Rikthimi i klubeve rinore në Britani

Arte

Gazeta Express

19/02/2026 19:57

Pas më shumë se një dekade shkurtimesh buxhetore që çuan në mbylljen e mbi 1,000 qendrave rinore, Britania po përjeton një ringjallje ambicioze të shërbimeve për të rinjtë.

Qeveria ka premtuar 500 milionë paund investim për t’i rindërtuar ato, me synimin që këto hapësira të jenë sërish vende të sigurta ku të rinjtë “thjesht mund të jenë vetvetja”.

Në Preston, një qytet i njohur për arkitekturën e tij vizionare, është hapur një qendër e re rinore përballë stacionit ikonik të autobusëve. Objekti, i quajtur Vault – emër i zgjedhur nga vetë komuniteti – synon të transformojë jetën e të rinjve në një kohë kur shërbimet rinore kanë qenë pothuajse të shkatërruara: nga viti 2010 deri në 2024, shpenzimet lokale për rininë ranë me 73%.

Ndryshimi po vjen me strategjinë kombëtare Youth Matters, e prezantuar në dhjetor 2025, strategjia e parë e tillë pas 15 vitesh. Ajo parashikon krijimin e 50 qendrave “Young Futures”, që do të ofrojnë në një vend të vetëm mbështetje për shëndetin mendor, aftësi punësimi, sport, art dhe hapësira të sigurta digjitale e fizike.

Arkitekti John Puttick, i cili projektoi Vault-in në Preston në bashkëpunim me organizatën bamirëse OnSide, thotë se këto hapësira duhet të jenë burim krenarie për të rinjtë. “Ne donim një ndërtesë që të ishte lozonjare, mikpritëse, por edhe aspiruese,” shpjegon ai. Brenda, qendra përfshin kafene, ambiente lojërash, fusha sportive, dhoma muzike dhe hapësira të ndriçuara natyrshëm që nxisin ndjenjën e komunitetit.

Sipas autores dhe studiueses Emma Warren, e cila ka shkruar historinë e shërbimeve rinore në Britani, vendi ka një traditë të gjatë ndërtimi qendrash cilësore për të rinjtë, sidomos pas raportit Albemarle të vitit 1960. Por sot, konteksti kulturor është ndryshe: studime të fundit tregojnë se gjysma e të rinjve britanikë e kalojnë shumicën e kohës së lirë në dhomat e tyre. “Sot, puna rinore shpesh ka të bëjë me nxjerrjen e fëmijëve nga izolimi,” thotë ajo.

Një shembull tjetër i rëndësishëm vjen nga Tower Hamlets, një nga zonat pilote të strategjisë së re. Atje, autoritetet lokale hapën së fundmi një qendër vetëm për vajza, pasi vunë re se 70% e përdoruesve të qendrave ekzistuese ishin djem. Vajzat morën pjesë në çdo vendim: nga mobilimi te aktivitetet dhe deri te emri i qendrës.

Zëvendëskryetarja e re e të rinjve, 14-vjeçarja Amaira Katyal, e përshkroi hapjen e qendrës si një moment të veçantë: “Hapësirat për vajzat janë shpesh të anashkaluara. Është e mrekullueshme të kesh një vend ku mund të vish dhe thjesht të jesh.”

Edhe pse ndërtesa madhështore si ajo në Preston japin një sinjal të fortë simbolik, ekspertët paralajmërojnë se arkitektura nuk mjafton. Sipas arkitektit Caspar Rodgers, hapësirat duhet të jenë po aq vende për të kaluar kohë së bashku sa edhe instrumente për politika sociale si ulja e kriminalitetit.

Megjithatë, për shumë zona, çdo investim është një përmirësim i madh. Siç thotë Puttick për qendrën e ardhshme që po ndërton në Tilbury: “Atje nuk ka pothuajse asgjë për të bërë. Një ndërtesë e tillë mund të ndryshojë gjithçka.”

Historia e klubeve rinore në Britani tregon se këto hapësira nuk janë thjesht shërbime sociale, por vende lidhjeje, mbështetjeje dhe kujtimesh. Dhe ndoshta, siç sugjeron Warren me humor, edhe vende ku lindin shakatë që të rriturit i mbajnë mend gjithë jetën. /GazetaExpress/