Qëndrimi ulur rrit rrezikun për demencë

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

09/04/2026 20:25

Qëndrimi ulur për më shumë se tetë orë në ditë mund të rrisë rrezikun për demencë me gati një të tretën, sipas një studimi të ri.

Studiuesit nga York University analizuan të dhëna nga miliona të rritur mbi moshën 35 vjeç për të kuptuar se si aktiviteti fizik, koha e kaluar ulur dhe gjumi ndikojnë në shëndetin e trurit.

Ata shqyrtuan 69 studime të mëparshme që ndoqën persona të shëndetshëm mendërisht për një periudhë të gjatë, për të parë se kush zhvillonte më vonë demencë.

Rezultatet, të publikuara në PLOS One, treguan se personat që qëndrojnë ulur më shumë se tetë orë në ditë – një kohë e krahasueshme me një ditë tipike pune – kanë 27% më shumë gjasa të zhvillojnë demencë.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se ka mënyra për të ulur këtë rrezik. Aktiviteti fizik i rregullt dhe gjumi i mjaftueshëm luajnë një rol mbrojtës.

Sipas studimit:

Personat që ushtrohen rregullisht kanë mesatarisht 25% më pak rrezik për demencë

Fjetja më pak se 7 orë në natë rrit rrezikun me 18%

Fjetja më shumë se 8 orë e rrit rrezikun me 28%

Autori kryesor i studimit, Akinkunle Oye-Somefun, theksoi se ushtrimet dhe gjumi i mirë nuk ndikojnë vetëm në mirëqenien e përditshme, por mund të mbrojnë trurin edhe dekada më vonë. Ai shtoi se qëndrimi i zgjatur ulur, edhe tek personat që janë fizikisht aktivë, mund të rrisë rrezikun për demencë.

Në nivel global, rreth 55 milionë njerëz jetojnë me demencë dhe ky numër pritet të rritet ndjeshëm në të ardhmen. Vetëm në Mbretëria e Bashkuar, rreth 982,000 persona janë të prekur, ndërsa deri në vitin 2040 ky numër mund të arrijë në 1.4 milionë.

Kostot globale pritet të arrijnë në 1.6 trilion paund deri në vitin 2030, dhe për shkak të mungesës së trajtimeve efektive, ndryshimet në stilin e jetesës po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme.

Studime të tjera, përfshirë ato të mbështetura nga Alzheimer’s Research UK, sugjerojnë se deri në 45% e rasteve të demencës mund të parandalohen ose vonohen duke adresuar faktorë si mungesa e aktivitetit fizik, tensioni i lartë i gjakut, kolesteroli i lartë dhe izolimi social.

Ekspertët theksojnë se demenca zhvillohet për dekada dhe lidhet ngushtë me zakonet e përditshme. Faktorë të ndryshëm kanë ndikim në faza të ndryshme të jetës – për shembull, trajtimi i problemeve të dëgjimit në moshë të mesme dhe ruajtja e lidhjeve shoqërore në moshë më të madhe.

Hapa të thjeshtë që mund të ndihmojnë përfshijnë: lëvizjen më të shpeshtë gjatë ditës, shmangien e qëndrimit të gjatë ulur, angazhimin në aktivitete mendore dhe ruajtjen e kontakteve sociale. /GazetaExpress/