Artisti i Çliruar: Ekspozita ku krijuesit me aftësi të kufizuara kundërshtojnë

Arte

Gazeta Express

03/03/2026 22:11

Edhe pse bota e artit duhet të jetë përfshirëse, për shumë krijues me aftësi të kufizuara kjo nuk është realiteti. Në një ekspozitë të rrallë online në dis_place, ata kanë derdhur frustrimet e tyre përmes artit.

“Kisha shumë zhgënjim për performancën e diversitetit, barazisë dhe përfshirjes,” thotë kuratorja Nathalie Boobis. Duke ndjerë se përkushtimi i botës së artit ndaj krijuesve me aftësi të kufizuara shpesh ishte më shumë performativ sesa i sinqertë, ajo vendosi të largohej.

or më pas erdhi mundësia të bëhej kuratore e brendshme e hapësirës së re të Disability Arts Online, dis_place, dhe e pa këtë si shansin e saj për të vënë në pah përvojat e artistëve me aftësi të kufizuara.

Ekspozita e saj e parë për dis_place titullohet I Need to Be More Than a Lesson You Learned. Me punë nga nëntë artistë dhe kolektiva që përdorin media të ndryshme, ekspozita eksploron mënyrat se si artistët me aftësi të kufizuara përballen me mungesën e aksesit brenda botës së artit dhe shoqërisë më gjerë.

Disa vepra tregojnë se, edhe kur artistët me aftësi të kufizuara përfshihen në projekte për të shfaqur përfshirjen, aksesimi mbetet shpesh i pamjaftueshëm.

Pikturat me thërrime karboni dhe pastel nafte të Christine Sun Kim, si Degrees of Deaf Rage, tregojnë qartë zemërimin e saj ndaj aksesit të pamjaftueshëm, me fraza si “Kuratorë që mendojnë se është e drejtë të ndaj pagën time me përkthyesit” dhe “Muzeume pa program për të shurdhët (dhe pa edukatorë ose guidë të shurdhët)”.

Filmi Exquisite Corpse (2026) nga Jamila Prowse, shfaq artisten duke biseduar me nënën e saj përmes lojës surrealiste, duke reflektuar mbi bashkëpunimin që është baza e praktikës së tyre krijuese.

Kolektivi Babeworld përdor lojën e zarave në filmin e tyre Roll for Initiative për të ilustruar sfidat e artistëve neurodivergjentë dhe ata me çështje shëndetësore mendore në botën e artit: nga marrja e një komisioni deri te vështirësitë e realizimit kur mund të jesh në një gjendje të kufizuar fizikisht ose emocionalisht.

Bella Milroy ka përdorur zarfe të DWP (Department for Work and Pensions) për të krijuar vizatime që rikthejnë objektet e zakonshme të përditshmërisë së personave me aftësi të kufizuara në një kontekst artistik, duke vënë në pah se shpesh artistët me aftësi të kufizuara duhet të ndajnë përvoja të vështira personale.

Ekspozita gjithashtu përdor mjete për të garantuar akses, si tekst “i lehtë për t’u lexuar”, përshkrime audio dhe interpretim në gjuhën e shenjave britanike, duke dërguar një mesazh se përfshirja reale kërkon më shumë se performim simbolik.

Boobis shprehet se ekspozita nuk është vetëm për të treguar sfidat, por edhe për të festuar intimitetin dhe gëzimin, duke sfiduar narrativat e mëshirës dhe stereotipet. Ajo shpreson që kjo punë të nxisë përpjekje më të gjera për anti-ableizëm dhe mbështetje reale për artistët me aftësi të kufizuara në botën e artit.

Ky projekt tregon fuqinë e artit për të përfaqësuar përvojat e margjinalizuara dhe për të hapur dialog mbi ndryshimet e nevojshme për përfshirje reale. /GazetaExpress/