Tualeti inteligjent që mund të zbulojë problemet e zemrës përpara shfaqjes së simptomave

Shneta tjera

Gazeta Express

22/07/2026 21:29

Vizita te mjeku është zakonisht hapi i parë kur shfaqet një shqetësim shëndetësor. Por teknologjia e re premton që disa tregues të rëndësishëm, nga ritmi i zemrës dhe niveli i oksigjenit deri te prania e gjakut në jashtëqitje, të kontrollohen gjatë përdorimit të tualetit.

Kjo mund të bëhet e mundur falë një gjenerate të re tualetesh inteligjente, të pajisura me sensorë që analizojnë funksione të ndryshme të organizmit.

Disa pajisje mund të monitorojnë urinën dhe mënyrën e urinimit, duke identifikuar ndryshime që mund të tregojnë zmadhimin e prostatës. Të tjera analizojnë jashtëqitjen për shenja të mundshme të gjakut, i cili mund të lidhet me sëmundje të zorrëve, përfshirë kancerin.

Synimi është që zakonet e përditshme në banjë të shndërrohen në një sistem paralajmërimi të hershëm, përpara se një problem shëndetësor të shkaktojë simptoma ose komplikime serioze.

Shkencëtarët kanë punuar për rreth dy dekada për ta kthyer tualetin e zakonshëm në një qendër të thjeshtë monitorimi shëndetësor.

Sedilja që kryen elektrokardiogramë

Një nga zhvillimet më të fundit është një sedilje inteligjente tualeti që synon të zbulojë fibrilacionin atrial, një çrregullim të ritmit të zemrës dhe faktor të rëndësishëm rreziku për goditjen në tru.

Rreth 1,4 milion njerëz në Mbretërinë e Bashkuar jetojnë me këtë gjendje. Fibrilacioni atrial e bën zemrën të rrahë në mënyrë të çrregullt, duke mundësuar grumbullimin e gjakut dhe krijimin e mpiksjeve. Nëse një mpiksje arrin në tru dhe bllokon një enë gjaku, mund të shkaktojë goditje cerebrale.

Gjendja është veçanërisht e rrezikshme sepse episodet mund të shfaqen dhe të zhduken. Për këtë arsye, te disa pacientë ajo zbulohet vetëm pasi ka ndodhur një komplikim.

Diagnostikimi vazhdon të jetë sfidues. Pacientëve mund t’u vendoset një aparat Holter, i cili regjistron aktivitetin elektrik të zemrës zakonisht për 24 ose 48 orë. Megjithatë, ai monitoron vetëm një periudhë të kufizuar dhe mund të jetë i parehatshëm.

Shkencëtarët shpresojnë se sedilja inteligjente mund të ofrojë një mënyrë më të thjeshtë për monitorimin e rregullt.

Pajisja e zhvilluar nga kompania gjermane “Hamberger Medical” përmban katër elektroda që kryejnë një elektrokardiogramë. Kur personi ulet, sensorët regjistrojnë aktivitetin e zemrës për 30 sekonda dhe rezultatet dërgohen në një aplikacion për telefonin inteligjent. Më pas, të dhënat mund t’i përcillen mjekut.

Kompania pretendon se një provë klinike, në të cilën sedilja u krahasua me elektrokardiogramën konvencionale të kryer në spital, tregoi efektivitet të ngjashëm në zbulimin e çrregullimeve të ritmit.

Megjithatë, rezultatet nuk janë publikuar ende në një revistë shkencore të vlerësuar nga ekspertë të pavarur. Për këtë arsye, pretendimi duhet trajtuar me kujdes.

Sedilja funksionon me bateri, kushton pak më shumë se 1.000 paund dhe aktualisht është e disponueshme vetëm në Gjermani.

Alternativë ndaj orëve inteligjente?

Dr. Klaus Witte, kardiolog në Institutin e Mjekësisë Kardiovaskulare dhe Metabolike në Leeds, e cilësoi pajisjen si një koncept interesant.

“Ritmi jonormal i zemrës është një faktor rreziku për goditjen në tru dhe fibrilacioni atrial është forma më e zakonshme. Megjithatë, shpesh zbulohet tepër vonë”, tha ai.

Teknologji të ngjashme gjenden tashmë në disa orë inteligjente. Sipas Dr. Witte-s, problemi është se kontakti i orës me lëkurën nuk është gjithmonë optimal, pasi pajisja mund të lëvizë në kyçin e dorës. Edhe të dhënat e regjistruara mund të mos jenë gjithmonë të përshtatshme për interpretim mjekësor.

“Për njerëzit që nuk duan të përdorin një orë, por kërkojnë një elektrokardiogramë të besueshme, sedilja inteligjente mund të jetë një alternativë e arsyeshme”, shtoi ai.

Mat edhe nivelin e oksigjenit në gjak

Kompania teknologjike “Casana”, me seli në Nju Jork, ka zhvilluar një tjetër sedilje që kryen elektrokardiogramë dhe përmban një sensor për fotopletizmografi.

