Alarm i ri: Sëmundje të epokës viktoriane po “rikthehen” në Mbretërinë e Bashkuar

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

12/02/2026 18:23

Ndërsa publikimi i ri i Wuthering Heights rikthen në vëmendje realitetin e ashpër të jetës në shekullin XIX, ekspertët e shëndetit paralajmërojnë se disa sëmundje që dikur lidhen me atë periudhë po shfaqen sërish në Britaninë bashkëkohore.

Kjo, sipas tyre, thekson rëndësinë e ndërgjegjësimit, parandalimit dhe aksesit në shërbime shëndetësore.

Niamh McMillan, drejtuese e farmacisë në Superdrug, ka identifikuar katër gjendje shëndetësore që shumëkush mund t’i konsiderojë si pjesë të historisë, por që po rikthehen në mënyrë shqetësuese.

Fruthi

“Fruthi shpesh perceptohet si sëmundje e së kaluarës, por mbetet shumë ngjitës dhe përhapet me shpejtësi në zona ku nivelet e vaksinimit janë të ulëta”, shpjegon McMillan.

Mbretëria e Bashkuar së fundmi humbi statusin e eliminimit të fruthit, çka tregon se kjo sëmundje nuk është thjesht një kujtim historik, por një kërcënim aktual për shëndetin publik.

Simptomat e hershme — temperaturë e lartë, kollë, rrjedhje hundësh dhe sy të irrituar — mund të ngatërrohen lehtësisht me infeksione të tjera virale. Prandaj, këshillohet konsultë mjekësore nëse simptomat përkeqësohen ose ka paqartësi.

Vaksinimi mbetet masa më efektive parandaluese. Vaksina MMR (kundër fruthit, shytave dhe rubeolës) ofron imunitet afatgjatë dhe rekomandohen dy doza për mbrojtje të plotë, si për fëmijët ashtu edhe për të rriturit.

Ethet e verdha

Sipas McMillan, ethet e verdha shpesh lidhen me epidemi historike, por sëmundja vazhdon të jetë e pranishme në disa pjesë të botës. Edhe pse nuk haset në Mbretërinë e Bashkuar, udhëtimet ndërkombëtare e bëjnë atë një rrezik real për personat që vizitojnë zona të prekura.

Simptomat përfshijnë temperaturë, dhimbje koke dhe muskujsh, ndërsa në raste të rënda mund të shfaqen komplikacione serioze. Vaksinimi është mënyra më efektive e mbrojtjes, dhe shumë shtete kërkojnë dëshmi vaksinimi për hyrje në territorin e tyre.

Skorbuti

Skorbuti shkaktohet nga mungesa e vitaminës C dhe njihet historikisht si sëmundje e marinarëve britanikë në shekujt XVIII dhe XIX, të cilët nuk kishin akses në ushqime të freskëta gjatë udhëtimeve të gjata.

Edhe pse konsiderohet i rrallë në vendet e zhvilluara, ai nuk është zhdukur plotësisht. Personat me akses të kufizuar në fruta dhe perime të freskëta ose me dieta të varfra mund të preken ende. Kriza aktuale e kostos së jetesës ka shtuar shqetësimet se dieta e pamjaftueshme mund ta bëjë këtë problem më të zakonshëm.

Simptomat fillestare mund të jenë të paqarta dhe të ngatërrohen me gjendje të tjera: lodhje, dobësi, mishra të fryra ose që gjakosin, dhimbje kyçesh, mavijosje të lehta dhe shërim i ngadalshëm i plagëve.

Parandalimi arrihet përmes marrjes së mjaftueshme të vitaminës C nëpërmjet ushqimit, ndërsa suplementet mund të jenë alternativë për ata që nuk arrijnë ta plotësojnë nevojën përmes dietës.

Përdhesi (Gout)

Përdhesi është një formë artriti inflamator që shpesh lidhet me Britaninë viktoriane, por vazhdon të jetë e përhapur edhe sot. Ajo shfaqet zakonisht me dhimbje të papritur dhe të fortë në kyçe, më shpesh në gishtin e madh të këmbës, por mund të prekë edhe gjunjët, kyçet e duarve, bërrylat dhe gishtat.

Simptomat përfshijnë ënjtje, skuqje, ndjeshmëri të lartë dhe kufizim të lëvizjes në kyçin e prekur.

Faktorët e rrezikut përfshijnë predispozitën gjenetike, obezitetin, dehidratimin dhe dietën e pasur me ushqime që përmbajnë purina (si mishi i kuq dhe alkooli). Këta faktorë rrisin nivelin e acidit urik në gjak, i cili mund të formojë kristale nëpër kyçe dhe të shkaktojë dhimbje.

Rëndësia e parandalimit

Ekspertët theksojnë se rikthimi i këtyre sëmundjeve nuk është i pashmangshëm. Vaksinimi, ushqyerja e balancuar, ndërgjegjësimi për simptomat dhe konsultimi i hershëm me mjekun mbeten armët më të forta për të parandaluar përhapjen dhe komplikacionet.

Edhe pse këto sëmundje lidhen me të kaluarën, ato tregojnë se sfidat e shëndetit publik kërkojnë vëmendje të vazhdueshme edhe në kohët moderne. /GazetaExpress/