Krizë në hapësirë: Tualeti i Artemis II prishet dhe astronautët mbeten pa opsione

Fun

Gazeta Express

07/04/2026 23:59

Tualeti në bord të kapsulës Artemis II raportohet se ka prishur sërish, duke lënë katër astronautët pa një banjo funksionale gjatë kthimit në Tokë.

Sipas një burimi për Daily Mail, tualeti i kapsulës Orion ka ndaluar së punuari – një problem që ka shoqëruar fluturimin hapësinor që nga nisja e Artemis II më 1 prill.

Astronautët e NASA-s, Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch dhe astronauti kanadez Jeremy Hansen, tani pritet të përdorin një alternativë të ngjashme me pelena për pjesën e mbetur të udhëtimit. Agjencia hapësinore konfirmoi më vonë se tualeti nuk funksiononte ende kur fluturimi i Artemis II arriti ditën e gjashtë të misionit dhjetëditor.

NASA më parë kishte thënë se, në rast se tualeti i kapsulës ndalej, astronautët do të duhej të përdornin një pajisje rezervë të quajtur Collapsible Contingency Urinal (CCU).

CCU është një sistem mbështetës për mbledhjen e urinës, i zhvilluar posaçërisht për misionet Artemis në Hënë. Në thelb, është një qese plastike me sipërfaqe të veçanta të brendshme, të quajtura vane hidrofile, që veprojnë si kanale të vogla. Ato përdorin veprimin kapilar, e njëjta forcë natyrore që lejon një letër kuzhine të thithë një lëng, duke tërhequr urinë nga astronauti dhe duke e drejtuar në fund të qeses.

Në fund të qeses ndodhet një portë e vogël për shkarkim. Ekuipazhi mund ta lidhë me sistemet e kapsulës dhe të çlirojë urinën në hapësirë në mënyrë të sigurt.

Sipas ekipit të komunikimeve të NASA-s, vlerësimi për problemin me tualetin që nga dita e diel nuk ka ndryshuar sot. Astronautët ende mund të përdorin tualetin për nevojat e forta, por çështjet me ujin e ndotur po vazhdojnë të shqyrtohen.

Gjatë nisjes së Artemis II, ekuipazhi pati disa probleme të vogla me tualetin, përfshirë defekte në kontrollor dhe ventilator, që ndikuan në mbledhjen e urinës. Më vonë, një linjë ventilimi e urinës ngrirë e bëri të vështirë shkarkimin e lëngjeve në hapësirë. Në të dy rastet, NASA konfirmoi se astronautët mund të përdornin tualetin për nevojat e forta.

Nëse tualeti i Artemis-it ka ndaluar plotësisht dhe nuk mund të përballojë më mbledhjen e mbeturinave të forta, katër astronautët do të duhet të përdorin qese të stilit të vjetër për fekale, të cilat janë qese plastike të mbyllura me ngjitës dhe letra pastrimi, të cilat përdorën edhe misionet Apollo në Hënë. Qeset do të mbyllen, ruhen brenda kapsulës dhe kthehen në Tokë me ekuipazhin.

Tualeti i prishur është një version i përmirësuar i një modeli eksperimental të nisur në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor në 2020. Në krahasim me tualetin në ISS, banjoja e Orion-it u modifikua për të qenë më praktike për astronautet femra. NASA gjithashtu gjeti mjaft hapësirë brenda kapsulës për të vendosur tualetin në një dhomë të vogël të veçantë.

Para nisjes, Hansen përshkroi banjën e kapsulës si “i vetmi vend ku mund të ndihemi pak të vetëm gjatë misionit”. Megjithatë, ekuipazhi raportoi një “dritë paralajmëruese portokalli që pulsonte” menjëherë pas ngritjes nga Kennedy Space Center në Florida.

Pas disa orësh zgjidhjeje të problemit në ditën e parë të misionit, u vendos se tualeti i ri thjesht kishte nevojë të “ngrohej” dhe u autorizua për përdorim.

Tualeti prishi për herë të dytë kur linja e ventilimit të urinës u bllokua nga akulli, duke detyruar qendrën e NASA-s të pozicionojë kapsulën në diell për të shkrirë bllokimin. Nuk dihet nëse problemi mund të riparohet për herë të tretë.

Artemis II do të ketë një “ditë të lirë” në ditën e shtatë të misionit, të martën. Kapsula pritet të kthehet në Tokë të premten, 10 prill, duke u ulur në Oqeanin Paqësor pranë bregut të Kalifornisë së Jugut. /GazetaExpress/