Gjatë kësaj procedure, një dritë kalon përmes lëkurës për të matur ritmin e zemrës dhe nivelin e oksigjenit në gjak.

Teknologjia mund t’u shërbejë pacientëve me sëmundje serioze, si sëmundja pulmonare obstruktive kronike ose kanceri i mushkërive. Për shkak të dëmtimit të mushkërive, këta pacientë mund të kenë nivele të ulëta oksigjeni dhe kanë nevojë për monitorim të rregullt.

Shumë prej tyre përdorin aktualisht një pulsoksimetër që vendoset në gisht. Sedilja inteligjente do ta kryente matjen automatikisht sa herë që personi përdor tualetin, duke ndihmuar potencialisht në zbulimin më të hershëm të ndryshimeve.

Kamera që analizon mbetjet trupore

Kompani të tjera po zhvillojnë pajisje që vendosen drejtpërdrejt në pjesën e brendshme të tualetit.

Kompania amerikane “Throne Science”, me seli në Teksas, ka krijuar një kamerë që analizon mbetjet trupore sapo ato hyjnë në tualet.

Pajisja shqyrton ngjyrën, formën, konsistencën dhe vëllimin e jashtëqitjes, duke kërkuar veçanërisht shenja gjaku.

Ajo regjistron gjithashtu ngjyrën dhe përqendrimin e urinës. Një mikrofon i integruar analizon rrjedhën e urinës, çka te burrat mund të japë informacione për gjendjen e prostatës.

Një rrjedhë e dobët ose urinimi që ndërpritet vazhdimisht mund të tregojë hiperplazi beninje të prostatës, e njohur si zmadhimi i prostatës.

Nëse ndryshimet zbulohen në një fazë të hershme, trajtimi me barna mund të jetë më efektiv dhe në disa raste mund të shmanget ndërhyrja kirurgjikale. Pajisja nuk është ende në dispozicion në Mbretërinë e Bashkuar, ndërsa në SHBA kushton rreth 400 dollarë.

Dr. James Kinross, kirurg kolorektal në “Imperial College Healthcare NHS Trust”, tha se tualetet inteligjente mund të përdoren në të ardhmen për kontrollin e sëmundjeve si kanceri i zorrëve.

Sipas tij, ato mund të ndihmojnë edhe në monitorimin e mënyrës se si pacientët reagojnë ndaj trajtimeve ose ndryshimeve në ushqyerje. Të dhënat e regjistruara automatikisht mund të jenë më të sakta se kujtimet dhe përshkrimet e pacientëve.

Prania e gjakut në jashtëqitje nuk nënkupton domosdoshmërisht kancer, pasi mund të ketë shumë shkaqe të tjera. Megjithatë, ajo duhet të vlerësohet nga mjeku.

Pajisja që analizon urinën

Kompania “Withings” ka zhvilluar “U-Scan Nutrio”, një pajisje për analizimin e urinës që vendoset në pjesën e përparme të tualetit.

Sa herë që personi urinon, pajisja mbledh një mostër në një kapsulë të posaçme. Sensorët e analizojnë për të vlerësuar hidratimin, aciditetin dhe nivelin e ketoneve, përbërje që prodhohen kur organizmi përdor yndyrën si burim energjie.

Shumica e njerëzve të shëndetshëm nuk kanë nevojë t’i kontrollojnë rregullisht ketonet. Megjithatë, te personat me diabet, nivelet e larta mund të paralajmërojnë për grumbullimin e rrezikshëm të acideve në gjak.

Pajisja kushton rreth 320 paund, ndërsa kapsulat zëvendësuese ofrohen përmes një abonimi mujor prej rreth 35 paundësh.

Profesor Alex Miras, ekspert i endokrinologjisë në Universitetin e Ulsterit, tha se teknologjia është interesante, por shtoi se pacientët me diabet të tipit 1 pajisen zakonisht me aparate për matjen e ketoneve në gjak, të cilat funksionojnë mirë.

Ekspertët paralajmërojnë për ankthin shëndetësor

Pavarësisht potencialit, tualetet inteligjente kanë edhe kufizime. Monitorimi i vazhdueshëm mund të evidentojë ndryshime të padëmshme të organizmit dhe të shkaktojë shqetësim të panevojshëm.

“Ne tashmë kemi shumë teknologji shëndetësore që ndërhyjnë vazhdimisht në jetën tonë dhe mund të krijojnë ankth të panevojshëm”, paralajmëroi Dr. Kinross.

Pajisjet e tilla mund të ndihmojnë në monitorimin dhe zbulimin e hershëm të disa ndryshimeve, por nuk e zëvendësojnë kontrollin mjekësor. Rezultatet jonormale duhet të vlerësohen nga profesionistët shëndetësorë dhe nuk duhet të përdoren për vetëdiagnostikim. /GazetaExpress/