Muzika eksperimentale pushton rrjetet sociale

Arte

Gazeta Express

11/02/2026 19:45

Nga pop-i mikrotonal te instrumentet e Rilindjes që luhen me kockë deleje, një brez artistësh të guximshëm po e çojnë muzikën e çuditshme drejt publikut të gjerë përmes TikTok-ut dhe Instagram-it. Por a varen ata nga kapriçot e algoritmit?

Chloë Sobek, muzikante nga Melburni, luan violone – pararendës i kontrabasit nga epoka e Rilindjes. Në vend që ta përdorë në mënyrë tradicionale, ajo fut copa kartoni mes telave ose përdor një kockë deleje si hark. Këto ndërhyrje të pazakonta janë kthyer në magnet për algoritmin e Instagram-it, duke i sjellë dhjetëra e madje qindra mijëra shikime për çdo video të realizuar në shtëpi. “Edhe pse nuk duket, jam mjaft e turpshme,” thotë ajo.

Në vitin 1981, kur “O Superman” e Laurie Anderson arriti vendin e dytë në toplistat britanike falë transmetimit të vazhdueshëm në radio, u dëshmua fuqia e mediave për ta çuar muzikën eksperimentale në rrjedhën kryesore. Sot, një rol të ngjashëm po e luajnë rrjetet sociale: pianistë eksperimentalë, këngëtarë mikrotonalë dhe performerë solo që shtyjnë kufijtë po dalin nga skena underground falë videove virale.

Muzika mikrotonale – që eksploron notat “mes” shkallës klasike perëndimore – ka tërhequr vëmendje të madhe. Artistë si Maddie Ashman dhe Bryan Deister po magjepsin përdoruesit me harmoni të pazakonta dhe struktura të papritura. “Është si të zbulojmë një univers tingujsh që na ishte fshehur,” shkruan një komentues.

Ashman, muzikante britanike, ndërton videot e saj mbi surprizën: nis me një shkallë të pastër mikrotonale dhe prej saj krijon një këngë tërheqëse. Sipas saj, kjo funksionon mirë me algoritmin sepse sfidon pritshmëritë. “Kur njerëzit ndiejnë diçka të papritur, reagojnë,” thotë ajo.

Suksesi virtual po kthehet edhe në mundësi reale. Muzikantja nga Arkansas, Precious Renee Tucker, pasi grumbulloi miliona shikime me performancat e saj ekspresive në piano dhe sintetizator, u ftua të performojë për Solange Knowles. Ajo e përshkruan TikTok-un e saj si një “ditar digjital” plot fragmente spontane krijimtarie.

Megjithatë, dukshmëria sjell edhe polemika. Çdo video ka kritikët e vet, që vënë në dyshim vlefshmërinë e muzikës. Sobek përballet shpesh me komente nga ata që shqetësohen për “keqpërdorimin” e një instrumenti historik. Ajo përgjigjet se instrumentet e vjetra nuk duhet të mbeten pas xhamit, por të marrin jetë në mënyra të reja.

Artistet gra përballen gjithashtu me komente seksiste. Si Sobek ashtu edhe Ashman vërejnë reagime më të ashpra nga burra që vetëshpallen “ekspertë”. Megjithatë, ato theksojnë se sot publiku është më i prirur t’i relativizojë këto sulme.

Në thelb, kjo valë e re tregon një lodhje nga përmbajtja e zbrazët dhe automatike që dominoi rrjetet. Publiku duket se kërkon risi, rrezik dhe inteligjencë krijuese. Muzika eksperimentale po rikthen funksionin e saj themelor: të provokojë, të testojë kufijtë dhe të nxisë debat.

Por mbetet një dilemë: a mund të ruhet autenticiteti në një hapësirë të kontrolluar nga algoritmet? Artistët pranojnë se ndiejnë presion për të postuar vazhdimisht dhe për të prodhuar “spektakël”. Megjithatë, ata shohin te videot e shkurtra edhe një mundësi të re shprehjeje – një dialog të drejtpërdrejtë me publikun.

Në një botë digjitale ku gjithçka konsumohet me shpejtësi, fakti që kaq shumë njerëz janë të gatshëm të ndalen dhe të dëgjojnë diçka të panjohur, mbetet ndoshta shenja më inkurajuese e kohës. /GazetaExpress/