Një mjek i murtajës vallëzon me një mi në një ballo të Covid-it: Fotografia më e mirë e Lisl Ponger

Arte

Gazeta Express

11/02/2026 19:38

Kur nisi pandemia e Covid-19, bota filloi të fliste për maskat. Për artisten austriake Lisl Ponger, kjo ishte pikënisja për të reflektuar jo vetëm mbi maskat mbrojtëse që mbulonin fytyrat tona, por mbi kuptimin më të gjerë të maskimit në histori dhe kulturë.

Ajo hulumtoi ballot me maska, karnavalet veneciane dhe shpërthimet e murtajës që nga shekulli XIV, duke i lidhur me përvojën globale të pandemisë.

Fotografia e saj “Danse Macabre” (Vallja e Vdekjes) lindi nga kjo frymëzim. Nëse vëzhgohet me kujdes, në llambat prej letre të varura në tavan dallohen forma të virusit Covid-19, të fshehura mes dekorit. Në qendër të skenës, një mjek me maskën karakteristike të murtajës – që ende shitet në karnavalin e Venecias – vallëzon me një mi, simbol i përhapjes së murtajës në Mesjetë.

Në anën e majtë, një çift tjetër sjell në vëmendje dimensionin politik të pandemisë. Gjatë qeverisjes së Jair Bolsonaro-s në Brazil, pati akuza se komunitete indigjene u lanë pa mbrojtje të mjaftueshme (akuza që ai i ka mohuar). Në fotografi, gruaja me kapelë të verdhë përfaqëson një figurë indigjene, ndërsa partneri i saj mban maskën me fytyrën e Pedro de Alvarado-s, pushtuesi spanjoll i shekullit XVI i lidhur me masakra ndaj popullsive indigjene në Guatemalë. Kështu, pandemia ndërthuret me trashëgiminë e kolonializmit.

Një tjetër detaj lidhet me mënyrat e ndryshme se si vendet matën distancimin social. Në Austri, qytetarëve iu tha të ruanin distancën “sa gjatësia e një elefanti të vogël”. Në Florida, rekomandohej të imagjinohej një aligator i vogël. Ponger përfshiu një personazh me maskë aligatori, duke e kthyer gjestin e distancimit në një lëvizje vallëzimi. Një nga kërcimtarët mban një maskë me imazhin e virusit, të dizajnuar nga vetë artistja përmes një platforme online printimi.

Ponger ka ndërtuar stilin e saj të fotografisë së inskenuar duke u frymëzuar nga piktura dhe është veçanërisht e interesuar për kolonializmin dhe postkolonializmin – tema që përshkojnë pjesën më të madhe të veprës së saj. “Danse Macabre” është gjysma e një diptiku të titulluar Masquerade. Pjesa tjetër, Hidden Transcript, paraqet personazhe nga karnavale të ndryshme botërore: një grua me vegël tradicionale nga Peruja, një burrë me kurorë Mardi Gras nga New Orleans, një maskë të kuqe nga Andaluzia dhe një figurë “djalli blu” nga Trinidadi. Ata kërcejnë pas një gruaje të ulur me një fustan prej perdeje jeshile – një referencë për personazhin e Scarlett O’Hara-s në filmin Gone with the Wind. Të dy fotografitë u realizuan në ditë radhazi në Universitetin e Arteve të Aplikuara në Vjenë.

Artistja thekson se përdorimi i aktorëve dhe kërcimtarëve është thelbësor për këtë lloj pune, sepse ata kanë kontroll më të mirë mbi trupin dhe lëvizjen. Realizimi i fotos në verën e vitit 2021, një nga më të nxehtat e regjistruara në Europë, ishte sfidues: ndriçimi i fuqishëm e bënte ambientin edhe më të nxehtë, sidomos për performuesen që luante rolin e miut.

Gjatë xhirimeve, një gjenerator i vendosur jashtë ndërtesës shkaktoi ankesa nga një fqinj, i cili thirri policinë. Pas një kontrolli të shkurtër, policët lejuan vazhdimin e punës. Ponger madje e ftoi ankuesin të shihte procesin krijues, por ai refuzoi.

Artistja pranon se kuptimet e shumta dhe hulumtimi pas fotografive të saj nuk janë menjëherë të dukshme. Ajo synon të krijojë një sipërfaqe tërheqëse që zgjon kureshtje dhe e fton shikuesin të thellohet. Sipas saj, imazhi duhet të jetë njëkohësisht estetikisht i bukur dhe intelektualisht sfidues.

Lisl Ponger

Lindur në vitin 1947 në Nuremberg.

Ndër arritjet kryesore përfshin botimin e një monografie me rastin e një ekspozite në Muzeun e Artit Modern në Vjenë dhe bashkëpunimin me Charim Galerie Wien.

Këshilla e saj: të jesh kureshtar, të lexosh dhe të mos dorëzohesh kurrë.

Lisl Ponger është pjesë e organizatës britanike Hundred Heroines, e vetmja bamirësi në Mbretërinë e Bashkuar e përkushtuar ndaj grave në fotografi. Libri Semiotic Ghosts, një përmbledhje esesh të ilustruara mbi punën e saj, është botuar nga Edition Zyphius. /GazetaExpress/