Duhanpirës socialë: Ja çfarë po u bëjnë trupit tuaj cigarette

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

24/02/2026 19:25

Disa thithje pasi ke pirë pak më shumë se zakonisht. Një cigare “për qejf” në një ditë me diell. Por prapë se prapë, ti nuk je duhanpirës… apo jo?

Sipas një studimi të vitit 2024, mbi një e treta e të rriturve në Angli që aktualisht pinë duhan ose e kanë lënë atë gjatë vitit të fundit, e identifikojnë veten si duhanpirës socialë. Termi u jep disave një ndjesi sigurie — duke u betuar se ndezin një Vogue apo Marlboro vetëm pas disa birrash — por provat shkencore tregojnë se dëmi për shëndetin mbetet real.

Dr. Suzanne Wylie, mjeke e përgjithshme dhe këshilltare mjekësore, thekson se “trupi nuk bën dallim mes një duhanpirësi të përditshëm dhe dikujt që pi duhan herë pas here”. Pra, edhe nëse kjo është një zakon i kufizuar vetëm në kopshtet e birrës, mishrat e dhëmbëve dhe mushkëritë nuk e “dinë” këtë.

Si ndikon një cigare e vetme në trup?

Dr. Suzanne nga IQdoctor paralajmëron se çdo cigare sjell në trup një sasi toksinash. Çdo ekspozim ndaj tymit të duhanit përfshin nikotinë, monoksid karboni, katran dhe shumë kimikate të dëmshme me efekte të menjëhershme dhe kumulative.

Sipas saj, sistemi kardiovaskular reagon pothuajse menjëherë — edhe ndaj një cigareje të vetme. Edhe pse doza ka rëndësi dhe rreziku është shumë më i lartë te ata që pinë 20 cigare në ditë, efektet nisin që me cigaren e parë: rritje e përkohshme e rrahjeve të zemrës dhe e tensionit, ngushtim i enëve të gjakut dhe ulje e përkohshme e furnizimit me oksigjen për shkak të monoksidit të karbonit. Të gjitha këto rrisin rrezikun për infarkt dhe goditje në tru.

Kanceri është një tjetër rrezik madhor — dhe nuk “bindet” nga fakti që pi duhan vetëm kur ka ndeshje futbolli. Edhe pirja e pakët e duhanit rrit rrezikun e kancerit të mushkërive, gojës, fytit dhe ezofagut; e kombinuar me alkoolin në ambiente sociale, ky rrezik shtohet.

Megjithatë, Dr. Suzanne shton se nëse dikush do të pinte rreth dhjetë cigare në muaj për një vit dhe më pas do ta linte plotësisht, në shumicën e rasteve trupi do të rikuperohej mirë. Ndryshimet janë zakonisht afatshkurtra te një person i shëndetshëm dhe sistemi kardiovaskular fillon të përmirësohet brenda ditëve apo javëve nga ndërprerja.

Sa është “shumë”?

A është në rregull një cigare në fundjavë? Po pesë apo dhjetë? Fatkeqësisht, nuk ka një numër të saktë. Nuk ekziston një prag i sigurt. Edhe një ekspozim i vetëm nxit procese inflamatore në enët e gjakut dhe stres oksidativ në nivel qelizor. Edhe nivele shumë të ulëta — një cigare në ditë ose disa gjatë një fundjave — mund të ndikojnë në shëndet.

@doggjamie

try it

♬ Echo – Clairo

A është vërtet “vetëm një”?

Për shkak të natyrës shumë varësuese të nikotinës, duhanpirësit socialë kanë më shumë gjasa që zakoni të përshkallëzohet me kalimin e kohës. Rreziku nuk është “po/jo”; shqetësimi kryesor klinik është rruga e sjelljes. Skenarët e përsëritur “vetëm një” mund të shndërrohen gradualisht në pirje të rregullt, dhe është ekspozimi i vazhdueshëm ndër vite ai që ndryshon ndjeshëm shëndetin afatgjatë.

Duhani dhe fertiliteti

Edhe pirja e pakët e duhanit ndikon në fertilitet. Te gratë, toksinat e duhanit përshpejtojnë plakjen ovariane, duke ulur numrin dhe cilësinë e vezëve. Te burrat, lidhet me ulje të numrit dhe lëvizshmërisë së spermës dhe rritje të dëmtimeve të ADN-së, duke rritur rrezikun e infertilitetit dhe abortit spontan. Duhani shoqërohet gjithashtu me menopauzë më të hershme, sukses më të ulët në konceptim natyral dhe IVF, si dhe rrezik më të lartë aborti.

A po rikthehet duhanpirja “në modë”?

Në Mbretërinë e Bashkuar, pirja e duhanit ka rënë ndjeshëm, pjesërisht për shkak të qëndrimeve më të forta ndaj shëndetit dhe rritjes së alternativave si vapingu apo snusi. Sipas Office of National Statistics, në vitin 2024 rreth 5.3 milionë të rritur (10.6%) pinin cigare — përqindja më e ulët që nga viti 2011.

@darvas.b miss her 😔 #charlixcx #brat #manchester ♬ original sound – B

Megjithatë, në disa rryma të kulturës pop dhe mes brezit millennial (që ende ka përqindjen më të lartë të duhanpirësve), duhani po “romantizohet” sërish. Figura publike si Charli XCX dhe Addison Rae kontribuojnë në këtë perceptim, duke e lidhur duhanin me imazhin e “cool”.

Sipas Dr. Suzanne, shumë pacientë që sot paraqiten me rrezik të shtuar kardiovaskular, ulje të funksionit të mushkërive ose probleme fertiliteti, e kanë nisur si duhanpirës socialë në të 20-at apo 30-at.

Përfundimi i saj është i qartë: edhe pse modeli i përdorimit mund të duket i padëmshëm, dëmi nuk është i papërfillshëm. “Vetëm socialisht” nuk do të thotë e sigurt. /GazetaExpress/