Donbas – një familje ukrainase në prag të pushtimit

Arte

Gazeta Express

12/02/2026 19:07

Theatre503, Londër

Drama e re e Olga Braga-s, fituese e çmimit ndërkombëtar të dramaturgjisë nga Theatre503, është një portret i zymtë i Ukrainës në prag të luftës.

E ndërtuar me kujdes dhe me ritëm të ngjeshur, vepra ndalet në momentet përpara pushtimit të plotë rus të Donbasit në vitin 2022, duke krijuar një mikrokozmos të frikshëm të konfliktit brenda mureve të një shtëpie të ngushtë ukrainase.

Çdo element i kësaj shfaqjeje – ndonjëherë e mbingarkuar – punon fort për të mbajtur tensionin në rritje. Konfliktet e brendshme familjare përshkallëzohen ndërsa kërcënimi i jashtëm i pushtimit afrohet. Regjisori Anthony Simpson-Pike, në produksionin e tij të parë si drejtor artistik, shfrytëzon me ambicie hapësirën e vogël të skenës. Skenografia e Niall McKeever duket fillimisht e thjeshtë, por shpërbëhet me efekt dramatik në momentin kur pushtimi bëhet realitet.

Që në fillim është e qartë se ëndrrat e personazheve janë thyer. Jack Bandeira lëviz me nerv në skenë si Sashko, një i ri me sy të etur, i sapoliruar nga një burg rus. I vendosur të mos bëjë asnjë kompromis me pushtuesit, ai përplaset me të atin, Seryoga (Philippe Spall), një burrë i ngurtë që është gati t’u bindet rregullave ruse nëse kjo do të thotë mbijetesë. Në një dramë ku maskilizmi dhe krenaria dominojnë – e ku debatet shpesh përfundojnë në britma – momentet më të fuqishme janë ato të butësisë së heshtur. Kur Sashko i kërkon Mariancës, të dashurës moldave të të atit (luajtur me ngrohtësi pajtuese nga Sasha Syzonenko), t’i mësojë si ta shqiptojë saktë emrin e saj, trupat e tyre afrohen në një çast të rrallë intimiteti.

Prejardhja dhe identiteti kanë peshë në këtë shtëpi. Flitet për “gjak të pastër” ukrainas, për fqinj që nuk janë të mirëpritur për shkak të vendlindjes, jo të jetës që kanë ndërtuar aty. Steve Watts dhe Liz Kettle, në rolet e fqinjëve dashamirës – ai gazmor, ajo flirtuese – sjellin një çlirim të shkurtër, por të nevojshëm nga tensioni i përgjithshëm.

Ritmi i dramës ngadalësohet nga rrëfimet folklorike të Sashkos, të cilat ai i përdor për të qetësuar mbesën e heshtur dhe vëzhguese të një fqinje. Ndërkohë, jo larg, një armë është drejtuar mbi rrugën e familjes, teksa Bandeira dhe Spall shfaqen edhe si ushtarë që ruajnë në një shtëpi të braktisur. Këta personazhe dytësorë e zgjerojnë horizontin e shfaqjes, por edhe e shpërndajnë fokusin emocional; janë skicuar disi shpejt, me pak hapësirë për të ndjerë plotësisht dhimbjen individuale.

Në tregimet e tij, Sashko flet për dallimin mes një vdekjeje “të mirë” dhe një vdekjeje të kotë. Duke portretizuar shëmtinë e rastësishme dhe absurde të luftës, Donbas na kujton se edhe kjo shpresë e brishtë është thjesht një histori që i tregojmë vetes për të mundur të vazhdojmë. /GazetaExpress/