Nëndetësja bëri një zbulim të çuditshëm nën akullin e Antarktidës, përpara se të zhdukej pa gjurmë

Mistere

Gazeta Express

26/12/2025 20:20

Një nëndetëse po eksploronte struktura nënujore në Antarktidë kur u zhduk në mënyrë misterioze, pa asnjë shpjegim.

Prej qindra vitesh, Antarktida ka qenë një vend njëkohësisht magjepsës dhe i pakuptueshëm për aventurierë, eksplorues dhe shkencëtarë. Çdo vit, ekspertë udhëtojnë drejt këtij rajoni të ngrirë për të kuptuar më mirë se si po ndryshon dhe çfarë nënkuptojnë këto ndryshime për pjesën tjetër të botës.

Kjo është bërë veçanërisht e rëndësishme për shkak të ndryshimeve klimatike, ngrohjes globale dhe rritjes së nivelit të deteve, të cilat po gërryejnë gradualisht akullin në jugun e ngrirë. Megjithatë, këto ekspedita nuk janë pa rrezik dhe herë pas here gjërat shkojnë keq. Në fillim të kësaj dekade, një nëndetëse zbriti rreth 10 milje në thellësi dhe nuk u kthye më.

Bëhet fjalë për një mjet nënujor pa ekuipazh të quajtur Ran, i përdorur nga profesoresha Anna Wahlin e Universitetit të Gothenburgut për të hartëzuar Raftin e Akullit Dotson në Antarktidën Perëndimore.

Kërkimi i profesoreshës Wahlin ishte përqendruar te erozioni i rafteve të akullit nga rrymat oqeanike, të cilat i shkrijnë ato nga poshtë.

Në një mision në vitin 2022, Ran kaloi 27 ditë nën Raftin e Akullit Dotson, me synimin për të zbuluar pse ana lindore e tij po shkrihej ngadalë, ndërsa ana perëndimore shumë më shpejt.

Pasi hartëzoi 54 milje katrore akull, Ran u tregoi studiuesve pllaja të sheshta, gropa dhe shkallë të tarracuara — të gjitha të shkaktuara nga shkrirja bazale, pra nga shkrirja e akullit nga poshtë sipërfaqes.

Në total, Ran përfundoi me sukses 14 misione nën akull gjatë vitit 2022. Por në misionin pasues, pasi u fut sërish nën akull, ajo nuk u kthye më.

Duke përshkruar lidhjen e saj me pajisjen, profesoresha Wahlin tha:

“Të shohësh Ran-in të zhduket në errësirën e thellësive të panjohura nën akull, duke kryer detyrat e saj për më shumë se 24 orë pa asnjë komunikim, është padyshim shqetësuese.”

Kur Ran nuk u paraqit në pikën e paracaktuar të marrjes, pas zgjerimit të matjeve dhe hartëzimeve, shkencëtarët filluan të shqetësoheshin seriozisht.

U bënë përpjekje për ta kontaktuar, por kërkimet nuk zbuluan asnjë copëz mbeturinash apo sinjal. Pa pamje direkte, raporton earth.com, ekipi mundi vetëm të hamendësonte për shkaqet e zhdukjes — nëse ishte një defekt teknik apo një përplasje.

Edhe pse Ran humbi gjatë detyrës, puna e saj nuk shkoi dëm. Të dhënat e mbledhura ndihmuan shkencëtarët të kuptonin më mirë ndërveprimin mes akullit dhe oqeanit në atë zonë të botës.

Rafti i Akullit Dotson nuk është i vetmi objekt studimi. Shkencëtarët po monitorojnë gjithashtu Rrymën Qarkore Antarktike (ACC), një rrymë oqeanike që ndikon në sistemet e motit dhe klimën globale.

Sipas studimeve të Universitetit të Bonit, kjo rrymë po ngadalësohet si në shpejtësi ashtu edhe në fuqi.

Më herët, The Express raportoi paralajmërimin e profesorit të asociuar të Universitetit të Melburnit, Dr. Bishakhdatta Gayen, mbi pasojat e mundshme globale.

“Nëse ky ‘motor’ i rrymave oqeanike dështon,” tha ai, “pasojat mund të jenë serioze: rritje e paqëndrueshmërisë klimatike, ekstreme më të forta në disa rajone dhe përshpejtim i ngrohjes globale, për shkak të uljes së aftësisë së oqeanit për të vepruar si depo karboni.” /GazetaExpress/