“Njerëzit duhet ta dinë”: “Blue Boy Trial” rikthen në vëmendje historinë trans të Japonisë

Arte

Gazeta Express

12/02/2026 19:13

I ashtuquajturi “Gjyqi Blue Boy” i vitit 1965 ishte një moment kyç për dukshmërinë e personave trans në Japoni.

Sot, ai rikthehet si film artistik me të njëjtin titull, i drejtuar nga Kasho Iizuka – një burrë trans dhe një nga shumë pak kineastët queer që punojnë në industrinë komerciale japoneze të filmit.

Çështja gjyqësore e asaj kohe kishte në qendër një mjek të akuzuar për kryerjen e operacioneve të rikonfirmimit gjinor tek gra trans. Autoritetet ishin të frustruara sepse punonjëset e seksit që paraqiteshin si gra nuk mund të ndiqeshin penalisht, pasi ligjërisht konsideroheshin meshkuj.

Mjeku u shpall fajtor për shkelje të ligjeve japoneze të eugjenikës, të cilat ndalonin ndërhyrjet kirurgjikale që sillnin sterilizim, nëse ato nuk konsideroheshin të domosdoshme. Termi “Blue Boy” ishte zhargon për persona trans të cilëve u ishte caktuar gjinia mashkull në lindje. Vendimi i gjykatës e ndaloi në praktikë kirurgjinë e rikonfirmimit gjinor në Japoni deri në vitin 1998. Megjithatë, procesi gjyqësor e rriti ndjeshëm dukshmërinë e personave trans në vend.

“Gjyqi ka rënë në harresë në Japoni, por unë kam ditur për të që kur u ndërgjegjësova për identitetin tim,” thotë Iizuka. “Sot, termi LGBTQ dëgjohet në përditshmëri. Në vitet ’60 nuk përdoreshin këto terma, por kishte njerëz që jetonin hapur dhe me guxim. Ndjeva se japonezët e sotëm duhet ta dinë që ata kanë ekzistuar.”

Iizuka debutoi me filmin e tij të parë në vitin 2011, por për një kohë të gjatë projektet e tij me tematikë trans nuk gjetën mbështetje. Më vonë, gjatë dekadës, filmat me personazhe trans u bënë disi trend, si Close-Knit i Naoko Ogigami dhe Midnight Swan i Eiji Uchida, që sollën në qendër çështjet e komunitetit trans. “Problemi ishte se tragjedia trans përdorej si argëtim, ndërsa ekzistenca e tyre paraqitej njëdimensionale, si ‘të tjerët’,” thotë ai. Megjithatë, suksesi i atyre filmave hapi rrugën që Blue Boy Trial të merrte dritën jeshile. I shpërndarë nga studio e madhe Nikkatsu, filmi konsiderohet tashmë një moment i rëndësishëm në kinemanë japoneze.

Ndryshe nga pararendësit, ku rolet e grave trans shpesh interpretoheshin nga burra cisgjinorë, Blue Boy Trial përfshin aktorë trans – shumë prej tyre jo profesionistë – në role trans dhe synon të pasqyrojë një spektër të gjerë përvojash.

“Personazhet frymëzohen njësoj nga gratë trans të sotme dhe nga ato të viteve ’60,” shpjegon Iizuka. Materialet arkivore ishin të pakta, ndaj ai u mbështet në revista dhe gazeta të kohës për të rindërtuar kontekstin. “Zbulova se edhe në vitet ’60 gratë trans kishin qëndrime të ndryshme ndaj identitetit të tyre. Disa ishin të hapura; të tjera e mbanin sekret.”

Sipas tij, dallimet më të mëdha kishin të bënin me mënyrën si përballeshin me shoqërinë. “Në Japoninë e viteve ’60, shumë gra trans e tepronin me shprehjen e feminitetit për t’u pranuar si gra,” thotë ai. “Por për ne ishte e rëndësishme të theksonim vazhdimësinë mes asaj kohe dhe së sotmes.”

Iizuka dhe bashkautorët u interesuan gjithashtu për ata që kundërshtonin personat trans. Hulumtimi i tyre i çoi te përvoja e Japonisë gjatë luftës si një faktor i mundshëm i reagimeve negative. “Ideja se burrat duhet të jenë të fortë dhe ‘burrërorë’ ishte thellësisht e brendësuar,” thotë ai. “Nuk mendoj se faji qëndron tek individët; ishte një problem më i gjerë shoqëror.”

Regjisori shpreson që filmi të nxisë ndryshime të mëtejshme. Shenja pozitive ka: biografia filmike për personalitetin televiziv trans Ai Haruna, This Is I, po transmetohet aktualisht në Netflix. Edhe pse regjisori i saj nuk është trans, ai ka bashkëpunuar me zëra queer për të siguruar ndjeshmëri dhe saktësi. “Mendoj se jemi në mes të një vale,” thotë Iizuka. “Kam marrë propozime për projekte të reja që do të përfshijnë aktorë trans. Ka një momentum.”

Ky momentum kulturor shoqërohet edhe me zhvillime ligjore. Në vitin 2023, Gjykata e Lartë e Japonisë e shpalli antikushtetuese kërkesën për sterilizim të detyrueshëm për personat që kërkojnë njohje ligjore të gjinisë së tyre. “Vendimet e vitit 2023 ishin piketa të rëndësishme për komunitetin trans, por ka pasur edhe reagime kundërshtuese,” thotë Iizuka. “Ka shqetësime për sigurinë në hapësirat e grave dhe vështirësi lidhur me ndryshimin e shënuesve gjinorë në regjistrat familjarë. Jemi në një fazë tranzicioni. Blue Boy Trial është gjesti im si artist trans. Shpresoj që ky film ta ndihmojë shoqërinë të ndryshojë në një drejtim pozitiv.” /GazetaExpress/