Portreti i Melonit në kishë: Fyerje estetike dhe politike

Arte

Gazeta Express

06/02/2026 20:13

Një pikturë murale e shëmtuar në zemër të Romës do të kishte kaluar pa u vënë re, po të mos ishte për një detaj absurd: fytyra e kryeministres italiane Giorgia Meloni, e pikturuar si engjëll.

Murali ndodhet në një kapelë anësore të kishës së lashtë San Lorenzo in Lucina dhe është vepër e Bruno Valentinetti-t, një artist tashmë 83-vjeçar, i cili më herët kishte realizuar aty një homazh për Umberto II, mbretin e fundit të Italisë.

Në një kishë që strehon edhe Kryqëzimin madhështor të Guido Reni-t, ky mural fotorealist, banal dhe kitsch, bie në sy për arsye krejt të gabuara. Pas dëmtimeve nga uji, Valentinetti e restauroi vetë veprën dhe vendosi t’i jepte një engjëlli fytyrën e Melonit – qartazi të marrë nga fotografi bashkëkohore. Ishte një gjest dashurie politike, një shaka provokuese apo propagandë e maskuar? Pyetje që u shtuan edhe më shumë duke pasur parasysh rrënjët e djathta ekstreme të Melonit dhe faktin se ajo “u shfaq” pikërisht në kapelën kushtuar monarkisë së fundit italiane, e lidhur historikisht me fashizmin.

Reagimi nuk vonoi. Pas presionit, fytyra e Melonit u hoq dhe Vatikani, përmes kardinalit Don Baldo Reina, shprehu “hidhërim” për këtë portret të fshehtë. Argumenti ishte se arti i shenjtë nuk duhet të keqpërdoret për qëllime politike dhe se e shenjta duhet të mbetet e ndarë nga profania. Por historia e artit italian e përgënjeshtron këtë ide.

Kishat italiane janë plot me portrete të njerëzve realë – të pasur, të fuqishëm dhe politikisht aktivë – të futur në skena biblike. Në Firence, familja Tornabuoni shfaqet qartazi në afresket e Ghirlandaio-s; Medici-t u portretizuan mes Magëve nga Benozzo Gozzoli dhe Botticelli. Këto ishin demonstrime të hapura pushteti dhe statusi brenda hapësirës së shenjtë. Madje, artistë të mëdhenj kanë futur portrete bashkëkohësish edhe si shaka, hakmarrje apo ironi. Mjafton të kujtojmë Michelangelo-n, i cili i dha fytyrën e një kritiku Minosit në Ferr, në Gjykimin e Fundit në Kapelën Sistine.

Pra, problemi nuk është se politika “ka hyrë” në kishë – ajo ka qenë aty prej shekujsh. Dallimi qëndron diku tjetër. Portreti i Melonit nuk u hoq sepse ishte blasfemik në kuptimin historik të artit, por sepse ishte artistikisht i dobët dhe politikisht i sikletshëm. Sot, nga arti kishtar pritet të jetë i sigurt, neutral dhe meditativ, jo provokues apo i lidhur hapur me pushtetin aktual.

Në një kohë kur Kisha – veçanërisht nën një papë me prirje më progresiste – distancohet nga populizmi i djathtë, ideja që Meloni të paraqitet si engjëll ishte e papranueshme. Për artistin ajo mund të dukej hyjnore; për shumë të tjerë, është krejt e kundërta. Dhe ndoshta ky është thelbi i gjithë skandalit. /GazetaExpress/