Ekspo/ A(r)kti i të parit

Arte

Donjeta Abazi

06/02/2026 18:55

Më 2 shkurt në Galerinë e Fakultetit të Arteve u hap ekspozita personale e artistit Arbër Sahiti, me kurim të Ismet Jonuzajt. Ekspozita “Çka s’shoh – Kapitulli II”, shënon vazhdimin e projektit artistik të Arbër Sahitit, duke sjellë dimension më të thellë konceptual dhe vizual

Çka s’shoh – Kapitulli II: arti si akt i të parit përtej sipërfaqes

Ekspozita “Çka s’shoh – Kapitulli II / What Remains Unseen” paraqitet si një vazhdimësi e menduar, jo si përsëritje e asaj që tashmë është thënë. Ajo hap një territor më të thellë reflektimi mbi njeriun bashkëkohor, mbi mënyrën se si ai sheh, por edhe mbi atë që mbetet jashtë shikimit të tij. Që në momentin e hyrjes në hapësirën ekspozuese, bëhet e qartë se kemi të bëjmë me një narrativë të përmbajtur, ku heshtja dhe errësira janë po aq domethënëse sa figura dhe forma.

Kjo ekspozitë nuk kërkon të imponojë mesazhe të drejtpërdrejta. Përkundrazi, ajo ndërton një dialog të brendshëm me shikuesin, duke e sfiduar të ndalet dhe të reflektojë mbi raportin e vet me imazhin, trupin dhe kujtesën. Titulli “Çka s’shoh” funksionon si pyetje e vazhdueshme, jo vetëm për atë që mungon në pikturë, por për atë që mungon në perceptimin tonë të përditshëm.

Figura njerëzore si metaforë e njeriut të mjegulluar

Një nga elementet më të forta të kësaj ekspozite është trajtimi i figurës njerëzore. Në pikturën ku paraqitet koka e madhe, e errësuar, pa sy të lexueshëm, identiteti individual zhduket. Ajo nuk është portret i një personi të caktuar, por një figurë universale, thuajse përfaqësuese. Koka shndërrohet në një hapësirë të mbyllur, ku mendimi, frika dhe heshtja bashkëjetojnë pa u artikuluar.

Kjo figurë nuk na sheh, por as nuk lejon të shihet plotësisht. Ajo qëndron përballë shikuesit si një prani e rëndë, duke e detyruar atë të reflektojë mbi mungesën e komunikimit të vërtetë në një botë të mbingarkuar me imazhe. Errësira që mbulon fytyrën nuk është thjesht zgjedhje estetike, por një koment mbi humbjen e thellësisë emocionale dhe shpirtërore në shoqërinë bashkëkohore.

Peizazhi si pasqyrim i gjendjes së brendshme

Në veprat më të vogla, ku shfaqen peizazhe malore dhe horizonte të qeta në dukje, natyra nuk paraqitet si strehë apo si kundërpeshë e dramës njerëzore. Përkundrazi, ajo bart një ftohtësi të heshtur, një zbrazëti që reflekton gjendjen e brendshme të njeriut. Këto peizazhe janë të reduktuara në tonalitete gri dhe të errëta, pa kontraste të forta, duke krijuar ndjesinë e një kohe të pezulluar. Një kohe që nuk percepton të ardhme por që mjegullon, një kohe që shtanget në pritje.

Vendosja e këtyre punëve në hapësirë, me distanca të mëdha mes tyre, e thekson izolimin dhe vetminë. Shikuesi lëviz nga një peizazh në tjetrin, por nuk gjen qetësi. Natyra këtu nuk ofron përgjigje ajo veç vë në pah boshllëkun që shpesh përpiqemi ta mbulojmë me interpretime të shpejta.

Trupi, lëvizja dhe pamundësia e dialogut

Një kapitull i rëndësishëm i kësaj ekspozite është trajtimi i trupit njerëzor në kompozime më komplekse. Në pikturën ku disa figura janë të grumbulluara brenda një hapësire arkitektonike, lëvizja duket e ndërprerë, thuajse e ngrirë. Trupat janë pranë njëri-tjetrit, por jo në komunikim të vërtetë. Gjymtyrët e përkulura dhe pozicionet e tensionuara sugjerojnë përpjekje, por edhe dështim për të arritur një lidhje autentike. Përtej lidhjes ndërmjet trupave ne shohim edhe një amulli që secili nga këta trupa e përçojnë, një gjendje e mekur, e humbur, pa zgjidhje.

Arkitektura që i rrethon këta trupa krijon një ndjesi kufizimi. Ajo nuk është thjesht sfond, por pjesë aktive e narrativës, duke simbolizuar strukturat sociale dhe mendore që e rrethojnë dhe e formësojnë njeriun. Në këtë kontekst, trupi shndërrohet në bartës të një ankthi kolektiv, ku individualiteti humbet përballë presionit të jashtëm.

Hapësira ekspozuese si pjesë e veprës

Rëndësi të veçantë ka edhe mënyra se si veprat janë vendosur në hapësirë. Minimalizmi i ambientit, muret e bardha dhe ndriçimi i kontrolluar krijojnë një atmosferë të ftohtë, pothuaj klinike. Kjo zgjedhje nuk është neutrale, përkundrazi ajo e thekson ndjesinë e distancës dhe e shtyn shikuesin të përballet me veprën pa ndërmjetësime emocionale.

Në këtë hapësirë, çdo pikturë merr frymë më vete, por njëkohësisht komunikon me të tjerat. Ekspozita funksionon si një trup i vetëm, ku çdo pjesë është e domosdoshme për të kuptuar tërësinë. Nuk ka elemente të tepërta, as zbukurime të panevojshme; gjithçka është e menduar për të mbajtur fokusin tek ajo që mbetet e pathënë.

Arti si ftesë për të parë me mendje

“Çka s’shoh – Kapitulli II” nuk është një ekspozitë që kërkon konsum të shpejtë. Ajo kërkon kohë, vëmendje dhe gatishmëri për të qëndruar me parehatinë. Në një epokë ku imazhi është i menjëhershëm dhe shpesh i zbrazët, kjo ekspozitë propozon një kthim tek shikimi i ngadaltë, reflektiv. Një thellim tek ajo që ne jemi sot, ose premtojnë të bëhemi në një të ardhme të afërt.

Mesazhi i saj nuk qëndron në atë që shfaqet qartë, por në atë që fshihet nën sipërfaqe. Ajo na kujton se të shohësh nuk do të thotë domosdoshmërisht të kuptosh dhe se ndonjëherë, e vërteta më e rëndësishme është ajo që mbetet e padukshme. Në këtë kuptim, ekspozita shndërrohet në një akt rezistence ndaj sipërfaqësores dhe shndërrohet në një ftesë për të parë me mendje, jo vetëm me sy.

/Gazeta Express