Omega-3 dhe rreziku nga demenca

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

12/05/2026 20:15

Një studim i ri ka ngritur shqetësime se suplementet me omega-3 mund të lidhen me përkeqësim më të shpejtë të funksioneve njohëse te disa persona të moshuar. Megjithatë, ekspertët theksojnë se gjetjet duhen interpretuar me kujdes dhe nuk mjaftojnë për të dalë në përfundimin se vaji i peshkut shkakton demencë.

Profesori Rob Galloway, i cili prej vitesh merr çdo ditë suplemente me omega-3 për shkak se nuk konsumon mjaftueshëm peshk të yndyrshëm, thotë se lajmi fillimisht e shqetësoi. Arsyeja kryesore, sipas tij, është frika nga demenca dhe shpresa se omega-3 mund të ndihmojë në uljen e këtij rreziku.

Studimi, i publikuar në The Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease, analizoi të dhënat e Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative, një projekt i madh kërkimor në SHBA që ndjek të moshuarit përmes testeve të kujtesës, skanimeve të trurit dhe analizave të gjakut.

Studiuesit krahasuan 273 persona që merrnin çdo ditë suplemente omega-3 me 546 persona të ngjashëm që nuk i përdornin ato. Rezultatet treguan se përdoruesit e vajit të peshkut kishin rënie më të shpejtë në disa teste njohëse.

Megjithatë, autorët nuk gjetën prova se ky përkeqësim lidhej me rritje të pllakave amiloide apo tau, apo me tkurrje të trurit, ndryshime që zakonisht lidhen me Alzheimerin. Ata sugjeruan se një shpjegim i mundshëm mund të jetë aftësia më e dobët e trurit për të përdorur glukozën, si pasojë e stresit oksidativ.

Sipas Galloway, ky shpjegim është biologjikisht i besueshëm, pasi vajrat e peshkut janë yndyrna delikate që, nëse janë të vjetra, me cilësi të dobët ose ruhen në kushte jo të përshtatshme, mund të oksidohen. Në teori, kjo mund të shtojë stresin oksidativ në vend që ta ulë atë.

Megjithatë, ai thekson se studimi është vëzhgues. Kjo do të thotë se studiuesit kanë parë lidhje mes përdorimit të omega-3 dhe rënies njohëse, por nuk mund të provojnë qartë shkak-pasojë. Një problem i mundshëm është se njerëzit që kanë shqetësime për kujtesën, histori familjare me demencë ose shenja të hershme të rënies njohëse, mund të jenë më të prirur të përdorin suplemente omega-3 pikërisht për të parandaluar demencën.

Për këtë arsye, Galloway thotë se më shumë rëndësi kanë provat e kontrolluara rastësore, ku pjesëmarrësit ndahen në mënyrë të rastësishme për të marrë suplementin ose një placebo. Një përmbledhje e madhe e publikuar së fundmi në Scientific Reports, e cila analizoi 58 prova të tilla nga vende të ndryshme, sugjeroi se omega-3 mund të lidhet me rezultate pak më të mira njohëse ose me ngadalësim të rënies në disa fusha, veçanërisht në kujtesë.

Megjithatë, edhe këto prova nuk janë përfundimtare. Studimet e përfshira kishin doza të ndryshme, pjesëmarrës me profile të ndryshme shëndetësore dhe shpesh zgjatje të shkurtër. Përfitimet ose dëmet e mundshme të vajit të peshkut mund të kuptohen më qartë vetëm pas përdorimit afatgjatë dhe studimeve më të mëdha.

Përfundimi më i kujdesshëm, sipas profesorit, është se suplementet me omega-3 nuk janë as “mrekulli” dhe as “helm”. Ato mund të kenë disa përfitime, por nuk duhet të shihen si zgjidhje e sigurt kundër demencës.

Ai rekomandon që personat që zgjedhin t’i përdorin të marrin suplemente cilësore, nga marka të njohura dhe brenda afatit të përdorimit. Një dozë orientuese është rreth 1,000 mg në ditë e yndyrnave omega-3 EPA dhe DHA, të cilat gjenden kryesisht te peshqit e yndyrshëm dhe lidhen me përfitimet më të mundshme shëndetësore.

Galloway kujton gjithashtu se omega-3 nuk lidhet vetëm me demencën. Provat më të forta për përdorimin e këtyre suplementeve janë në uljen e triglicerideve, një lloj yndyre në gjak që lidhet me rrezikun kardiovaskular. Ka gjithashtu të dhëna për efekte anti-inflamatore, ndaj disa persona me artrit raportojnë më pak ngurtësi dhe dhimbje të kyçeve. Në disa raste, omega-3 mund të ndihmojë modestisht edhe në simptomat e depresionit.

Megjithatë, ai thekson se këto suplemente nuk janë të domosdoshme për të gjithë dhe nuk mund të kompensojnë një stil jetese të pashëndetshëm. Nëse studime të mëdha dhe të mirëstrukturuara në të ardhmen do të tregojnë se omega-3 përshpejton vërtet demencën ose shkakton dëme të rëndësishme, ai thotë se do ta ndërpresë përdorimin.

Mesazhi kryesor, sipas tij, është që mjekësia nuk duhet të udhëhiqet nga paniku i titujve apo nga besimi i verbër te një suplement, por nga provat shkencore që zhvillohen me kalimin e kohës. /GazetaExpress/