Përtej flamujve

Arte

Gazeta Express

18/03/2026 21:53

Në lokalin historik Kelly’s Cellars në Belfast, një vend që prej shekujsh ka mbledhur njerëz nga çdo anë e qytetit, Ross Cullen dhe Benedict Goddard hyjnë të lagur lehtë nga shiu i imët. Ulen në një cep të qetë dhe porosisin nga një birrë të zezë.

Prej këtij qyteti vjen edhe dyshja Chalk, një emër që po fiton gjithnjë e më shumë peshë në skenën alternative.

Ndërsa Kneecap ka shpërthyer me vrull nga Belfasti, Chalk ka ndërtuar në heshtje dhe me durim një identitet të vetin. Të formuar pasi u njohën gjatë studimeve për film, ata kanë kaluar pesë vjet duke krijuar një performancë live që rivalizon me më të mirat në Britani dhe Irlandë. Muzika e tyre bashkon ritmet rave të Underworld me tensionin e errët të Nine Inch Nails, por me rrënjë të forta në trashëgiminë muzikore të Belfastit, nga punku i Stiff Little Fingers dhe Rudi deri te elektronika e David Holmes dhe skena rave e viteve të mëparshme.

Siç thotë Goddard, synimi i tyre ishte të krijonin sa më shumë zhurmë dhe energji me vetëm dy persona, por pa lejuar që ky kufizim numerik t’i pengonte artistikisht.

Trilogjia e EP-ve Conditions i dha formë intensitetit të tyre, ndërsa albumi i parë, Crystalpunk, e çon atë energji në kulm. Sipas Goddard, titulli bashkon dy pole: kristalin, si diçka e bukur dhe elektronike, por edhe të mprehtë e shkatërruese. Pikërisht aty, thotë ai, ata e kuptuan qartë tingullin e tyre.

Por albumi nuk është vetëm eksperiment muzikor. Ai është i mbështetur fort te çështja e identitetit në Belfastin pas konflikteve të përgjakshme të së kaluarës. Dikur, gjatë Troubles, sallat e muzikës ishin ndër të paktat hapësira neutrale në një qytet ku gjithçka tjetër ndahej sipas përkatësive. Pikërisht nga kjo trashëgimi nis edhe muzika e Chalk.

Goddard, që luan kitarë dhe sintetizator, ka baba anglez dhe nënë irlandeze. Ai është rritur mes Monaghanit në Irlandë dhe Armaghut në Irlandën e Veriut. Në Angli shihet si irlandez; në Irlandë, si anglez. Kjo e ka lënë shpesh me pyetjen se ku i përket vërtet. Cullen e përmbledh ndjesinë me një fjali të fortë: për njerëz si ata nuk ka flamur. As simboli protestant i Ulsterit, as trengjyrëshi irlandez nuk i përfaqëson plotësisht. Kështu, thotë ai, u desh të krijonin simbolikisht një flamur të tyrin.

Kjo ndjesi përshkon sidomos këngën Béal Feirste, emri irlandez i Belfastit, një pjesë qendrore e albumit që flet për përvojën e të qenit i papërvetësuar nga të dyja anët.

Edhe Cullen vjen nga një familje me sfond të përzier: baba protestant dhe nënë katolike. I ati është rritur gjatë viteve të Troubles, në një realitet ku dhuna ishte aq e zakonshme sa fëmijët preknin vrimat e plumbave në makina. Ajo trashëgimi e traumës dhe e një qyteti që përpiqet ngadalë të zgjidhë nyjat e veta të vjetra ndihet në gjithë albumin.

Sipas Cullen, kushdo që vjen nga familje me përkatësi të ndryshme fetare apo politike, e njeh atë ndjesi të të qenit disi i huaj, sikur nuk i përket plotësisht asnjërës anë. Me muzikën e tyre, Chalk duan të lënë një shënim të vogël, por të rëndësishëm, mbi atë që do të thotë të jetosh pas gjithë asaj historie.

Në sfondin e trazirave anti-emigracion në Irlandën e Veriut në vitin 2025 dhe nën hijen ende të rëndë të ndasive sektare, mesazhi i tyre mbetet i qartë: ka ende nevojë që njerëzit të bashkohen. Pa urrejtje, pa ndarje.

Muzika e tyre është e mbushur me detaje të vendit nga vijnë. Një shembull është kënga Skem, e quajtur sipas një grafiti që Cullen pa në anët e trenave që kalonin në veri. Ai imagjinoi një udhëtar që e dëgjonte këngën pikërisht në çastin kur ai shkrim kalonte si një hije përtej dritares. Iu duk një ide që ia vlente të provohej.

Refreni i Béal Feirste, “shoulder to shoulder”, vjen nga Ireland’s Call, himni i përbashkët i rugby-t për gjithë ishullin e Irlandës, një simbol i rrallë bashkimi që ka arritur në heshtje atë që politika nuk e ka bërë dot për dekada. Cullen, i cili është rritur duke luajtur rugby, kujton se babai i tij ishte trajneri dhe i vinte shpesh këngën Tubthumping të Chumbawamba para stërvitjes. Goddard pyet me habi pse sporti ia del aty ku politika dështon. Cullen përgjigjet me humor: sportistët zakonisht nuk përpiqen të duken “cool”.

Në videoklipin e këngës IDC, Cullen endet nëpër qytet me një maskë lëkure që i mbulon të gjithë fytyrën, të mbushur me thumba dhe kristale, duke tërhequr shikimet e habitura të kalimtarëve. Aty shfaqet një tjetër tension thelbësor i Chalk: përplasja mes artit të tyre sfidues dhe natyrës së qetë të njeriut pas maskës.

Cullen e pranon se nuk ka ndjekur terapi, por mendon se disa nga këto këngë janë një mënyrë për t’u kthyer te vetja e dikurshme: te ai adoleshent që ndihej i ndryshëm, paksa i huaj dhe me shije të tjera nga të tjerët. Sipas tij, ai version i vetes nuk zhduket kurrë. Me kalimin e viteve, ai ka mësuar të pajtohet më shumë me veten, të kuptojë ndryshe edhe prindërit e tij dhe të ndihet më rehat në lëkurën e vet. Këngët, thotë ai, kanë qenë prej kohësh si një enë që mbante gjithçka brenda, derisa më në fund erdhi momenti për ta lënë të dalë.

Këtë muaj, Chalk performuan në SXSW, përpara një turi në Amerikën e Veriut dhe një serie koncertesh në Europë që mbyllen në shtëpi, në maj. Goddard, që jeton prej tetë vitesh në Belfast dhe nuk ka ndërmend të largohet, thotë se qyteti ka një fuqi kulturore shumë më të madhe sesa mund të duket nga jashtë. Ndoshta nuk është mënyra më rok për ta thënë, por Belfasti prodhon më shumë sesa pesha që i jepet zakonisht.

Sipas tij, kjo vjen edhe nga fryma e fortë “bëje vetë” që ka qyteti. Madje, ai do të preferonte që industria të vinte te ata, dhe jo e kundërta.

Cullen ngre sytë nga gota ndërsa muzika tradicionale vazhdon të dëgjohet nga dhoma tjetër. Po, thotë ai, Belfasti mund të jetë ende duke u përpjekur të arrijë qytete të tjera. Por jo vetëm që ata duan të jetojnë aty — duan të jenë pjesë e asaj që qyteti mund të bëhet. /GazetaExpress/