Jim Jarmusch: “Nuk jam regjisor komercial – as profesionist i mirëfilltë”

Arte

Gazeta Express

10/04/2026 22:56

Regjisori amerikan Jim Jarmusch ka qenë një nga figurat më të rëndësishme të kinemasë së pavarur që nga vitet ’80.

Në prag të publikimit në Mbretërinë e Bashkuar të filmit të tij të ri Father Mother Sister Brother, fitues i Luanit të Artë në Festivalin e Venecias, ai flet për humbjen, kujtimet dhe procesin e gjatë krijues që shpesh lind nga bashkëpunimet me aktorë të njohur si Steve Coogan dhe Adam Driver.

Në vitin 1991, gjatë përzgjedhjes së kastit për filmin antologjik Night on Earth, Jarmusch donte që Gena Rowlands të luante një pasagjere. Ajo fillimisht hezitoi, pasi ishte ende në zi pas vdekjes së bashkëshortit të saj, regjisorit John Cassavetes. “Në fund më tha: ‘Mirë, do ta bëj për ty’,” kujton ai.

Rowlands, e njohur për natyralitetin e saj të rrallë në ekran, la një përshtypje të thellë te regjisori. Ai e përshkruan si një prani të jashtëzakonshme: e vërtetë, e papërpunuar dhe pa asgjë të sforcuar. Pak vite më vonë, ajo i dërgoi një skenar të Cassavetes, me shpresën që Jarmusch ta realizonte. Por ai u detyrua të refuzonte për shkak të angazhimeve me filmin Dead Man.

Pavarësisht kësaj, ai thotë se ndihet i lidhur artistikisht me Cassavetes dhe David Lynch përmes punës me të njëjtin kineast, Fred Elmes. “Unë nuk jam si ata. Jam më shumë një humanist romantik,” shpjegon ai.

Që nga debutimi i tij Permanent Vacation e deri te Stranger Than Paradise, Jarmusch ka ndërtuar një stil të veçantë: rrëfime të fragmentuara, humor i thatë dhe vëmendje ndaj momenteve të përditshme që zakonisht injorohen në kinema. “Unë bëj filma nga gjërat që të tjerët i presin,” thotë ai.

Edhe filmi i ri ndjek këtë qasje. Father Mother Sister Brother është një dramë antologjike në tre pjesë, e vendosur në New Jersey, Dublin dhe Paris, me histori familjare të ndërlikuara dhe marrëdhënie të tensionuara mes prindërve dhe fëmijëve. Në kast marrin pjesë aktorë si Adam Driver, Cate Blanchett, Charlotte Rampling dhe Tom Waits.

Jarmusch thotë se shpesh nis nga aktorët që dëshiron të ketë në projekt dhe më pas shkruan shpejt skenarin. “Nuk e zvarris procesin. Fillimisht zgjedh kastin, pastaj shkruaj,” shpjegon ai, duke shtuar se skenari i filmit të ri u përfundua brenda pak javësh.

Regjisori ka punuar shpesh me të njëjtët bashkëpunëtorë ndër vite, përfshirë Tom Waits dhe Steve Coogan. Blanchett e përshkruan stilin e tij si unik dhe të ndjeshëm ndaj detajeve që zakonisht kalojnë pa u vënë re.

Pavarësisht suksesit kritik, Jarmusch mbetet skeptik ndaj industrisë. Ai thotë se nuk e sheh veten si regjisor komercial dhe se shpesh përballet me vështirësi financiare kur nuk pranon kompromise krijuese. “Nuk jam as regjisor profesionist në kuptimin klasik,” shprehet ai.

Filmi i ri trajton tema si familja, humbja dhe marrëdhëniet e pashprehura mes njerëzve. Për Jarmusch, këto nuk lidhen me një obsesion me vdekjen, por me mënyrën si jeta përjetohet në të tashmen. Ai e përshkruan veten si një njeri që përpiqet të jetojë thjesht, duke notuar, medituar dhe duke qëndruar i lidhur me momentin.

Në fund, ai mbetet besnik filozofisë së tij të punës: pa plane të mëdha, pa ambicie të tepruara. “Thjesht ndjek rrjedhën,” thotë ai. “Shikoj filma çdo ditë dhe përpiqem të bëj të miat. Jam me fat, por edhe kokëfortë.” /GazetaExpress/