Ilaçi i ri kundër Alzheimerit mund ta ngadalësojë sëmundjen për tre vjet, studimi zbulon ulje 90% të pllakave amiloide

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

20/07/2026 11:52

Një ilaç i ri për trajtimin e Alzheimerit mund ta ngadalësojë përparimin e sëmundjes dhe t’i shtyjë problemet me kujtesën dhe të menduarit për deri në tre vjet, sipas të dhënave të reja të paraqitura në një konferencë ndërkombëtare.

Studimet e mëparshme kishin treguar se donanemabi sillte përfitime te rreth 35 për qind e pacientëve, por se ngadalësimi i simptomave vlerësohej në vetëm katër deri në shtatë muaj.

Megjithatë, rezultatet e reja, të prezantuara në Konferencën Ndërkombëtare të Shoqatës së Alzheimerit në Londër, sugjerojnë se përfitimet mund të vazhdojnë për disa vite dhe se trajtimi mund të kufizojë disa nga ndryshimet biologjike të lidhura me sëmundjen.

Donanemabi administrohet përmes infuzionit intravenoz dhe është licencuar për përdorim në Mbretërinë e Bashkuar që nga viti 2024. Megjithatë, ai ende nuk ofrohet përmes Shërbimit Kombëtar Shëndetësor britanik, NHS.

Instituti Kombëtar për Shëndetin dhe Përsosmërinë e Kujdesit, NICE, kishte vlerësuar më herët se përfitimet e ilaçit ishin tepër të kufizuara për ta justifikuar koston e lartë.

Shqetësime për efektet anësore

Përdorimi i donanemabit është shoqëruar gjithashtu me shqetësime serioze për sigurinë, pasi ilaçi mund të shkaktojë ënjtje dhe gjakderdhje në tru.

Në studimet e mëparshme klinike janë raportuar tri vdekje të lidhura me këto komplikime. Sipas të dhënave, shkalla e vdekshmërisë ishte më e ulët se dy raste për çdo një mijë pjesëmarrës.

Rezultatet e reja mund ta forcojnë argumentin se trajtimi ofron përfitime afatgjata dhe mund të jetë më i vlefshëm nga pikëpamja shëndetësore dhe ekonomike sesa mendohej më parë.

Studimi përfshiu rreth 1,200 pacientë

Hulumtimi i ri ndoqi rreth 1,200 pacientë me demencë. Afërsisht gjysma e tyre u trajtuan me donanemab për 18 muaj.

Rezultatet e tyre u krahasuan me ato të një grupi pacientësh me karakteristika të ngjashme, të cilët nuk e kishin marrë ilaçin.

Studiuesit përdorën një shkallë klinike për vlerësimin e demencës, e cila mat aftësitë e kujtesës, të menduarit dhe funksionimit të përditshëm.

Pas 18 muajsh, u evidentua një dallim i rëndësishëm mes pacientëve të trajtuar dhe atyre që nuk e kishin marrë ilaçin. Pas tre vjetësh, diferenca mes dy grupeve ishte dyfishuar.

Kjo sugjeron se përfitimi i trajtimit mund të vazhdojë edhe pas përfundimit të infuzioneve.

Ulen proteinat e lidhura me Alzheimerin

Studiuesit zbuluan gjithashtu se donanemabi ndikonte në proteinën tau, e cila gjendet natyrshëm në tru dhe ndihmon funksionimin normal të qelizave nervore.

Te personat me Alzheimer, format anormale të kësaj proteine mund të grumbullohen dhe të lidhen me dëmtimin e qelizave të trurit.

Nivelet e tau-s mund të vlerësohen përmes një treguesi në gjak të quajtur p-tau217.

Pas 17 muajsh trajtim, nivelet e p-tau217 ranë ndjeshëm te pacientët që morën donanemab, ndërsa vazhduan të rriteshin te personat që nuk u trajtuan me ilaçin.

