Po lëkundesh që në fillim? Si ta mbash Dry January deri në fund, sipas një psikologeje

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

06/01/2026 19:58

Për shumë njerëz, periudha festive shoqërohet me konsum të shtuar të alkoolit. Rreth gjysma e të rriturve pranojnë se gjatë Krishtlindjeve pinë më shumë se zakonisht.

Prandaj nuk është aspak befasuese që, sipas një raporti të Alcohol Change UK, plot 17.5 milionë britanikë kishin ndërmend ta nisnin vitin e ri me një muaj pa alkool – të ashtuquajturin Dry January.

Megjithatë, shumica nuk ia dalin ta përfundojnë sfidën. Vlerësohet se vetëm rreth një e treta arrijnë të qëndrojnë plotësisht pa pije alkoolike gjatë gjithë muajit. Të dhënat e YouGov tregojnë se vitin e kaluar, vetëm një javë pas nisjes së janarit, 29 për qind e pjesëmarrësve pranuan se kishin “rrëshqitur” dhe kishin pirë qoftë edhe një gllënjkë. Madje, 16 për qind kishin konsumuar alkool që më 3 janar.

Edhe pse shumë vazhdojnë pavarësisht një gabimi të vogël, një në njëzet persona e braktisin krejtësisht sfidën që në javën e parë. Sidoqoftë, ekspertët thonë se duke ndjekur disa këshilla të thjeshta, suksesi është i arritshëm.

Psikologët theksojnë se çelësi i Dry January qëndron te kuptimi i arsyes pse e kemi nisur këtë rrugëtim.

Dr. Fiona Dowman, psikologe klinike në Londër e specializuar në varësi, shpjegon:

“Duhet të qartësoni vlerat tuaja: si doni ta trajtoni veten, botën dhe njerëzit përreth jush në janar dhe më tej. Vlerësoni sa afër ose larg ju çon pirja e alkoolit nga secila prej këtyre vlerave. Kjo ju ndihmon t’i rezistoni tundimit kur pirja nuk përputhet me to.”

Sipas saj, kur jetojmë në përputhje me vlerat tona, ato bëhen busull që udhëheq zgjedhjet tona dhe na motivojnë të sillemi ashtu si personi që duam të jemi.

“Një mënyrë shumë e mirë për t’i qartësuar vlerat është të imagjinoni sikur një person që ju do po intervistohet në televizion për ju. Në botën ideale, çfarë do të donit të thoshte për ju? Që jeni i kujdesshëm, mbështetës, i respektueshëm, lozonjar apo i besueshëm?”

Një sondazh tjetër, i realizuar me 2,000 persona, tregoi se 31 për qind e konsumuesve të alkoolit në Britani shqetësohen për dëmet afatgjata që mund t’u shkaktojë pirja. Shumë prej tyre besojnë se alkooli ndikon negativisht në pamje, formë fizike, gjumë dhe shëndetin e përgjithshëm, ndërsa 52 për qind thanë se gjatë vitit të kaluar kanë ndërmarrë hapa për ta kontrolluar konsumin.

Dr. Dowman thekson se ndërtimi i Dry January mbi qëllime të qarta dhe të bazuara në vlera është thelbësor për suksesin afatgjatë në reduktimin e konsumit të tepruar.

“Të jetosh sipas vlerave e bën jetën më të pasur dhe më kuptimplote. Me kalimin e kohës, alkooli bëhet më pak joshës,” shprehet ajo.

Gjatë muajit, ajo rekomandon teknikën “shtyje – kontrollo veten – angazhohu”:

Shtyje: Kur ndjeni dëshirë për të pirë, ndaluni dhe shtyjeni vendimin për të paktën 10 minuta. Kjo i jep kohë dëshirës të zbehet.

Kontrollo veten: Reflektoni mbi ndjenjat tuaja dhe kujtoni se ato janë të përkohshme.

Angazhohu: Përqendrohuni te ajo që po bëni dhe te shqisat – ndjeni erën e ushqimit që po gatuani, flladin gjatë një shëtitjeje. Kjo ju mban në momentin e tanishëm dhe ju ndihmon të merrni vendime të vetëdijshme.

Sipas Dr. Dowman, pas këtyre hapave, dëshira për të pirë zakonisht zvogëlohet ose zhduket.

Një tjetër element kyç është vetë-dhembshuria.

“Nëse Dry January ju duket i vështirë, tregohuni të butë me veten. Mendimet vetëkritike si ‘nuk po përpiqesh mjaftueshëm’ rrisin stresin dhe frustrimin, të cilat shpesh bëhen shkak për pirje,” shpjegon ajo.

“Pyesni veten çfarë do t’i thonit një personi të dashur në të njëjtën situatë dhe trajtojeni veten me të njëjtën mirësi.”

Një nga sfidat më të mëdha është se çfarë e zëvendëson alkoolin.

“Gabimi më i madh është të mendosh se ‘mos-pirja do të thotë mos-shoqërim’,” thotë Denise Hamilton-Mace, themeluese e platformës Low No Drinker dhe ambasadore e Alcohol Change UK.

“Qëllimi i muajit është të përjetosh jetën me më pak alkool, jo të fshihesh prej saj. Dil jashtë, tako një mik për kafe, bëj një shëtitje ose vrap, vizito njerëzit që s’arrite t’i shohësh gjatë festave, ose fto veten në një aktivitet që e ke shtyrë prej kohësh.”

Ajo nuk këshillon shmangien totale të bareve, por sugjeron përgatitje.

“Herën e parë në pub pa alkool mund të duket e çuditshme, jo sepse është gabim, por sepse nuk je mësuar ende,” shpjegon ajo.

“Planifiko paraprakisht. Shumica e bareve i kanë menytë online dhe 57 për qind e personave që pinë me vetëdije thonë se oferta e pijeve pa alkool ndikon në zgjedhjen e lokalit. Vendos çfarë do të pish përpara se të mbërrish dhe mbaje gotën gjithmonë plot – një gotë bosh është ftesë për ta mbushur me alkool.”

Megjithatë, ajo paralajmëron se alternativat pa alkool nuk janë të përshtatshme për të gjithë.

“Disa pije, sidomos birrat pa alkool, janë pothuajse identike me versionet me alkool. Për disa është ideale, por për të tjerë mund të jenë nxitëse që i shtyjnë drejt ‘të vërtetës’,” thotë ajo.

“Nëse jeni në grupin e dytë, zgjidhni alternativa të tjera si çajra të gazuar në vend të verës, pije funksionale që japin energji mendore ose fizike, apo pije që imitojnë ndjesinë e një ose dy gotave – por pa asnjë pikë alkool.”

Dry January nuk është thjesht një sfidë 31-ditore, por një mundësi për të rishikuar marrëdhënien me alkoolin dhe për të ndërtuar zakone më të shëndetshme që zgjasin shumë më tepër se një muaj. /GazetaExpress/