Ekspertët kërkojnë vetëm katër ditë punë – shkaku i obezitetit

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

12/05/2026 20:29

Ekspertët po bëjnë thirrje për një javë pune katërditore, pasi një studim i ri ka lidhur orët e gjata të punës me rritjen e normave të obezitetit. Sipas tyre, shkurtimi i javës së punës mund të ndihmojë jo vetëm në uljen e stresit, por edhe në përmirësimin e shëndetit publik.

Studimi sugjeron se vendet ku njerëzit punojnë më gjatë kanë norma më të larta obeziteti, edhe pse personat që përfundojnë më herët orarin e punës mund të kenë dieta më pak të shëndetshme. Sipas studiuesve, stresi, kultura e ushqimeve të shpejta dhe koha e gjatë e kaluar ulur janë ndër faktorët që ndikojnë në shtimin në peshë.

Hulumtuesit australianë analizuan modelet e punës dhe normat e obezitetit në 33 vende të OECD-së, nga viti 1990 deri në vitin 2022. Gjetjet u prezantuan në Kongresin Evropian për Obezitetin në Stamboll.

Sipas studimit, vende si SHBA-ja, Meksika dhe Kolumbia, ku orët e punës janë zakonisht më të gjata, kanë norma më të larta obeziteti krahasuar me vendet nordike, ku java e punës është më e shkurtër. Mbretëria e Bashkuar renditej e nënta për obezitetin, por e 24-ta për orët e punës, me një mesatare prej 1,505 orësh pune në vit për të rritur.

Autorët nga Universiteti i Queensland-it arritën në përfundimin se mungesa e kohës për aktivitet fizik dhe stresi i lidhur me punën mund të shpjegojnë këtë prirje. Ata vlerësojnë se ulja e orëve të punës me 20 për qind, përmes një jave katërditore, mund të çonte në rreth gjysmë milioni më pak persona obezë në Britani.

Dr. Pradeepa Korale-Gedara tha se orët e gjata të punës mund të nxisin shtimin në peshë jo vetëm përmes ushqimeve të shpejta, por edhe për shkak të rritjes së kortizolit, hormonit të stresit që lidhet me shtimin në peshë.

Sipas saj, kur njerëzit kanë një jetë më të balancuar, përjetojnë më pak stres, kanë më shumë mundësi të zgjedhin ushqime më të shëndetshme dhe të angazhohen në aktivitet fizik.

Mbështetësit e javës katërditore argumentojnë se ky model mund të ulë mungesat në punë, të përmirësojë gjumin, të rrisë aktivitetin fizik dhe madje të përmirësojë produktivitetin. Një studim i publikuar në Nature Human Behaviour, që ndoqi gati 3 mijë punonjës në 141 kompani, zbuloi se pas gjashtë muajsh punonjësit raportuan shëndet më të mirë fizik dhe mendor, më pak probleme me gjumin dhe nivel më të ulët stresi në punë.

Rreth 90 për qind e kompanive të përfshira në atë studim vijuan të aplikonin një formë të javës katërditore edhe pas përfundimit të periudhës së testimit.

Një tjetër studim gjerman, i cili përdori pajisje që matin stresin, aktivitetin fizik dhe gjumin, tregoi se personat që punonin katër ditë në javë kishin dukshëm më pak stres sesa ata që punonin me orar të plotë tradicional. Ata gjithashtu ushtronin më shumë aktivitet fizik dhe flinin rreth 40 minuta më shumë në javë.

Megjithatë, jo të gjithë janë të bindur për përfitimet e këtij modeli. Kritikët thonë se java katërditore me pagë të plotë mund të mos jetë e qëndrueshme për të gjitha bizneset, ndërsa një javë më e shkurtër me të ardhura më të ulëta mund të rëndojë familjet me të ardhura të pakta.

Disa ekspertë theksojnë gjithashtu se problemi kryesor nuk është gjithmonë numri i ditëve të punës, por mbingarkesa. Sipas tyre, nëse detyrat mbeten të njëjta dhe thjesht përqendrohen në më pak ditë, punonjësit mund të vazhdojnë të përjetojnë stres dhe lodhje.

Kritikë të tjerë i kanë cilësuar gjetjet si të diskutueshme, duke theksuar se Mbretëria e Bashkuar është tashmë ndër vendet me orët më të ulëta të punës në studim. Ata argumentojnë se, për shumë njerëz, java katërditore mund të nënkuptojë të ardhura më të ulëta, ndërkohë që personat me të ardhura të ulëta janë më të rrezikuar nga obeziteti.

Qeveria britanike ka bërë të ditur se nuk do të vendosë me detyrim një javë pune katërditore me pagë për pesë ditë. Megjithatë, përmes ligjeve të reja për të drejtat e punës, ajo synon ta bëjë më të lehtë pranimin e kërkesave për punë fleksibël.

Debati mbetet i hapur, por studimi shton argumentet se mënyra si organizohet puna mund të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në shëndetin fizik dhe mendor të njerëzve. /GazetaExpress/