Fëmijët veganë janë më të dobët dhe më të shkurtër se ata që konsumojnë mish

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

12/12/2025 20:03

Fëmijët veganë dhe vegetarianë janë mesatarisht më të dobët dhe më të shkurtër se bashkëmoshatarët e tyre që konsumojnë mish, tregon studimi më i madh i kryer ndonjëherë mbi këtë temë.

Studiues nga SHBA, Italia dhe Australia analizuan të dhënat e mëparshme të mbi 40,000 fëmijëve me dieta të ndryshme ushqimore.

Sipas gjetjeve, fëmijët veganë ishin mesatarisht deri në 4 cm më të shkurtër se ata që konsumojnë një dietë të përzier.

Edhe fëmijët veganë e vegetarianë kishin indeks të masës trupore (BMI) më të ulët, duke treguar rrezik më të madh për të qenë nën peshë.

Dieta tërësisht bimore shpesh mungojnë në lëndë ushqyese thelbësore si kalcium, hekur, vitaminë B12, jod dhe selen — elemente të rëndësishme sidomos gjatë periudhave të rritjes së shpejtë te fëmijët.

Shkencëtarët thonë se dietat pa mish janë të mira për mjedisin dhe mund të jenë të shëndetshme për fëmijët — por vetëm kur plotësohen me suplemente të duhura ushqyese.

“Dieta vegane dhe vegjetariane e planifikuar mirë mund të jetë e mjaftueshme për të rriturit,”

— thotë autori i studimit Dr. Wolfgang Marx nga Universiteti Deakin, Australi.

“Por ka shumë më pak qartësi për përshtatshmërinë e tyre tek fëmijët.”

Ai shton se prindërit duhet t’i kushtojnë vëmendje të veçantë marrjes së vitaminës B12, kalciumit, jodit, hekurit dhe zinkut, për të siguruar rritje dhe zhvillim të shëndetshëm.

Studimi me 48,000 fëmijë: veganët 3.6 cm më të shkurtër se omnivorët

Analiza përfshiu të dhënat nga 59 studime në 18 vende, me gjithsej 48,000 fëmijë dhe adoleshentë:

7,280 vegjetarianë

1,289 veganë

40,059 omnivorë

Rezultatet treguan se:

Vegjetarianët ishin 0.69 kg më të lehtë dhe 1.19 cm më të shkurtër se omnivorët.

Veganët ishin 1.17 kg më të lehtë dhe 3.64 cm më të shkurtër se omnivorët.

Në krahasim me ata që hanë mish, vegjetarianët kishin më pak masë dhjamore, densitet më të ulët kockor dhe BMI më të ulët.

Veganët rezultuan me gjatësi më të shkurtër dhe BMI dukshëm më të ulët.

Çfarë konsumojnë më pak dhe më shumë fëmijët veganë/vegjetarianë?

Sipas studiuesve:

Vegjetarianët konsumonin më shumë fibra, hekur, folate, vitaminë C dhe magnez.

Por ata merrnin më pak energji, proteina, yndyra, vitaminë B12 dhe zink.

Veganët kishin model të ngjashëm, por me mungesë të theksuar të kalciumit.

Avantazhet për shëndetin e zemrës

Megjithëse më të shkurtër dhe më të dobët, fëmijët veganë e vegjetarianë kishin:

kolesterol total më të ulët

kolesterol LDL (“i keqi”) më të ulët

Studiuesit thonë se këto dieta mund të përmirësojnë shëndetin kardiovaskular te fëmijët.

Megjithatë, rreziku i mungesave ushqyese si vitaminë B12 dhe zink është i lartë nëse nuk përdoren suplemente të blera në farmaci.

Pse dietat e bazuara te bimët po rriten në popullaritet?

Sipas autorëve, gjatë dekadës së fundit dietat vegane/vegjetariane janë rritur ndjeshëm për arsye:

etike

mjedisore

shëndetësore

Por ato kërkojnë planifikim të kujdesshëm dhe monitorim të vazhdueshëm, veçanërisht tek fëmijët.

Studimi është publikuar në revistën Critical Reviews in Food Science and Nutrition.

A është mishi i shëndetshëm?

Sipas NHS:

Mishi i kuq është burim i mirë proteinash, vitaminash dhe mineralesh.

Por konsumimi i tepruar rrit rrezikun e kancerit të zorrës së trashë.

Dietat me shumë mish lidhen edhe me sëmundje të zemrës dhe disa lloje kanceri.

Pse konsumi i tepërt i mishit dëmton planetin?

Bujqësia shtazore në shkallë të madhe:

shkatërron habitatet natyrore

prodhon metan, oksid azoti dhe CO₂

kërkon prerje pyjesh — duke ulur kapacitetin e pastrimit të karbonit

Shkencëtarët sugjerojnë që konsumimi i mishit të zëvendësohet nga:

perime

drithëra

bishtajore

arra dhe fara

produkte me bazë kërpudhash si mikoproteina

Së fundmi, disa shkencëtarë kanë sugjeruar edhe rritjen e konsumit të organeve të brendshme (offal) si mëlçi, veshka, mushkëri, për të zvogëluar kërkesën për mish të zakonshëm. /GazetaExpress/