Harrojeni Trekëndëshin e Bermudës: Shkencëtarët zbulojnë një strukturë gjigante nën Bermudë, “të paprecedentë në Tokë”

Mistere

Gazeta Express

15/12/2025 20:29

Trekëndëshi i Bermudës mund të jetë një nga misteret më të famshme në botë, por shkencëtarët sapo kanë zbuluar diçka edhe më tronditëse në këtë zonë.

Studiuesit kanë identifikuar një strukturë gjigante shkëmbore, të fshehur nën Bermudë, e cila cilësohet si “ndryshe nga gjithçka tjetër e gjetur ndonjëherë në Tokë”.

Bëhet fjalë për një shtresë shkëmbi rreth 20 kilometra të trashë, e vendosur nën koren oqeanike poshtë ishullit të Bermudës. Sipas ekipit kërkimor, një strukturë kaq e trashë nuk është zbuluar kurrë më parë dhe mund të ndihmojë në zgjidhjen e një prej enigmave më të mëdha shkencore që lidhen me këtë ishull të famshëm.

Bermuda ndodhet mbi një zonë të ngritur të kores oqeanike, të njohur si “fryrje oqeanike”, e cila e ngre ishullin mbi nivelin përreth. Zakonisht, formacione të tilla lidhen me aktivitet vullkanik, por në rastin e Bermudës nuk ka prova që një vullkan të jetë përgjegjës për këtë gjeologji të pazakontë.

Në ishull nuk ka pasur shpërthime vullkanike për më shumë se 31 milionë vjet dhe çdo fryrje e shkaktuar nga vullkanizmi duhej të ishte zhdukur me kalimin e kohës. Zbulimi i ri sugjeron se shpërthimi i fundit ka injektuar shkëmb të shkrirë në koren e Tokës, i cili më pas është ftohur dhe është ngurtësuar si një “trap” shkëmbor, duke e ngritur ishullin rreth 500 metra mbi nivelin e detit.

Në një studim të botuar në revistën shkencore Geophysical Research Letters, studiuesit analizuan regjistrimet e një stacioni sizmik në Bermudë. Ata ndoqën rrugën e tërmeteve të fuqishme, por të largëta, teksa valët sizmike përshkonin shkëmbin rreth 50 kilometra nën ishull. Pikërisht ndryshimi i papritur i drejtimit të këtyre valëve zbuloi ekzistencën e kësaj shtrese të pazakontë shkëmbore.

Dr. William Frazer, sizmolog në Carnegie Science, shpjegon se normalisht, poshtë kores oqeanike pritet të gjendet manteli i Tokës. Por në rastin e Bermudës, ekziston një shtresë shtesë, e vendosur brenda pllakës tektonike mbi të cilën ndodhet ishulli.

Për gjeologët, ky zbulim mund të jetë një hap i madh drejt zgjidhjes së misterit më të madh shkencor të Bermudës: pse ekziston kjo fryrje oqeanike.

Zinxhirë ishujsh si Havai formohen zakonisht mbi “pika të nxehta” në mantel, ku shkëmbi i shkrirë ngrihet drejt sipërfaqes. Ky proces krijon ishujt dhe njëkohësisht ngre pllakën tektonike, duke formuar fryrjen oqeanike. Kur pllaka largohet nga pika e nxehtë, fryrja zbehet gradualisht.

Por në Bermudë, mungesa e aktivitetit vullkanik për dhjetëra miliona vjet e bënte të pashpjegueshme faktin që fryrja ende ekziston. Sipas studiuesve, shtresa e re e zbuluar ka dendësi më të ulët se shkëmbinjtë përreth, gjë që jo vetëm devijon valët sizmike, por edhe shtyn ishullin lart.

Studime të mëparshme kanë treguar se lava e vjetër në Bermudë ka përmbajtje të ulët silici, duke sugjeruar se ajo ka ardhur nga një shtresë e thellë e Tokës, e varfër në karbon. Ky karbon besohet se ka dalë nga manteli i thellë i Tokës gjatë hapjes së superkontinentit Pangea dhe formimit të Oqeanit Atlantik, rreth 900–300 milionë vjet më parë.

Kjo mund të shpjegojë pse Bermuda është kaq e ndryshme nga ishujt e tjerë vullkanikë në Oqeanin Paqësor apo Indian, të cilët janë shumë më të vjetër.

Tani, studiuesit po analizojnë ishuj të tjerë në mbarë botën për të parë nëse ekzistojnë shtresa të ngjashme, apo nëse Bermuda është vërtet një rast unik.

Sipas Dr. Frazer, studimi i një vendi ekstrem si Bermuda ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë proceset “normale” të Tokës dhe t’i dallojnë ato nga fenomenet e rralla dhe ekstreme.

Misteri i famshëm i Trekëndëshit të Bermudës

Misteri më i njohur i Bermudës lidhet me zhdukjen e anijeve dhe avionëve në zonën e njohur si Trekëndëshi i Bermudës, i vendosur mes Floridës, Porto Rikos dhe Bermudës. Historia e gjatë e aksidenteve ka ushqyer teori të panumërta mbinatyrore.

Megjithatë, shkencëtarët besojnë se edhe ky fenomen mund të ketë një shpjegim krejtësisht natyror. Sipas Dr. Simon Boxall, oqeanograf nga Universiteti i Southampton-it, zhdukjet lidhen me të ashtuquajturat “valë endacake” ose valë ekstreme stuhish.

Këto janë mure uji të paparashikueshme, që mund të arrijnë deri në dyfishin e lartësisë së valëve përreth, duke u ngritur deri në 30 metra. Ato janë jashtëzakonisht të pjerrëta dhe mund të godasin papritur, edhe nga drejtime të kundërta me erën.

Sipas Dr. Boxall, një anije e madhe e kapur nga këto valë shkatërruese mund të fundosej brenda dy ose tre minutash.

Edhe pse Trekëndëshi i Bermudës vazhdon të ushqejë imagjinatën, shkenca po ofron gjithnjë e më shumë shpjegime reale – si për misteret nën tokë, ashtu edhe për ato mbi det. /GazetaExpress/