Myku toksik në shtëpi dhe rreziku për shëndetin e mushkërive

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

06/02/2026 19:17

Një studim i ri shqetësues ka konfirmuar se ekspozimi ndaj mykut toksik gjatë fëmijërisë mund të dëmtojë mushkëritë për shumë vite, deri në adoleshencë dhe më tej.

Studiues nga Universiteti i Bristolit zbuluan se fëmijët e ekspozuar ndaj mykut në shtëpi kanë funksion më të ulët të mushkërive edhe vite më vonë. Si pjesë e projektit kërkimor “Children of the 90’s”, ata ndoqën pjesëmarrësit për mbi 30 vjet dhe konstatuan se, rreth dhjetë vjet pas ekspozimit (në moshën 15-vjeçare), të rinjtë kishin rreth 5 për qind më pak kapacitet pulmonar.

Jetesa në banesa me lagështi dhe myk lidhet prej kohësh me probleme shëndetësore si infeksione të rrugëve të frymëmarrjes (përfshirë aspergillozën), astmë dhe alergji. Myku, një kërpudhë mikroskopike, i shkakton këto probleme duke çliruar mijëra grimca toksike në ajër.

Shenjat paralajmëruese të ndikimit të mykut përfshijnë kollë të zgjatur, fishkëllimë në frymëmarrje, ndjesi mungese ajri, përkeqësim të astmës ose sëmundjeve të tjera inflamatore të rrugëve të frymëmarrjes.

Dr. Raquel Granell, bashkautore e studimit nga Universiteti i Bristolit, thekson se ka hapa praktikë për të parandaluar ose ulur rrezikun e mykut në shtëpi. Sipas saj, çdo myk që ndihet nga era është serioz dhe nuk duhet lënë të përhapet. Masa kryesore parandaluese është ajrosja e mirë, veçanërisht në kuzhinë dhe banjë. Ajo këshillon gjithashtu të shmanget tharja e rrobave brenda shtëpisë; nëse kjo është e pashmangshme, rrobat duhet të vendosen me hapësirë mes tyre, në ambiente të ngrohta dhe të ajrosura, ose të përdoret një dehumidifikues.

Pajisjet e kuzhinës si lavastoviljet, frigoriferët dhe mikrovalët konsiderohen zona me rrezik të lartë për myk për shkak të lagështisë së vazhdueshme. Një rast i raportuar së fundmi është ai i Schayene Silva, e cila zhvilloi kancer në veshka pasi kishte përdorur pa e ditur një makinë akulli të mbuluar nga myku. Analizat treguan se në trupin e saj kishte nivele dhjetë herë më të larta se normalja të toksinës Ochratoxin, e prodhuar nga myqet Aspergillus dhe Penicillium.

Sipas ekspertëve të inspektimit të mykut, nëse pajisjet dhe zonat e lagështa nuk kontrollohen dhe thahen rregullisht, lagështia e mbetur lehtëson përhapjen e mykut në pjesë të tjera të shtëpisë, duke shkaktuar alergji dhe acarime, sidomos te personat me astmë.

Myku nuk kufizohet vetëm në kuzhinë. Lavamanët e banjës, papafingot, bodrumet dhe madje edhe dyshemetë prej druri janë zona të rrezikuara. Myku mund të fillojë të rritet brenda 24–48 orëve, por shenjat e dukshme si njollat ose era mund të shfaqen pas javësh apo muajsh.

Sporet e mykut shkaktojnë reaksione të forta alergjike te rreth 5–10 për qind e popullsisë, duke sjellë hundë të zëna, dhimbje fyti, kollë, fishkëllimë në frymëmarrje, djegie të syve dhe skuqje të lëkurës. Myku i zi, forma më e rrezikshme, prodhon mikotoksina që, kur thithen vazhdimisht, mund të shkaktojnë probleme njohëse, ndryshime humori, simptoma të ngjashme me astmën, dhimbje koke, lodhje muskulore dhe reagime autoimune.

Kur trupi identifikon toksina në ajër, sistemi imunitar aktivizon një reagim të fortë inflamator, duke çliruar citokina që përhapen në të gjithë organizmin dhe mund të prekin edhe trurin dhe sistemin endokrin. Kjo çon në inflamacion, dëmtim të indeve dhe qelizave jetike.

Ekspertët rekomandojnë që zona të vogla me myk të pastrohen me ujë dhe detergjent, ndërsa përdorimi i ventilatorëve dhe dehumidifikuesve ndihmon në uljen e lagështisë. Megjithatë, nëse zona e prekur është më e madhe se rreth 60 x 60 cm, nevojitet ndërhyrja e një kompanie profesionale pastrimi ose sanimi, pasi testet “bëje vetë” shpesh janë të pasakta dhe rrezikojnë përhapjen e sporeve.

Të dhënat zyrtare tregojnë se vetëm në Angli, në vitin 2019, rreth 5,000 raste astme dhe 8,500 infeksione të rrugëve të poshtme të frymëmarrjes lidhen me lagështinë dhe mykun në banesa. Studiuesit vlerësojnë gjithashtu se 1–2 për qind e rasteve të reja të alergjisë sezonale çdo vit shkaktohen nga myku dhe lagështia.

Profesor James Dodd, specialist i mjekësisë respiratore, thekson se ekspozimi ndaj mykut prek kryesisht mushkëritë dhe lidhet fort me kontrollin e dobët të astmës, sidomos te fëmijët dhe personat me sëmundje ekzistuese pulmonare si COPD. Sipas tij, lagështia dhe myku janë shkaktarë të parandalueshëm të sëmundjeve të frymëmarrjes dhe pabarazive shëndetësore.

Raste tragjike, si vdekja e dyvjeçarit Awaab Ishak në vitin 2020 pas ekspozimit të zgjatur ndaj mykut në banesën e tij, tregojnë pasojat e rënda të neglizhimit të kushteve të strehimit. Ekspertët paralajmërojnë se injorimi i mykut nuk është vetëm çështje estetike, por një rrezik serioz për shëndetin publik. /GazetaExpress/