Një test i thjeshtë mund të identifikojë personat më të rrezikuar nga problemet seksuale të shkaktuara nga antidepresantët

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

20/01/2026 18:45

Shkencëtarët kanë identifikuar një mënyrë të thjeshtë për të zbuluar se cilët pacientë janë më të rrezikuar të përjetojnë probleme seksuale gjatë trajtimit me antidepresantë.

Personat që marrin një grup të zakonshëm ilaçesh stabilizuese të humorit, të quajtura inhibitorë selektivë të rimarrjes së serotoninës (SSRI), shpesh raportojnë ulje të dëshirës seksuale, vështirësi në arritjen ose mbajtjen e ereksionit, si dhe pamundësi për ejakulim. Këto efekte anësore – shumë të shpeshta – mund të dëmtojnë vetëvlerësimin, të përkeqësojnë depresionin dhe, në disa raste, t’i shtyjnë pacientët të ndërpresin trajtimin.

Një ekip studiuesish nga Universiteti i Kopenhagës në Danimarkë synoi të zbulonte nëse ekziston një mënyrë për të identifikuar paraprakisht pacientët që kanë më shumë gjasa të zhvillojnë çrregullime seksuale të lidhura me SSRI-të, para se të fillojnë mjekimin.

Në studim u përfshinë 90 persona, të moshës 18–56 vjeç, të diagnostikuar me depresion madhor, por që nuk merrnin ende medikamente. Nga këta, 66 ishin gra dhe 24 burra.

Pjesëmarrësve iu krye një ekzaminim i thjeshtë i trurit, i quajtur elektroencefalogram (EEG), për të vlerësuar nivelet e serotoninës përpara se t’u përshkruhej escitaloprami (i njohur në Mbretërinë e Bashkuar me emrin tregtar Cipralex) për një periudhë tetëjavore. Funksioni seksual u vlerësua si para, ashtu edhe pas fillimit të trajtimit.

Serotonina, shpesh e quajtur “hormoni i lumturisë”, është një neurotransmetues që rregullon humorin, gjumin, oreksin dhe tretjen, si dhe ndikon në ndjenjën e mirëqenies. Nivelet e ulëta të saj lidhen me çrregullime të humorit, përfshirë depresionin dhe ankthin.

Në raportin e botuar në Journal of Psychiatric Research, studiuesit theksojnë se efektet anësore seksuale – si ulja e dëshirës, zgjimit seksual dhe aftësisë për të arritur orgazmën – janë të dokumentuara mirë dhe prekin 40–70% të pacientëve me depresion të trajtuar me SSRI. Këto efekte ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës, marrëdhëniet dhe respektimin e terapisë.

Pas përfundimit të tetë javëve, u vu re se personat me nivele më të larta të serotoninës përpara trajtimit kishin më shumë gjasa të zhvillonin efekte anësore seksuale, veçanërisht vështirësi në arritjen e orgazmës. Rreth 65% e pacientëve raportuan një formë problemi seksual të lidhur me ilaçin, ndërsa 39% thanë se këto probleme ishin aq të rënda sa u shkaktuan shqetësim të madh emocional.

Vlerësimet mjekësore treguan se 47% e pacientëve kishin efekte anësore seksuale të shkaktuara nga SSRI-të dhe 17% (nëntë gra dhe katër burra) raportuan probleme të rënda dhe shqetësuese. Në përgjithësi, funksioni seksual në grup ra me rreth 23%.

Studiuesit shpresojnë që gjetjet të ndikojnë në mënyrën se si trajtohet depresioni, duke i inkurajuar mjekët të marrin në konsideratë nivelin individual të serotoninës përpara përshkrimit të SSRI-ve. Megjithatë, ata theksojnë edhe kufizime të studimit: gratë shpesh përjetojnë çrregullime seksuale edhe para trajtimit me antidepresantë (ndryshe nga burrat), dhe përbërja e grupit ishte e prirur më shumë drejt pjesëmarrëseve femra.

Ndërkohë, po shtohen pretendimet për një gjendje të rrallë dhe ende të debatueshme të quajtur çrregullim seksual pas SSRI-ve (PSSD), e cila nuk njihet zyrtarisht nga NHS. Personat që pretendojnë se vuajnë nga kjo gjendje raportojnë probleme afatgjata seksuale edhe pas ndërprerjes së ilaçeve dhe kërkojnë njohje zyrtare dhe më shumë kërkime shkencore.

Një rishikim nga European Psychiatry sugjeron se ka “prova në rritje” për ekzistencën e PSSD-së, pavarësisht mungesës së studimeve të shumta. Një studim i hershëm i botuar në Annals of General Psychiatry vlerëson se 1 në 216 pacientë ka përjetuar mosfunksionim erektil pas ndërprerjes së SSRI-ve.

Sipas PSSD Network, simptomat më të shpeshta përfshijnë mpirje gjenitale, mosfunksionim erektil, tharje vaginale dhe humbje të plotë të dëshirës seksuale.

NHS pranon se disa persona përjetojnë efekte anësore seksuale gjatë marrjes së SSRI-ve. Të dhënat më të fundit tregojnë se 286.799 persona të moshës 5–19 vjeç u përshkruan antidepresantë në vitin 2024, krahasuar me 242.629 në vitin 2016.

Shembuj të SSRI-ve përfshijnë citalopramin, fluoksetinën dhe sertralinën, të njohura edhe me emrat tregtarë Cipramil, Prozac dhe Lustral. /GazetaExpress/