Adoleshentja me kujtesë “si film HD” që mund të udhëtojë në kohë

Mistere

Gazeta Express

11/04/2026 20:48

Një vajzë 17-vjeçare ka habitur shkencëtarët me një aftësi jashtëzakonisht të rrallë kujtese, aq e fuqishme sa i ngjan një forme “udhëtimi në kohë”.

E identifikuar vetëm si “TL” në një studim shkencor, ajo mund të rikthehet mendërisht në çdo ditë të jetës së saj dhe ta përjetojë sërish me një nivel të jashtëzakonshëm detajesh, sikur të ishte një film me definicion të lartë. Po aq mbresëlënëse është aftësia e saj për të imagjinuar të ardhmen, të cilën e përshkruan si një lloj “trailer-i” të ngjarjeve të mundshme.

Studiuesit në Universitetin e Parisit raportojnë se TL vuan nga hipertimezia, e njohur edhe si Kujtesë Autobiografike Tepër e Përmirësuar (HSAM) — një gjendje shumë e rrallë ku kujtimet nuk zbehen me kalimin e kohës, por mbeten të gjalla dhe të qasshme menjëherë.

Në përshkrimet e saj, TL tregon një “arkiv” të brendshëm të mendjes: një hapësirë e bardhë e organizuar si një sistem dosjesh, ku kujtimet ndahen sipas temave si familja, pushimet apo dokumentet personale. Edhe objektet në këtë botë mendore janë të etiketuara sipas personave që ia kanë dhuruar.

Ajo mund t’i rikujtojë ngjarjet nga këndvështrimi i saj, ose t’i shohë nga jashtë si një vëzhguese, duke ruajtur të njëjtën forcë emocionale si në momentin real.

Shkencëtarët theksojnë se kjo kujtesë lidhet kryesisht me jetën personale, jo me faktet e përgjithshme. Informacioni i zakonshëm, sipas saj, ruhet në një “kujtesë të errët” më praktike, ndërsa përvojat personale mbeten jashtëzakonisht të gjalla. Edhe e ardhmja, për TL, shfaqet në mënyrë po aq të qartë, ndonëse si skenarë të mundshëm dhe jo parashikime të sigurta.

Studiuesit e përshkruajnë rastin e saj si një nga shembujt e parë të dokumentuar të “udhëtimit mendor në kohë”, duke përfshirë si të kaluarën ashtu edhe të ardhmen. Sipas tyre, kjo mund të ndihmojë në kuptimin më të thellë të lidhjes mes kujtesës, imagjinatës dhe identitetit.

Neurologia Valentina La Corte shpjegon se aktiviteti i pazakontë lidhet me rrjete të veçanta të trurit të përfshira në reflektim dhe kujtesë, të cilat tek individët me këtë gjendje janë më të ndërlidhura se zakonisht.

Hipertimezia është jashtëzakonisht e rrallë dhe janë raportuar vetëm pak raste në botë. TL për vite me radhë nuk është besuar, pasi në fëmijëri është akuzuar se shpikte histori.

Sot, studimi i saj po shihet si një mundësi për të kuptuar një nga aftësitë më misterioze të trurit njerëzor: mënyrën se si jeta shndërrohet në kujtime që mund të ripërjetohen, çast pas çasti. /GazetaExpress/