Rritje shqetësuese e tre llojeve të kancereve

Shneta tjera

Gazeta Express

19/03/2026 19:45

Vdekjet nga kanceri në Mbretërinë e Bashkuar kanë rënë në nivelin më të ulët të regjistruar ndonjëherë, por ekspertët paralajmërojnë se tre lloje kanceri po shfaqin një rritje të fortë: kanceri i mëlçisë, i mitrës dhe ai i kokës e qafës.

Sipas të dhënave të reja nga Cancer Research UK, ndërsa vdekshmëria e përgjithshme nga kanceri vijon të bjerë, këto tre lloje po lëvizin në drejtimin e kundërt.

Kanceri i kokës dhe qafës është një term i përgjithshëm që përfshin kanceret e gojës, fytit, kutisë së zërit, hundës, sinuseve dhe gjëndrave të pështymës. Studimet sugjerojnë se një pjesë e madhe e kancereve orofaringeale — që prekin pjesën e pasme të fytit, bajamet dhe bazën e gjuhës — mund të lidhen me virusin HPV.

Ky virus, që përhapet përmes kontaktit të afërt, përfshirë marrëdhëniet seksuale, zakonisht është i padëmshëm. Por te disa persona ai mund të nxisë zhvillimin e kancerit.

Rritja e rasteve me kancer të kokës dhe qafës, sidomos te të rriturit e rinj dhe të moshës së mesme, është lidhur me infeksionet nga HPV. Shenjat paralajmëruese përfshijnë plagë në gojë që nuk shërohen, zë të ngjirur dhe kokrra apo masa të pashpjegueshme në gojë ose në qafë.

Ndërkohë, kanceri i mëlçisë është tashmë një nga shkaqet me rritjen më të shpejtë të vdekjeve nga kanceri në Britani, me norma vdekshmërie pothuajse dy herë më të larta se sa para 20 vitesh.

Gjatë dy dekadave të fundit, dhjetëra mijëra persona kanë humbur jetën nga kjo sëmundje dhe ekspertët besojnë se bilanci mund të rritet edhe më tej në vitet që vijnë.

Sipas specialistëve, një popullsi në rritje dhe në plakje, e kombinuar me presionin në rritje mbi shërbimin shëndetësor publik britanik, NHS, po e bën më të vështirë ruajtjen e progresit në të gjitha llojet e kancerit.

Megjithatë, panorama e përgjithshme mbetet inkurajuese. Normat e vdekjeve nga kanceri në Britani janë tani 29 për qind më të ulëta krahasuar me kulmin e tyre në vitin 1989, me rreth 250 vdekje për 100 mijë banorë në vit gjatë periudhës 2022–2024. Kjo përfaqëson një rënie prej 11 për qind vetëm në dekadën e fundit.

Një nga historitë më të suksesshme mbetet kanceri i qafës së mitrës, ku vdekjet kanë rënë me 75 për qind gjatë 50 viteve të fundit, kryesisht falë vaksinës kundër HPV-së.

Rreth 6.5 milionë persona në Britani e kanë marrë tashmë këtë vaksinë, e cila mund të parandalojë deri në 90 për qind të rasteve të kancerit të qafës së mitrës.

Rënie të ndjeshme janë shënuar gjithashtu edhe për kancerin e stomakut, kancerin e testikujve dhe limfomën Hodgkin.

Edhe ilaçet e synuara, si abirateroni për kancerin e prostatës dhe temozolomidi për tumoret e trurit, kanë ndihmuar shumë pacientë të jetojnë më gjatë.

Por rritja e kancerit të mëlçisë, të mitrës dhe të kokës e qafës është një kujtesë e fortë se progresi nuk po ndodh njësoj në të gjitha fushat.

Ekspertët thonë se diagnostikimi i vonuar mbetet një problem madhor, veçanërisht për kanceret agresive ose ato që janë të vështira për t’u dalluar në fazat e hershme. Për këtë arsye, parandalimi, zbulimi sa më i hershëm dhe trajtimet më të mira mbeten më të rëndësishme se kurrë.

Ky paralajmërim vjen në të njëjtën kohë me raporte të tjera që tregojnë se të rriturit nën 49 vjeç në Britani kanë tani rreth 50 për qind më shumë gjasa të zhvillojnë kancer të zorrës së trashë sesa bashkëmoshatarët e tyre në fillim të viteve 1990.

Një nga figurat më të njohura që u prek nga kjo sëmundje ishte prezantuesja dhe aktivistja Dame Deborah James, e njohur si Bowel Babe, e cila u diagnostikua në moshën 35-vjeçare dhe vdiq në vitin 2022, në moshën 40-vjeçare.

Prirje të ngjashme po vërehen edhe në SHBA, Australi dhe dhjetëra vende të tjera, edhe pse normat e kancerit të zorrës së trashë te personat mbi 50 vjeç duket se po bien. Mbipesha, mungesa e aktivitetit fizik dhe konsumimi i alkoolit njihen si faktorë që rrisin rrezikun.

Cancer Research UK po financon tashmë vaksina që synojnë të trajnojnë sistemin imunitar për të parandaluar forma të tjera kanceri, krahas kërkimeve për trajtime të personalizuara dhe imunoterapi, duke rritur shpresat për përparime të reja në dekadën e ardhshme.

Organizata bamirëse u bën gjithashtu thirrje udhëheqësve politikë në Uells dhe Skoci që të ndjekin ambicien e Planit Kombëtar të Kancerit në Angli, me shpresën se viti 2026 mund të shënojë një pikë kthese për kujdesin ndaj kancerit në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar. /GazetaExpress/