Paracetamoli: Çfarë duhet të dini

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

04/03/2026 20:59

Që kur u shfaq në tregun britanik në vitin 1956, paracetamoli është bërë ilaçi i zakonshëm për dhimbjet – nga koke e dhëmbi deri te dhimbjet e shpinës dhe temperatura.

Rreth 200 milion paketa shiten çdo vit në Mbretërinë e Bashkuar. I lirë, i lehtë për t’u gjetur dhe i sigurt kur përdoret si duhet, ai është thelbësor në farmacitë e miliona njerëzve.

Megjithatë, paracetamoli mbetet një nga ilaçet më të keqkuptuara. Shkencëtarët ende debatojnë sesi funksionon në trup. Efektiviteti i tij për disa gjendje të zakonshme është vënë në dyshim kohët e fundit. Ai është i sigurt në dozat e rekomanduara, por gjithashtu një nga shkaqet kryesore të hospitalizimeve për mbidozë në MB.

Si funksionon paracetamoli?

Ndryshe nga ibuprofeni, i cili redukton inflamacionin në vendin e dëmtimit, paracetamoli vepron kryesisht në tru dhe palcën kurrizore. Ai duket se zvogëlon prodhimin e mesazherëve kimikë që përfshihen në dhimbje dhe rregullimin e temperaturës, duke bllokuar sinjalet e dhimbjes në tru. Ka sugjerime se vepron edhe në rrugën COX-2, por nuk ka efekt anti-inflamator të krahasueshëm me ibuprofenin.

Paracetamol i markës vs. i thjeshtë

Tabela standarde 500 mg paracetamol janë praktikisht të njëjta, pavarësisht çmimit. Diferencat mund të jenë vetëm tek përbërësit jo-aktivë, si mbushësit ose ngjyruesit. Çmimet ndryshojnë për shkak të paketimit dhe marketingut, por efektiviteti mbetet i njëjtë.

Paracetamoli kundër ftohjes dhe gripit

Për ftohje dhe grip, shumë produkte përfshijnë paracetamol me dekonjestionues. Megjithatë, përfitimi është i vogël, dhe dekonjestionuesit mund të përkeqësojnë simptomat me kalimin e kohës. Zgjidhja më e sigurt është paracetamoli i thjeshtë, dy deri katër herë në ditë, për të ulur temperaturën dhe dhimbjen.

“Maximum strength” dhe “rapid-release”

Shumë produkte etiketohet “maximum strength” – kjo thjesht do të thotë 500 mg për tabletë, e njëjta si paracetamoli standard. “Rapid-release” mund të fillojë të veprojë pak më shpejt, brenda 30 minutash, por ndryshimi është shpesh i vogël.

Kafeina dhe kombinimet

Disa tableta përmbajnë kafeinë, e cila ndihmon absorbimin dhe zvogëlon perceptimin e dhimbjes. Paracetamoli mund të kombinohet edhe me kodeinë (co-codamol) për veprim të dyfishtë, ku kodeina vepron si opioid dhe paracetamoli në sistemin nervor qendror.

Siguria dhe mbidoza

Paracetamoli është më i butë për stomakun se ibuprofeni, por mbidoza mund të shkaktojë dëmtime serioze të mëlçisë. Në MB, shitja e tabletave është e rregulluar për të parandaluar mbidozën. Simptoma të mbidozës përfshijnë të përziera, të vjella, dhimbje barku, e më pas mund të zhvillohen dëmtime serioze të mëlçisë ose veshkave.

Paracetamol dhe shtatzënia

Edhe pse diskutimet publike kanë bërë lidhje të mundshme me autizmin, studime të mëvonshme tregojnë se përdorimi i paracetamolit gjatë shtatzënisë, sipas udhëzimeve, nuk shkakton dëme. Organizata kryesore shëndetësore, përfshirë NHS, WHO dhe ACOG, e konsiderojnë paracetamolin si opsionin më të sigurt për dhimbjet gjatë shtatzënisë. /GazetaExpress/