Skanimet e trurit treguan gjithashtu se pllakat e dëmshme amiloide, një tjetër shenjë karakteristike e Alzheimerit, ishin zvogëluar me rreth 90 për qind te pacientët me dëmtime të lehta njohëse.

Kjo nuk do të thotë se 90 për qind e dëmtimit të trurit është zhdukur, por se është reduktuar ndjeshëm grumbullimi i proteinës amiloide që lidhet me sëmundjen.

Përfitimet mund të vazhdojnë edhe pas trajtimit

Drejtoresha ekzekutive e “Alzheimer’s Research UK”, Hilary Evans-Newton, tha se rezultatet sugjerojnë se ndikimi i donanemabit mund të vazhdojë për vite pas përfundimit të terapisë.

“Kjo i forcon provat në rritje për donanemabin dhe lecanemabin, dy ilaçe të licencuara në Mbretërinë e Bashkuar, se mund ta ngadalësojnë përparimin e Alzheimerit për një periudhë më të gjatë”, deklaroi ajo.

Sipas saj, trajtimet mund të kenë efekt më të madh kur fillojnë në fazat e hershme të sëmundjes.

Sistemi shëndetësor nuk është ende gati

Doktor Richard Oakley, nga Shoqata e Alzheimerit, theksoi se donanemabi është trajtimi i dytë i miratuar në Britani që synon proceset biologjike të Alzheimerit të hershëm, por ende nuk është në dispozicion të pacientëve përmes NHS-së.

Ai paralajmëroi se edhe nëse ilaçi do të miratohej menjëherë për përdorim publik, sistemi shëndetësor nuk do të ishte i përgatitur për ta administruar në shkallë të gjerë.

“Në çdo moment, rreth një e treta e personave me demencë në Mbretërinë e Bashkuar nuk kanë ende një diagnozë”, deklaroi Oakley.

“Shërbimet nuk kanë personelin dhe pajisjet e nevojshme për të diagnostikuar më shumë pacientë me shpejtësi dhe për t’i monitoruar gjatë trajtimeve të reja.”

Ai kërkoi investime urgjente në diagnostikimin e hershëm, pajisjet e skanimit, personelin e specializuar dhe sistemet për monitorimin e pacientëve.

Sipas tij, nevojiten gjithashtu studime brenda NHS-së për të kuptuar se si donanemabi dhe lecanemabi mund të përdoren dhe monitorohen në mënyrën më të sigurt e më efektive.

Rreth një milion njerëz jetojnë me demencë në Britani

Vlerësohet se rreth një milion persona në Mbretërinë e Bashkuar jetojnë me demencë, ndërsa Alzheimeri është forma më e zakonshme e saj.

Deri në vitin 2040, numri i pacientëve pritet të arrijë në rreth 1.4 milionë.

Megjithatë, jo të gjitha analizat kanë qenë po aq optimiste për donanemabin.

Një rishikim i madh i publikuar në muajin prill analizoi 17 studime me më shumë se 20 mijë pacientë që kishin marrë ilaçe për largimin e amiloidit nga truri.

Studiuesit arritën në përfundimin se trajtimet mund ta ngadalësojnë përparimin e Alzheimerit, por se ndikimi mund të jetë më i vogël sesa niveli që pacientët dhe familjarët do ta vërenin qartë në jetën e përditshme.

Trajtim i kushtueshëm dhe me infuzione të rregullta

Donanemabi kërkon infuzione intravenoze çdo dy deri në katër javë, ndërsa trajtimi privat mund të kushtojë dhjetëra mijëra paund në vit.

Përpara dhe gjatë trajtimit, pacientët duhet të monitorohen me kujdes për shkak të rrezikut të ënjtjes apo gjakderdhjes në tru.

Ekspertët theksojnë se rezultatet e reja janë premtuese, por donanemabi nuk përbën një kurë për Alzheimerin. Ai mund ta ngadalësojë përparimin e sëmundjes te disa pacientë në fazat e hershme, ndërsa përfitimet dhe rreziqet duhet të vlerësohen individualisht nga specialistët. /GazetaExpress/