Përfitimet shëndetësore të pozicioneve të ndryshme të gjumit – dhe ato që mund të shkaktojnë dëme serioze

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

12/01/2026 19:24

Rreth një e treta e jetës sonë kalon në gjumë, megjithatë pak prej nesh i kushtojnë vëmendje mënyrës se si flenë. Sipas Dr. Deborah Lee nga Dr Fox Online Pharmacy, pozicioni i gjumit luan rol kyç në drejtimin e shtyllës kurrizore, frymëmarrje dhe cilësinë e përgjithshme të gjumit.

“Gjumi cilësor varet nga gjetja e pozicionit më të përshtatshëm për secilin – atij ku shtylla kurrizore është në vijë të drejtë, rrugët e frymëmarrjes mbeten të hapura dhe gjymtyrët lëvizin lirshëm,” shpjegon ajo.

Dr. Lee, ish-mjeke e përgjithshme dhe specialiste e shëndetit seksual, thotë se për shumicën e njerëzve, gjumi anash i plotëson më mirë këto kritere, veçanërisht kur shoqërohet me dyshek dhe jastëkë të përshtatshëm.

Ajo thekson edhe rëndësinë e ambientit të gjumit: dyshek mbështetës, mjaftueshëm jastëkë të duhur dhe çarçafë që marrin frymë, nga fibra natyrale si pambuku ose bambuja, për të shmangur mbinxehjen gjatë natës. Zgjimet e shpeshta, sipas saj, lidhen shpesh me nxehtësinë e tepërt. Shtrirjet e lehta për rreth 10 minuta para gjumit mund të ndihmojnë gjithashtu, duke përmirësuar qarkullimin e gjakut dhe ulur tensionin muskulor.

Më poshtë gjeni se si ndikojnë pozicionet e ndryshme të gjumit në trup – dhe cilat duhen shmangur.

Gjumi anash – pozicionet fetale, “trungu”, “dëshiruesi” dhe T-rex

Gjumi anash është pozicioni më i zakonshëm; rreth 41 për qind e njerëzve preferojnë vetëm pozicionin fetal.

“Pozicioni fetal – shtrirë anash, me trupin pak të mbledhur – ka disa përfitime shëndetësore,” thotë Dr. Lee. “Është veçanërisht i dobishëm për personat me apne të gjumit ose probleme të frymëmarrjes gjatë gjumit, sepse ndihmon në mbajtjen e rrugëve të frymëmarrjes të hapura.”

Ky pozicion mund të lehtësojë edhe dhimbjet e shpinës, sidomos nëse vendoset një jastëk mes gjunjëve për të shmangur përdredhjen e shtyllës kurrizore. Gratë shtatzëna këshillohen gjithashtu të flenë anash: shtrirja shpinë mund të shtypë enë të mëdha gjaku dhe të pengojë qarkullimin drejt placentës.

Për personat me urth ose refluks acidik, shtrirja në anën e majtë mund të jetë veçanërisht e dobishme, për shkak të anatomisë dhe pozicionit të stomakut.

Variacione të tjera të gjumit anash ofrojnë përfitime të ngjashme:

Pozicioni “trungu” (krahët drejt anash trupit) mund të ndihmojë te dhimbjet e shpatullave, qafës ose krahëve, veçanërisht nëse krahu i sipërm mbështetet me jastëk.

Pozicioni “dëshiruesi” (krahët të shtrirë përpara) ul presionin mbi shpatulla dhe krahë.

Pozicioni T-rex (i ngjashëm me fetal, me krahët të mbledhur drejt kraharorit) shpesh preferohet nga persona me kushte neurodivergjente, pasi mund të japë ndjesi sigurie dhe qetësie. Megjithatë, mund të rrisë rrezikun e shtypjes së nervave, përfshirë nervin median, duke kontribuar në sindromën e tunelit karpal. Një zgjidhje praktike është mbështjellja e lehtë e bërrylit me një peshqir të vogël për të shmangur tërheqjen e tepërt të krahëve.

Gjumi shpinë – pozicionet “ushtari” dhe “ylli i detit”

Gjumi shpinë është më pak i përhapur: rreth 8 për qind preferojnë pozicionin “ushtari” (krahët pranë trupit), ndërsa 5–7 për qind “yllin e detit” (krahët lart dhe këmbët të hapura).

Ky pozicion ka disa avantazhe: shtylla kurrizore qëndron e drejtë, duke ndihmuar disa lloje dhimbjesh apo ngurtësie të shpinës; mund të ndihmojë edhe në lirimin e sinuseve të bllokuara dhe, teorikisht, të ulë formimin e rrudhave në fytyrë.

Megjithatë, Dr. Lee paralajmëron se ky është pozicioni më i keq për gërhitjen dhe çrregullimet e frymëmarrjes gjatë gjumit. Muskujt e fytit relaksohen dhe mund të bllokojnë rrugët e ajrit, duke shkaktuar ndalesa të përkohshme të frymëmarrjes. Në apnenë e rëndë të gjumit, kjo mund të ndodhë deri në 30 herë në orë, pa u vënë re nga personi.

Pasojat përfshijnë lodhje të vazhdueshme ditore, dhimbje koke, gojë të thatë, nervozizëm dhe depresion. Apnea e gjumit lidhet me tension të lartë, sëmundje të zemrës, diabet të tipit 2 dhe fibrilacion atrial. Gërhitja e fortë e vazhdueshme, gjumi jo çlodhës dhe përgjumja ditore duhet të nxisin konsultë mjekësore.

Gjumi barkas – pozicioni “freefall”

Rreth 7 për qind e njerëzve flenë barkas, zakonisht me kokën e kthyer anash dhe krahët rreth një jastëku.

Ky pozicion mund të ulë gërhitjen, pasi kthimi i kokës hap rrugët e ajrit, por në përgjithësi nuk rekomandohet. Sipas Dr. Lee, është pozicioni më i dëmshëm për shëndetin e shtyllës kurrizore: shkakton shtrirje të tepruar të saj, tendos muskujt dhe ligamentet dhe përkeqëson dhimbjet e shpinës, duke prishur formën natyrale “S”.

Kthimi i detyruar i kokës ushtron presion mbi qafën, muskujt dhe ligamentet, ndërsa pesha mbi gjunjë mund të përkeqësojë dhimbjet në këtë zonë. Gjumi barkas nuk ndihmon kundër refluksit acidik dhe nuk këshillohet për persona me dëmtime të shtyllës kurrizore ose pas ndërhyrjeve kirurgjikale në shpinë.

Përfundim: Zgjedhja e pozicionit të duhur të gjumit, së bashku me një ambient të përshtatshëm, mund të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e gjumit dhe shëndetin afatgjatë. Për shumicën e njerëzve, gjumi anash mbetet alternativa më e balancuar dhe më e sigurt. /GazetaExpress/