Pse mishi i derrit po cilësohet si “mishi më i shëndetshëm

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

22/01/2026 19:50

Shtimi i mishit të derrit pa yndyrë në dietë mund të ndihmojë në jetesë më të gjatë, pasi prerjet minimale të përpunuara ofrojnë përfitime shëndetësore të krahasueshme me qiqrat, thjerrëzat dhe fasulet, sipas një studimi të ri shkencor.

Vitet e fundit, mishi i derrit ka qenë shpesh në qendër të kritikave, me thirrje që produkte si proshuta dhe sallami të mbajnë paralajmërime të ngjashme me ato të cigareve, për shkak të lidhjes së tyre me rrezikun e kancerit të zorrës së trashë. Megjithatë, një studim i ri nga SHBA sugjeron se mishi i kuq i përpunuar minimalisht, i përfshirë në një dietë të orientuar drejt ushqimeve bimore, mund të ketë efekte pozitive në treguesit biologjikë të plakjes fizike dhe njohëse.

Hulumtimet prej kohësh kanë treguar një lidhje mes shëndetit të dobët metabolik dhe sëmundjeve si demenca, diabeti i tipit 2 dhe sëmundjet e zemrës, ndërsa obeziteti lidhet fort me rënien njohëse të lidhur me moshën. Sipas Sabës Vaezi, eksperte e ushqyerjes klinike dhe bashkautore e studimit, ndërhyrjet në stilin e jetesës që synojnë përmirësimin e shëndetit metabolik kanë potencial të madh për ruajtjen e funksioneve fizike dhe mendore tek të moshuarit.

Studimi, i publikuar në revistën Current Developments in Nutrition, përfshiu 36 persona të shëndetshëm, të moshës 65 vjeç. Pjesëmarrësit u ndanë rastësisht në dy grupe: njëri ndoqi një dietë ku burimi kryesor i proteinës ishte mishi i derrit pa yndyrë dhe i përpunuar minimalisht, ndërsa grupi tjetër konsumoi qiqra, thjerrëza, bizele të thata dhe fasule të zeza.

Mishi i derrit u përgatit në furrë rrotulluese, vetëm me vaj ulliri dhe kripë, duke lejuar që yndyra e tepërt të kullojë natyrshëm gjatë gatimit. Për tetë javë, pjesëmarrësit u kërkua të shmangnin ushqime jashtë planit të studimit, përfshirë sojën, mishin e viçit, shpendët, peshkun, ëmbëltuesit artificialë, alkoolin dhe suplementet.

Çdo vakt përfshinte ushqime bimore, si dhe sasi të moderuara vezësh, produktesh të bulmetit dhe vajrash bimore. Pas periudhës tetëjavore, u aplikua një pauzë dyjavore ku pjesëmarrësit u kthyen në dietën e zakonshme. Në fund të çdo faze, ata plotësuan pyetësorë për të konfirmuar respektimin e planit ushqimor dhe gatishmërinë për ta vazhduar dietën edhe pas studimit.

Mostra gjaku u morën në fillim dhe në fund të secilës fazë për të analizuar tregues si kolesteroli, niveli i sheqerit në gjak dhe ferritina – një tregues i rezervave të hekurit në trup. Sipas studiuesve, këta tregues janë veçanërisht të rëndësishëm për shëndetin e të moshuarve, pasi lidhen me sëmundjet e zemrës, rezistencën ndaj insulinës, inflamacionin neurologjik dhe funksionet e trurit.

Rezultatet treguan se të dyja dietat përmirësuan ndjeshmërinë ndaj insulinës, duke mbështetur idenë se një dietë e pasur me proteina ndihmon në uljen e rezistencës ndaj insulinës – një faktor kyç në zhvillimin e diabetit. Të dyja dietat çuan gjithashtu në humbje peshe, por dieta me mish derri ndihmoi në ruajtjen e masës muskulore tek të moshuarit, duke sugjeruar se konsumimi i moderuar i mishit të kuq pa yndyrë mund të mbështesë ruajtjen e muskujve me kalimin e moshës.

Nivelet totale të kolesterolit ranë në të dyja grupet, duke ulur rrezikun për infarkt dhe goditje në tru. Interesant është fakti se dieta me mish derri shkaktoi një rënie më të vogël të kolesterolit “të mirë” (HDL), i cili ndihmon në parandalimin e grumbullimit të pllakave në arterie. Të dyja dietat u shoqëruan edhe me ndryshime pozitive në aminoacidet qarkulluese, të rëndësishme për humorin, sistemin imunitar dhe shëndetin e zorrëve.

Studiuesit përfunduan se, brenda një modeli ushqimor të shëndetshëm dhe të orientuar drejt ushqimeve bimore, mishi i kuq pa yndyrë dhe i përpunuar minimalisht mund të konsumohet rregullisht pa pasoja negative metabolike që lidhen me funksionet njohëse. Kjo ka rëndësi të veçantë për shëndetin publik, sidomos për komunitetet ku mishi i kuq është pjesë e traditës ushqimore.

Megjithatë, autorët pranojnë se studimi ka kufizime, përfshirë kohëzgjatjen relativisht të shkurtër dhe numrin e vogël të pjesëmarrësve, ndaj nevojiten studime afatgjata për të vlerësuar qëndrueshmërinë e këtyre efekteve.

Studimi vjen në një kohë kur ekspertët e BBC Good Food, pas analizimit të mbi 1,000 ushqimeve, e renditën yndyrën e derrit në vendin e tetë në listën e 100 ushqimeve më të shëndetshme, me 73 pikë nga 100, duke e vlerësuar si burim natyror i vitaminave të grupit B. Mjeku Eric Berg e ka vlerësuar më herët yndyrën e derrit për aftësinë e saj për të shtypur oreksin dhe për të rritur ndjenjën e ngopjes.

Megjithatë, shkencëtarët theksojnë dallimin e qartë mes mishit të përpunuar minimalisht dhe produkteve të përpunuara si proshuta, sallamet dhe bacon-i. Një koalicion studiuesish paralajmëroi se mbi 5,400 raste kanceri të zorrës së trashë çdo vit në Mbretërinë e Bashkuar lidhen me konsumimin e mishit të përpunuar. Organizata Botërore e Shëndetësisë e ka klasifikuar mishin e përpunuar si kancerogjen të grupit 1, në të njëjtën kategori rreziku me duhanin dhe azbestin.

Udhëzimet aktuale të NHS këshillojnë që konsumi i mishit të përpunuar të kufizohet në jo më shumë se 70 gramë në ditë, afërsisht dy feta bacon. /GazetaExpress/