Bunkeri, ylli i ri i televizionit

Arte

Gazeta Express

26/02/2026 20:15

Sam Altman ka një të tillë – edhe pse ai i Mark Zuckerberg, thuhet, është më i madh. Bunkeri i Peter Thiel përshkruhet si “mega” dhe ndodhet në Zelandën e Re.

Ndërsa Elon Musk preferon ta quajë të vetin “resort apokaliptik”. Sot, një bunker i fundbotës duket pothuajse i detyrueshëm për çdo miliarder që respekton veten – aq sa të lind pyetja: a dinë ata diçka që ne nuk e dimë?

Fiksimi me strehët nëntokësore ka pushtuar edhe televizionin. Më ambiciozja është Paradise në Disney+, ku miliarderja e teknologjisë Samantha Redmond (Julianne Nicholson) financon një projekt gjigant nëntokësor me emrin kod “Versailles”.

Ndryshe nga personazhe të tjerë që shpëtojnë vetëm një elitë të përzgjedhur, Redmond ndërton “qytetin më të madh nëntokësor në botë”: një periferi tipike amerikane për 25 mijë njerëz, ndërsa sipër zhvillohet katastrofa klimatike.

Seriali e mban sekretin deri në fund të episodit të parë: publiku kupton vetëm atëherë se ku zhvillohet historia dhe çfarë lloj rrëfimi po ndjek. Edhe aktorja Krys Marshall, që luan agjenten e shërbimit sekret Nicole Robinson, e përjetoi si tronditje kur lexoi skenarin.

Në sezonin e dytë, Paradise shton një kthesë tjetër: bombat bërthamore që mendohej se kishin shpërthyer nuk kanë rënë kurrë, dhe bota jashtë bunkerit rezulton më komplekse se ferri postapokaliptik i imagjinuar. Seriali shmang klishetë e “fundit të botës si dita më e keqe” dhe fokusohet te qëndrueshmëria njerëzore.

Në pamje të parë, kjo e vendos në kontrast me Fallout, bazuar në videolojën e famshme. Aty, elita korporative jeton në bunkerë sterilë me estetikë të viteve ’50, ndërsa sipër shtrihet një “tokë e shkretë” me përbindësha të mutuar dhe fraksione groteske. Personazhi më intrigues është “Ghoul”-i (Walton Goggins), dikur aktori hollywoodian Cooper Howard, që pas 200 vitesh endet si një qenie e gjallë e vdekur mes dy botëve.

Në këto rrëfime, e keqja më e madhe shpesh vjen nga brenda bunkerit. Te Fallout, Hank MacLean (luajtur nga Kyle MacLachlan) rezulton përgjegjës për një shpërthim bërthamor. Në Paradise, figura më e frikshme nuk është bota e jashtme, por vetë Redmond – miliarderja e pamëshirshme që manipulon dhe eliminon kundërshtarët si një Frank Underwood nëntokësor.

Sipas studiuesit David Pike, autor i After the End: Cold War Culture and Apocalyptic Imaginations, bunkerët në këto histori janë shpesh iluzione: premtime sigurie që fshehin mashtrime. Ai e lidh këtë me përvojën e pandemisë dhe izolimit, që tregoi sa e rëndë është jeta e mbyllur.

Një tjetër shembull është Silo në Apple TV+, bazuar në romanet e Hugh Howey. Këtu kemi një komunitet që jeton prej brezash në bunker, aq gjatë sa ka humbur kujtesën e arsyes pse u fut aty. Përmes censurës “oruelliane”, banorët dinë shumë pak për katastrofën fillestare.

Ndryshe nga bunkerët horizontalë të Fallout, Silo paraqet një strukturë vertikale: elitat në katet e sipërme, punëtorët poshtë. Një shkallë spirale gjigante – simbol i pabarazisë – lidh nivelet. Skenografi Gavin Bocquet u frymëzua nga arkitektura brutaliste londineze, si National Theatre dhe Barbican Centre. Xhirimet u zhvilluan në një ish-magazinë frigoriferike gjatë izolimeve të Covid-it, çka i bëri aktorët të ndiheshin realisht të mbyllur nën tokë.

Kur Howey pa për herë të parë skenografinë e ndërtuar në shkallë reale, u emocionua deri në lot: nga një ide e vetmuar në letër, bota e tij ishte bërë realitet fizik.

Ironikisht, aktorët e Paradise xhirojnë “skenat nëntokësore” në ambient të hapur, nën diellin kalifornian. “Bunkeri ynë është glam,” thotë me shaka Marshall. “I tyre duket një hap larg ferrit.”

Në fund, ndoshta janë miliarderët ata që e kanë bërë apokalipsin të duket tërheqës. Por serialet na kujtojnë se, edhe në strehët më luksoze, frika, pushteti dhe mashtrimi nuk zhduken – thjesht zbresin një kat më poshtë. /GazetaExpress/