Kur fantashkenca bëhet realitet: Çfarë do të ndodhte nëse dielli do të niste të zbehej

Mistere

Gazeta Express

01/12/2025 19:22

Çfarë do të ndodhte nëse Dielli do të fillonte të zbehej?

Shkencëtarët kanë zbuluar përgjigjen e frikshme ndaj kësaj pyetjeje – bazuar në idenë e filmit të ardhshëm “Project Hail Mary”, një blockbuster i inspiruar nga romani i autorit të The Martian, Andy Weir.

Filmi, që pritet të dalë në kino në mars 2026, ndjek një shkencëtar të vetëm në një mision për të zbuluar pse Dielli po humbet shkëlqimin. Në histori, rrezatimi diellor parashikohet të bjerë 1% brenda një viti dhe 5% brenda 20 viteve.

Këto shifra mund të duken të vogla — por në realitet, thonë shkencëtarët, një ndryshim i tillë do të mjaftonte për të zhdukur njerëzimin.

“Zhdukja e jetës në Tokë do të zgjaste shumë, edhe nëse energjia diellore do të zhdukej,” thotë Prof. David Stevenson nga Caltech për Daily Mail.

“Por zhdukja e njerëzve mund të ndodhte shpejt, sepse shumica e njerëzve nuk reagojnë në mënyrë racionale ndaj krizave.”

Çfarë ndodh kur Dielli fillon të zbehet?

Nga distanca 150 milionë kilometrash, Dielli furnizon Tokën me rreth 1,365 W/m² energji, të njohur si “konstanta diellore”. Rreth 30% e kësaj energjie reflektohet, ndërsa pjesa tjetër absorbohet dhe ngroh atmosferën dhe sipërfaqen.

Sot, planeti ynë po thith më shumë energji sesa humbet — por nuk do të duhej shumë për ta prishur këtë balancë.

Edhe një ulje e vogël e ndriçimit diellor do të shkaktonte ftohje të shpejtë të Tokës.

Prof. Lucie Green nga University College London shpjegon:

“Dielli ndryshon natyrshëm në shkëlqim, por shumë pak. Variacionet vijnë nga cikli 11-vjeçar i njollave diellore.”

Megjithatë, e kaluara ka dëshmuar se edhe ndryshime të vogla mund të kenë pasoja të mëdha.

Maunder Minimum: Kur Dielli “u ftoh” për 70 vjet

Nga viti 1645 deri në 1715, Dielli hyri në një fazë tepër të qetë, të njohur si Maunder Minimum. Gjatë këtij periudhe, Evropa Veriore përjetoi Epokën e Vogël të Akullit, me ulje temperaturash nga 0.6°C deri në 2°C.

Edhe pse Dielli po jepte vetëm 0.22% më pak energji, efekti ishte i ndjeshëm — disa studiues mendojnë se kjo ulje kontribuoi në të ftohtit ekstrem.

Nëse shkëlqimi i Diellit do të binte 1%, si në skenarin e “Project Hail Mary”, pasojat do të ishin të menjëhershme dhe katastrofike.

Temperaturat globale do të binin me disa gradë nën mesataren. Historia tregon se edhe uljet më të vogla kanë shkaktuar pasoja të rënda.

Shembull: Epoka e vogël e akullit

Vetëm –1°C rënie temperaturash shkaktoi uri masive në Evropë.

Dimrat e acartë dhe verat e ftohta shkatërruan të korrat.

Kolonitë nordike në Grenlandë u zhdukën nga uria.

Një studim i fundit parashikon se ftohja globale prej 1.8°C do të ulte prodhimin e misrit, grurit, sojës dhe orizit deri në 11%.

Pas dy vitesh, kjo do të çonte në vdekje të 5.3 miliardë njerëzve nga mungesa e ushqimit.

Por nëse rënia e rrezatimit arrin 5% brenda 20 viteve, si në film, efekti do të ishte shumë më shkatërrues.

A do të shpërthente një epokë e re akulli?

Në film, personazhi i Ryan Gosling thotë: “Do të thotë një epokë akulli. Menjëherë.”

Shkencëtarët pajtohen se nuk do të duhej shumë për ta kthyer Tokën në akull.

Gjatë Epokës së Fundit të Akullit, 20,000 vjet më parë, temperatura mesatare globale ishte vetëm 6°C më e ulët se sot — dhe gjysma e hemisferës veriore ishte e mbuluar nga akulli.

Dr. Becky Smethurst nga Universiteti i Oksfordit shpjegon:

“Rënia 1% e energjisë nga Dielli do të niste një epokë të re akulli. Shumë ekosisteme do të shkatërroheshin, bujqësia do të dështonte dhe do të kishte mungesa të rënda ushqimore. Njerëzimi ndoshta do të mbijetonte falë teknologjisë, por do të jetonim kryesisht nën tokë.”

Po sikur Dielli të ftohej plotësisht?

Nëse Dielli do të zhdukej fare:

Brenda një jave, temperatura në Tokë do të zbriste nën –18°C.

Brenda një viti, në –73°C.

Pas miliona vitesh, planeti do të stabilizohej në –240°C.

Disa njerëz mund të mbijetonin përkohësisht në afërsi të burimeve termale në thellësi të oqeaneve, por me ngrirjen e tyre, mbijetesa do të ishte e pamundur.

Dr. Alexander James nga UCL thekson:

“Pa Diell nuk ka fotosintezë. Pa fotosintezë nuk ka oksigjen. Temperaturat do të bien aq shumë sa jeta, siç e njohim ne, nuk ka gjasa të mbijetojë.”

A është e mundur që Dielli të zbehet aq shpejt?

Fatmirësisht, shkencëtarët thonë se kjo është e pamundur.

Edhe në periudhat më ekstreme, ndryshimet në energjinë diellore janë minimale.

Gjatë ciklit diellor, rrezatimi ndryshon vetëm 0.1%. Edhe njollat më të mëdha diellore nuk e ulin energjinë më shumë se 0.25% — shumë larg shifrës 5% të “Project Hail Mary”.

Prof. Michael Lockwood nga Universiteti i Reading thotë:

“Gjysma e masës së Diellit është një rezervuar i madh nxehtësie. Edhe sikur bërthama të ndalonte prodhimin e energjisë, do të duheshin 1 milion vjet që energjia diellore të binte vetëm 1%.

Çdo rënie më e shpejtë është shkencërisht e pamundur.”

Pra, edhe nëse Dielli do të fillonte të dobësohej, do të kishim miliona vite kohë për të gjetur zgjidhje — nuk do të na duhej të dërgonim Ryan Gosling në hapësirë.

ÇFARË ËSHTË CIKLI DIELLOR?

Dielli është një top gjigant gazi të nxehtë të karikuar elektrikisht, i cili gjeneron një fushë të fuqishme magnetike. Kjo fushë përmbyset çdo 11 vjet, duke krijuar ciklin diellor.

Fillimi është minimumi diellor (pak njolla).

Aktiviteti rritet drejt maksimumit diellor (shumë njolla).

Cikli rikthehet sërish në minimum.

Gjatë këtij cikli rriten edhe shpërthimet diellore dhe nxjerrjet masive koronale, të cilat mund të ndikojnë në Tokë duke shkaktuar aurora, ndërprerje radiosh dhe probleme në rrjetet elektrike. /GazetaExpress/