Përplasje diplomatike, prapaskenat e negociatave SHBA – Iran

Lajme

Gazeta Express

05/02/2026 7:39

Pas orësh pasigurie mes frikës se bisedimet ishin të dënuara të dështonin, bisedimet diplomatike midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit duket se janë rikthyer në rrugën e duhur për të shmangur një sulm të ri amerikan ndaj regjimit.

“Bisedimet janë planifikuar për të premten rreth orës 10 të mëngjesit në Muscat” – njoftoi Ministri i Jashtëm i Teheranit, Abbas Araghchi, në X, duke i dhënë fund një dite pasigurie në lidhje me formatin e negociatave, çështjet që do të trajtohen dhe madje edhe vendin ku do të mbahen. Para njoftimit të shefit të diplomacisë iraniane, një zyrtar izraelit i cituar nga Ynet kishte folur për “një hendek midis palëve që ishte shumë i gjerë” për t’u kapërcyer.

Sipas Axios, që citon burime amerikane, planet e takimit u rivendosën pasi disa udhëheqës arabë dhe myslimanë ushtruan presion urgjent ndaj administratës Trump. Sipas një burimi, Shtetet e Bashkuara ranë dakord për takimin nga “respekti” për kërkesat e aleatëve të tyre dhe për të “vazhduar ndjekjen e rrugës diplomatike”.

Alarmi u ngrit pasi Uashingtoni hodhi poshtë kërkesat e Teheranit, duke ngritur shqetësime në lidhje me takimin e planifikuar për të premten midis të dërguarit të Donald Trump, Steve Witkoff, dhe Ministrit të Jashtëm iranian Abbas Araghchi. Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei “duhet të jetë shumë i shqetësuar”, tha presidenti amerikan në një intervistë, ndërsa la të kuptohej gjithashtu se iranianët janë ende duke negociuar.

Sipas burimeve amerikane në Axios dhe Channel 12, Witkoff dhe dhëndri i Trump, Jared Kushner, pritet të udhëtojnë për në Katar të enjten, pas vizitës së tyre në Abu Dhabi për krizën e Ukrainës, për të diskutuar situatën me Iranin. Fillimisht ishte frika se ata do të ktheheshin direkt në Miami pa vazhduar për në Oman, ku ishin planifikuar të takoheshin me emisarët e Teheranit. Megjithatë zyrtarët amerikanë e lanë derën hapur: “Nëse iranianët janë të gatshëm të kthehen në formatin origjinal, Shtetet e Bashkuara janë gati të takohen që këtë javë ose javën tjetër.”

Pas një muaji kërcënimesh nga Trump, i cili fillimisht urdhëroi ajatollahët të ndërprisnin shtypjen e dhunshme të protestave dhe më pas e zhvendosi fokusin te çështja bërthamore iraniane, dukej se bisedimet fillimisht do të mbaheshin të premten në Stamboll me pjesëmarrjen e vendeve të tjera arabe dhe myslimane. Teherani më vonë kërkoi që ato të zhvendoseshin në Oman, dhe agjencitë iraniane të lajmeve konfirmuan se takimi do të zhvendosej në Muscat, por nuk kishte ardhur asnjë konfirmim nga Shtetet e Bashkuara.

“Ne menduam se kishim krijuar një format që ishte miratuar në Turqi. U krijua nga disa partnerë që donin të merrnin pjesë. Pastaj pashë se iranianët nuk ishin dakord”, – shpjegoi Sekretari i Shtetit Marco Rubio në një konferencë për shtyp në Uashington, duke shtuar se vendi ishte “ende në diskutim”. “Nëse iranianët duan të takohen me ne, ne jemi gati”, përsëriti ai.

Por përtej vendit, axhenda në tryezë ishte ajo që zgjeroi hendekun midis qëndrimeve përkatëse. Irani kishte kërkuar që negociatat të ishin ekskluzivisht dypalëshe – pa praninë e vendeve të treta – dhe të kufizuara në çështjen bërthamore dhe rezervat e saj të uraniumit të pasuruar, ndërsa Shtetet e Bashkuara këmbëngulën që të vendosnin në tryezë edhe programin e raketave balistike dhe financimin e milicive pro-iraniane në rajon, nga Hezbollahu te Xhihadi Islamik Palestinez e deri te Huthët e Jemenit.

“Që bisedimet me Iranin të çojnë në ndonjë gjë kuptimplotë, ato duhet të përfshijnë elementë të caktuar, duke filluar me diskutimin e raketave të tij balistike, mbështetjen e tij për organizatat terroriste në rajon, programin e tij bërthamor dhe trajtimin e popullsisë së tij,” përsëriti Rubio, duke marrë një “jo” nga Republika Islamike.

“Çështja kryesore është çështja bërthamore iraniane,” deklaroi regjimi, “dhe një nga kërkesat më të rëndësishme të Iranit është heqja e sanksioneve të SHBA-së.” E gjithë kjo i kishte sjellë negociatat në prag të dështimit, të cilat, sipas Teheranit, duket se janë shmangur, të paktën për momentin.