Farat që bëjnë mrekulli

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

18/03/2026 21:21

Të hedhura mbi kos, sallata apo të përziera në smoothie, farat janë të vogla në madhësi, por shumë të pasura në vlera ushqyese. Megjithatë, sipas ekspertëve, ato shpesh nuk marrin vëmendjen që meritojnë.

Ndërsa përfitimet e arrave njihen gjerësisht dhe shumë njerëz i kanë përfshirë në regjimin e tyre ushqimor, farat mbeten shpesh në hije. Sipas nutricionistes Helen Johnston, kjo është një gabim.

Ajo thekson se farat duhet të jenë pjesë e përditshme e ushqimit, madje të trajtohen pothuajse si një shtesë ushqyese natyrale.

Farat janë një burim shumë i mirë i fibrave, të cilat ndihmojnë tretjen dhe na mbajnë të ngopur për më gjatë. Ato përmbajnë gjithashtu yndyrna të shëndetshme, aminoacide thelbësore që organizmi nuk i prodhon vetë, si edhe antioksidantë të fuqishëm që mbrojnë zemrën dhe ndihmojnë kundër plakjes së parakohshme.

Farat e lirit, për shembull, konsiderohen shumë të dobishme për uljen e kolesterolit. Konsumimi i tyre i rregullt, sidomos në formë të bluar, është lidhur me uljen e kolesterolit total dhe atij “të keq”, me përmirësimin e tensionit të gjakut dhe kontrollin e sheqerit në gjak. Sipas ekspertëve, këto përfitime lidhen kryesisht me përmbajtjen e lartë të fibrave dhe lignaneve, të cilat ndikojnë pozitivisht si në shëndetin e zemrës, ashtu edhe në ekuilibrin hormonal.

Farat chia janë bërë shumë popullore vitet e fundit dhe jo pa arsye. Ato janë të pasura me omega-3, proteina, fibra dhe minerale si kalciumi, magnezi dhe hekuri. Një veçori e rrallë e tyre është se përmbajnë të nëntë aminoacidet esenciale, duke i bërë një burim të plotë proteinash me origjinë bimore. Po ashtu, janë të pasura me antioksidantë që ndihmojnë në mbrojtjen e lëkurës dhe në ngadalësimin e plakjes. Kur lihen në ujë për pak minuta ose gjatë natës, ato krijojnë një masë xhelatinoze që tretet më lehtë dhe ndihmon shëndetin e zorrëve.

Farat e lulediellit janë një tjetër zgjedhje shumë e vlefshme. Ato furnizojnë trupin me selen, vitaminë E dhe minerale të tjera të rëndësishme. Vitamina E luan rol kyç në mbrojtjen e qelizave, përmirësimin e shëndetit të lëkurës dhe forcimin e mbrojtjes natyrale të organizmit. Disa studime sugjerojnë se marrja e mjaftueshme e vitaminës E mund të ndihmojë edhe në uljen e rrezikut për sëmundje të zemrës.

Farat e kungullit shquhen për përmbajtjen e tyre të lartë në zink, magnez dhe selen. Këto minerale janë të rëndësishme për sistemin imunitar, ekuilibrin hormonal dhe shëndetin e përgjithshëm. Zinku, në veçanti, është thelbësor sepse trupi nuk e prodhon vetë dhe duhet marrë përmes ushqimit. Mungesa e tij është lidhur shpesh me dobësim të imunitetit dhe rënie të flokëve, ndaj farat e kungullit konsiderohen të dobishme edhe për forcimin e flokëve.

Farat e lulekuqes ofrojnë gjithashtu përfitime interesante. Ato përmbajnë fibra, kalium dhe kalcium, duke ndihmuar si shëndetin e kockave, ashtu edhe funksionimin e sistemit nervor. Një nga veçoritë më pak të njohura të tyre është ndikimi pozitiv në gjumë. Kjo vjen nga përmbajtja e magnezit, që ndihmon qetësimin e sistemit nervor dhe rregullimin e ritmit gjumë-zgjim.

Farat e kërpit janë një nga burimet më të mira bimore të proteinës. Ato përmbajnë rreth 5.5 gramë proteina në një lugë gjelle dhe janë ndër burimet e rralla bimore që ofrojnë proteinë të plotë. Përveçse ndihmojnë në ruajtjen e energjisë dhe performancës mendore, disa kërkime sugjerojnë se mund të kenë edhe efekt mbrojtës për trurin.

Farat camelina janë më pak të njohura, por shumë të pasura me omega-3, fibra, vitaminë E dhe magnez. Sipas ekspertëve, ato ndihmojnë në balancimin e raportit mes omega-3 dhe omega-6, gjë që është e rëndësishme për shëndetin e qelizave, metabolizmin dhe zemrën. Përkundër kritikave që bëhen shpesh ndaj vajrave të farave, specialistët theksojnë se yndyrnat omega-6 nuk janë të dëmshme në vetvete, por rëndësi ka balanca e tyre me omega-3.

Një tjetër praktikë që po fiton terren, sidomos në rrjetet sociale, është ajo që quhet “seed cycling”, ose përdorimi i farave të caktuara në faza të ndryshme të ciklit menstrual. Ideja është që farat e lirit dhe të kungullit të konsumohen në gjysmën e parë të ciklit për të mbështetur metabolizmin e estrogjenit, ndërsa farat e lulediellit dhe susamit në gjysmën e dytë për të ndihmuar balancimin e progesteronit. Sipas nutricionistëve, kjo qasje mund të jetë ndihmëse për disa gra që përballen me simptoma të çekuilibrave hormonalë, si sindroma para menstruale, cikle të parregullta apo luhatje humori dhe energjie gjatë perimenopauzës.

Në thelb, farat janë ushqime të lira, të thjeshta dhe të lehta për t’u përfshirë në dietë, por me përfitime të mëdha për shëndetin. Të vogla në pamje, ato mund të japin një kontribut të madh në mirëqenien e përditshme. /GazetaExpress/