Vetëm një në tre persona e di se si mund të ulë rrezikun nga demenca

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

20/05/2026 21:17

Vetëm një në tre britanikë e di se mund të ndërmarrë hapa për të ulur rrezikun e zhvillimit të demencës, edhe pse shumica e njerëzve shqetësohen se mund të preken nga kjo sëmundje, tregon një sondazh i ri.

Sipas të dhënave, gjashtë në dhjetë të rritur, ose 59 për qind, thonë se shqetësohen për një diagnozë të mundshme, ndërsa 43 për qind kërkojnë rregullisht simptoma. Kjo do të thotë se një në pesë persona alarmohet edhe kur harron diçka të zakonshme, si çelësat apo emrin e dikujt.

Shqetësimi për demencën duket se është rritur vitet e fundit, pasi 56 për qind e të anketuarve thonë se pandemia e Covid-19 i ka bërë më të vetëdijshëm për shëndetin. Ndërkohë, gjysma e të anketuarve njohin dikë që ka demencë ose kujdeset për një person të prekur nga kjo sëmundje.

Sondazhi me 2 mijë të rritur në Britani u realizua nga OnePoll dhe nxjerr në pah mungesën e informacionit publik për një prej sëmundjeve më serioze të kohës.

Demenca shkakton rreth 76 mijë vdekje në vit në Britani dhe është shkaku kryesor i vdekjeve në vend. Megjithatë, vetëm 11 për qind e të anketuarve e identifikuan saktë si shkakun kryesor të vdekshmërisë, ndërsa 41 për qind mendonin gabimisht se vendin e parë e mban kanceri.

Rastet e demencës pritet të kalojnë shifrën një milion deri në vitin 2030, ndërsa një në tre persona të lindur sot pritet ta zhvillojë atë gjatë jetës.

Studimet tregojnë se rreth 45 për qind e rasteve të demencës mund të parandalohen ose vonohen duke trajtuar 14 faktorë rreziku. Megjithatë, vetëm 32 për qind e njerëzve besojnë se kjo është e mundur.

Shumë persona i njohin disa faktorë rreziku, si dëmtimet traumatike në kokë, konsumimi i tepërt i alkoolit, izolimi social, duhanpirja, mungesa e aktivitetit fizik dhe depresioni. Por shumë më pak njerëz arrijnë të identifikojnë faktorë të tjerë, si cilësia e dobët e arsimit në fëmijëri, problemet e patrajtuara me shikimin, humbja e dëgjimit, ndotja e ajrit, kolesteroli i lartë, diabeti, obeziteti dhe tensioni i lartë i gjakut.

Sondazhi tregon gjithashtu se keqkuptimet për demencën mbeten të përhapura. Disa të anketuar e lidhin gabimisht sëmundjen me mungesën e gjumit, ekspozimin ndaj kimikateve, mungesën e vitaminave, dehidratimin, aluminin apo higjienën e dobët dentare.

Michelle Dyson, drejtuese e Alzheimer’s Society, tha se rezultatet tregojnë nevojën për më shumë edukim publik mbi demencën dhe hapat praktikë që njerëzit mund të ndërmarrin për të ulur rrezikun.

Sipas saj, aktiviteti i rregullt fizik, shmangia e duhanit, trajtimi i humbjes së dëgjimit dhe menaxhimi i sëmundjeve afatgjata si tensioni i lartë dhe diabeti luajnë rol të rëndësishëm në mbrojtjen e shëndetit të trurit.

Gjysma e të anketuarve thanë se do të donin ta dinin paraprakisht nëse do të zhvillonin demencë më vonë në jetë. Arsyet kryesore lidhen me dëshirën për të kaluar më shumë kohë me njerëzit e dashur, për të planifikuar kujdesin dhe financat, për të përmirësuar shëndetin, për të dokumentuar kujtimet dhe për të udhëtuar më shumë.

Sondazhi nxjerr në pah edhe një boshllëk shqetësues në planifikimin financiar. Shumica e njerëzve e vlerësojnë koston e kujdesit për demencën në rreth 20 mijë paund në vit, ndërsa 39 për qind pranojnë se nuk e dinë fare.

Në realitet, kujdesi për rastet e rënda të demencës mund të kushtojë mesatarisht 81 mijë paund në vit, ndërsa edhe rastet më të lehta mund të arrijnë rreth 29 mijë paund në vit.

Pothuajse gjysma e të anketuarve, 49 për qind, pranuan se nuk kanë asnjë plan financiar për të përballuar kostot e mundshme të kujdesit në të ardhmen. Një e katërta thanë se do të mbështeteshin te të ardhurat, kursimet dhe pensionet, ndërsa një në dhjetë do të detyrohej të shiste shtëpinë.

Peter Hamilton, drejtues në Zurich UK, që porositi sondazhin, tha se shumë njerëz ende e shohin demencën si pjesë të pashmangshme të plakjes, edhe pse kjo nuk është e vërtetë.

Sipas tij, më shumë informacion dhe veprim i hershëm, si për shëndetin ashtu edhe për financat, mund t’i ndihmojnë njerëzit të ndihen më të përgatitur dhe më në kontroll të së ardhmes së tyre. /GazetaExpress/