Depistimi i kancerit të prostatës mund të shpëtojë jetë

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

15/05/2026 18:40

Depistimi për kancerin e prostatës mund të shpëtojë mijëra jetë çdo vit dhe duhet të jetë një mundësi për shumicën e burrave, sipas një rishikimi të rëndësishëm shkencor.

Studimi, i cili analizoi të dhënat e gati 800 mijë pjesëmarrësve, arriti në përfundimin se testimi i burrave që nga mosha 45 vjeç për shenja të kancerit të prostatës lidhet me ulje të vdekjeve nga kjo sëmundje.

Shkencëtarët e “Cochrane Review”, një grup ndërkombëtar i njohur në fushën e kërkimit shëndetësor, zbuluan se depistimi për kancerin e prostatës është i krahasueshëm me programet ekzistuese të depistimit për kancerin e gjirit dhe atë të zorrës.

Gjetjet vijnë gjashtë muaj pasi Komiteti Kombëtar i Depistimit në Mbretërinë e Bashkuar vendosi që depistimi i gjerë për kancerin e prostatës të mos përfshihej në sistemin publik shëndetësor. Komiteti argumentoi atëherë se testi PSA nuk është mjaftueshëm i saktë për përdorim në shkallë të gjerë dhe se ndikimi i tij në uljen e vdekjeve nga kanceri i prostatës mbetej i paqartë.

Sipas vendimit të mëparshëm, vetëm një grup i vogël burrash me një mutacion të rrallë gjenetik do të depistoheshin për këtë sëmundje.

Por rishikimi i ri i Cochrane arriti në përfundimin se ofrimi i testit PSA për burrat nga mosha 45 deri në 85 vjeç jo vetëm që çon në më shumë diagnoza të kancerit të prostatës, por edhe në ulje “modeste, por domethënëse” të vdekjeve.

Dr. Phillip Dahm, urolog në Universitetin e Minnesotas dhe autor i lartë i rishikimit, tha se për herë të parë mund të thuhet me autoritet se depistimi për kancerin e prostatës ul vdekshmërinë nga kjo sëmundje.

Ai shtoi se tashmë ekziston një bazë e arsyeshme provash për të mbështetur bisedën mes pacientëve dhe mjekëve rreth testimit PSA.

Organizatat bamirëse thonë se këto gjetje mund ta detyrojnë Komitetin Kombëtar të Depistimit në Mbretërinë e Bashkuar të rishikojë qëndrimin e tij.

Kanceri i prostatës është kanceri më i zakonshëm te burrat. Ai prek një në tetë burra, me rreth 55 mijë raste të reja dhe 12 mijë vdekje çdo vit në Mbretërinë e Bashkuar.

Oliver Kemp, drejtues i “Prostate Cancer Research” në Britani, tha se rishikimi i Cochrane shënon një moment të rëndësishëm në debatin për depistimin e kancerit të prostatës.

Sipas tij, një pjesë e madhe e provave vjen nga rrugë më të vjetra diagnostikuese, kur një rezultat i lartë i PSA-së shpesh çonte drejtpërdrejt në biopsi dhe trajtim. Sot, situata është ndryshe, pasi përdorimi i rezonancës magnetike, biopsive më të sigurta dhe më të synuara, mbikëqyrja aktive dhe testet e reja biomarkerike ofrojnë mjete më të mira për të ulur biopsitë e panevojshme, mbidiagnozën dhe trajtimin e tepërt.

Rishikimi analizoi të dhënat e gjashtë provave klinike që nga viti 1993 dhe zbuloi se testet e gjakut PSA ulnin vdekjet nga kanceri i prostatës me rreth dy burra për çdo 1,000 të depistuar.

Aktualisht, pa depistim, rreth 16 burra në 1,000 vdesin nga kjo sëmundje. Me depistim rutinë, kjo shifër mund të ulet në 14.

Kjo do të thotë se për çdo 500 burra të depistuar mund të shpëtohet një jetë, një shifër e krahasueshme me programet ekzistuese të depistimit për kancerin e gjirit dhe atë të zorrës.

Megjithatë, studiuesit theksuan se studimet e analizuara nuk vlerësuan plotësisht rrezikun e komplikimeve që mund të vijnë nga depistimi i kancerit të prostatës.

Kritikët kanë paralajmëruar se testi PSA mund të zbulojë tumore me rrezik të ulët, të cilat ndoshta nuk do të shkaktonin kurrë simptoma apo dëm, por që mund të çojnë në testime invazive dhe trajtime të panevojshme.

Për këtë arsye, autori kryesor i studimit, Dr. Juan Franco, theksoi se gjetjet nuk duhet të interpretohen si mbështetje e pakushtëzuar për depistim universal.

“Vendimi duhet të merret gjithmonë mes pacientit dhe mjekut, duke kuptuar plotësisht si përfitimet e mundshme, ashtu edhe rrezikun real të mbidiagnozës”, tha ai.

Megjithatë, shkencëtarët e Cochrane arritën në përfundimin se testi PSA mbetet aktualisht testi më i mirë në dispozicion për diagnostikimin e kancerit të prostatës.

Studiuesit po shqyrtojnë nëse kombinimi i testit PSA me rezonancë magnetike mund të krijojë një program më të saktë depistimi. Studimet e para sugjerojnë se kjo qasje mund të shkaktojë më pak dëme sesa përdorimi i vetëm i PSA-së.

Departamenti britanik i Shëndetësisë dhe Kujdesit Social tha se po bëhet përparim në uljen e kohëve të pritjes për kancerin dhe se po investohet në kërkime për zbulimin e kancerit të prostatës. Sipas tij, Komiteti Kombëtar i Depistimit udhëhiqet nga shkenca dhe do të vazhdojë të rishikojë provat e reja kur ato bëhen të disponueshme. /GazetaExpress/