Ilaçi i lirë që mund të ulë rrezikun e kancerit të ezofagut

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

16/03/2026 19:54

Një ilaç i përhapur për diabetin, që kushton vetëm rreth 2 peni për tabletë, mund të ulë ndjeshëm rrezikun e një prej kancereve më vdekjeprurëse në botë, sipas një studimi të ri.

Bëhet fjalë për ilaçin Metformin, i cili përdoret nga miliona njerëz për të kontrolluar nivelin e sheqerit në gjak tek pacientët me diabet të tipit 2. Tani, onkologë të njohur besojnë se ai mund të zvogëlojë edhe rrezikun e kancerit të ezofagut me më shumë se një të tretën.

Studimi u publikua në revistën shkencore JAMA Network Open dhe sugjeron se në të ardhmen njerëzit me rrezik të lartë për këtë sëmundje – si ata që vuajnë prej kohësh nga refluksi i acidit – mund të marrin këtë ilaç për qëllime parandaluese.

Profesori Shai–Hau Xie, specialist i kancereve gastrointestinale, tha se lidhja e vërejtur midis përdorimit të metforminës dhe uljes së ndjeshme të rrezikut të kancerit të ezofagut tregon se ky ilaç mund të ketë një rol të mundshëm në parandalimin dhe trajtimin e kancerit.

Sëmundja dhe faktorët e rrezikut

Kanceri i ezofagut – që prek tubin që lidh gojën me stomakun – është në rritje dhe lidhet ngushtë me faktorë si:

obeziteti

ushqyerja e dobët

pirja e duhanit

konsumimi i alkoolit

refluksi kronik i acidit

Personat me Barrett’s Oesophagus, një gjendje ku qelizat e ezofagut ndryshojnë për shkak të refluksit të zgjatur, kanë gjithashtu rrezik më të lartë për zhvillimin e kësaj sëmundjeje.

Si mund të veprojë metformina

Metformina është studiuar si një trajtim i mundshëm sepse disa kërkime sugjerojnë se ajo mund të bllokojë shumëzimin e qelizave kancerogjene. Ilaçi ul nivelet e insulinës – një hormon që mund të ndihmojë në rritjen e qelizave malinje. Studime të mëparshme kanë sugjeruar gjithashtu se mund të ndihmojë në parandalimin e kancerit të prostatës.

Çfarë tregoi studimi

Në studimin më të fundit, ekspertët nga Karolinska University Hospital në Stockholm analizuan më shumë se 13,000 pacientë me kancer të ezofagut gjatë periudhës 1994–2023.

Pacientët u përfshinë në një projekt të madh kërkimor në vendet nordike:

Denmark

Finland

Iceland

Norway

Sweden

Rezultatet u korrigjuan duke marrë parasysh faktorë të tjerë që mund të ndikojnë, si pirja e duhanit, konsumimi i alkoolit dhe përdorimi i disa ilaçeve anti-inflamatore si Ibuprofen.

Mesatarisht, pacientët u diagnostikuan me këtë sëmundje rreth moshës 70-vjeçare dhe shumica kishin histori të gjatë të duhanpirjes dhe konsumimit të alkoolit.

Nga 13,050 pacientë me kancer në studim, vetëm 725 (rreth 6%) përdornin metforminë. Ndërsa te pjesëmarrësit pa kancer, rreth 8% përdornin këtë ilaç – një dallim që sipas studiuesve sugjeron se metformina mund të ketë efekt mbrojtës.

Rezultati kryesor

Studiuesit arritën në përfundimin se përdorimi i metforminës lidhej me një ulje rreth 36% të rrezikut për zhvillimin e kancerit të ezofagut krahasuar me personat që nuk e përdornin.

Efekti mbrojtës u vu re në mënyrë të veçantë për një formë të sëmundjes të quajtur Oesophageal Squamous Cell Carcinoma, pavarësisht nga gjinia, mosha, duhanpirja apo konsumimi i alkoolit. Rreziku ishte edhe më i ulët te personat që kishin marrë doza më të larta të ilaçit për një periudhë disa-vjeçare.

Çfarë do të thotë kjo për të ardhmen

Shkencëtarët thonë se këto rezultate mbështesin idenë që metformina mund të përdoret si një strategji parandaluese për personat me rrezik të lartë, për shembull ata me ndryshime parakanceroze në ezofag.

Ata sugjerojnë gjithashtu se përdorimi i metforminës pas trajtimit kirurgjikal të kancerit mund të ndihmojë në uljen e rrezikut të rikthimit të tumorit, megjithëse për këtë nevojiten studime të tjera dhe prova klinike.

Pse është i vështirë diagnostikimi

Në Mbretërinë e Bashkuar diagnostikohen rreth 9,300 raste të reja çdo vit. Kanceri i ezofagut shpesh zbulohet vonë, sepse simptomat e tij – si djegia e stomakut dhe tretja e vështirë – mund të ngatërrohen lehtësisht me probleme të zakonshme të tretjes.

Refluksi i acidit, i cili ndodh kur acidi i stomakut kthehet në ezofag dhe irriton mukozën e tij, është prej kohësh i lidhur me rrezikun e rritur të kësaj sëmundjeje. Zbulimi i ri sugjeron se në të ardhmen mund të ekzistojë një mënyrë e thjeshtë dhe e lirë për të mbrojtur njerëzit që vuajnë nga djegia kronike e stomakut. /GazetaExpress/