndësi sesa ajo që hahet ditën e Krishtlindjes. /GazetaExpress/