Profesorët përballë AI-së: Frikë për mendimin kritik

AutoTech

Gazeta Express

10/03/2026 21:15

Shumë profesorë në universitete po përpiqen të gjejnë mënyra të reja për t’i mbajtur studentët larg varësisë nga inteligjenca artificiale dhe për të ruajtur aftësinë e tyre për të menduar në mënyrë kritike.

Disa prej tyre madje shprehin frustrim të hapur ndaj mjeteve si ChatGPT, duke thënë se teknologjia po ndryshon rrënjësisht mënyrën se si studentët lexojnë, shkruajnë dhe mësojnë.

Profesorja e letërsisë Lea Pao nga Stanford University po eksperimenton me metoda më “analoge” të mësimdhënies. Ajo u kërkon studentëve të mësojnë përmendësh poezi, të recitojnë publikisht dhe të vizitojnë muze për të përshkruar drejtpërdrejt përvojën e tyre. Qëllimi është t’i rikthejë ata te përvoja fizike e të mësuarit dhe të shmangë përdorimin e inteligjencës artificiale për të kryer detyrat.

Megjithatë, kjo nuk funksionon gjithmonë. Në një rast, ajo u kërkoi studentëve të vizitonin një muze dhe të shkruanin për një pikturë që kishin parë për 10 minuta. Një student dorëzoi një tekst shumë të rregullt, por pa ndonjë reflektim personal. Më vonë doli se ai kishte shkuar në muze një ditë kur ishte i mbyllur dhe kishte përdorur AI për të shkruar detyrën.

Frikë për të ardhmen e shkencave humane

Ndërsa shumë studiues në shkencat natyrore apo sociale e shohin AI-në si një mjet që rrit produktivitetin dhe ndihmon në analizën e të dhënave, profesorët e fushave humaniste janë më skeptikë. Ata shqetësohen se teknologjia mund të dobësojë aftësitë themelore të studentëve për të lexuar, analizuar dhe sintetizuar ide.

Profesoresha e letërsisë Dora Zhang nga University of California Berkeley thotë se diskutimi për AI me studentët tashmë nuk lidhet vetëm me kopjimin apo integritetin akademik, por me një pyetje më të madhe: çfarë po i bën kjo teknologji njerëzimit.

Edhe profesori dhe shkrimtari Michael Clune paralajmëron se disa studentë tashmë kanë vështirësi serioze për të lexuar dhe analizuar tekste të gjata.

Universitetet përqafojnë teknologjinë

Megjithatë, shumë universitete po investojnë gjithnjë e më shumë në inteligjencën artificiale. Disa prej tyre kanë krijuar programe studimi për AI ose kanë integruar teknologjinë në pothuajse çdo degë.

Disa institucione kanë hyrë në partneritet me OpenAI për projekte kërkimore, ndërsa universitete të tjera po zhvillojnë programe të reja studimi në këtë fushë.

Kjo situatë ka krijuar një paradoks për profesorët: nga njëra anë universitetet po promovojnë përdorimin e AI-së, ndërsa nga ana tjetër ata përballen me studentë që dorëzojnë ese të krijuara brenda pak sekondash nga një makinë.

Përpjekje për ta kufizuar përdorimin

Për të ruajtur integritetin akademik, disa profesorë kanë filluar të përdorin metoda të reja vlerësimi: provime me gojë, shënime të shkruara me dorë, diskutime në klasë dhe deklarata transparence ku studentët shpjegojnë procesin e tyre të punës.

Disa madje vendosin fjalë të rastësishme në detyra për të zbuluar nëse studentët i kanë futur direkt udhëzimet në një chatbot.

Megjithatë, sondazhet tregojnë se deri në 92% e studentëve kanë përdorur inteligjencën artificiale në punët e tyre akademike.

Studentët gjithashtu po bëhen skeptikë

Megjithë përdorimin e gjerë, disa profesorë thonë se studentët po shfaqin gjithnjë e më shumë shqetësim për ndikimin e teknologjisë në jetën e tyre. Disa prej tyre ndihen sikur janë pjesë e një eksperimenti të madh social.

Sipas profesorëve, sfida kryesore nuk është vetëm teknologjia, por ruajtja e cilësive thelbësisht njerëzore: kreativitetit, reflektimit dhe aftësisë për të menduar në mënyrë të pavarur.

Në fund, siç thotë një profesor: teknologjia mund të jetë e pandalshme, por njerëzit ende mund të zgjedhin se si duan të jetojnë dhe të mësojnë – dhe të vendosin që të mbeten njerëzorë. /GazetaExpress/