Kimikatet e përditshme mund të dëmtojnë zhvillimin e foshnjës

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

10/04/2026 21:57

Një studim i ri paralajmëron se një kimikat i pranishëm në produkte të zakonshme shtëpiake dhe veshje mund të ndikojë negativisht në zhvillimin e fytyrës tek foshnjat ende të palindura.

Bëhet fjalë për acidin perfluorodekanoik (PFDA), pjesë e grupit të ashtuquajtur “kimikate të përjetshme” (PFAS), të cilat janë shumë rezistente ndaj shpërbërjes dhe mund të qëndrojnë për vite të tëra në mjedis dhe në trupin e njeriut.

Sipas studimit, edhe sasi shumë të vogla të PFDA mund të rrisin rrezikun për anomali si sy më të vegjël, probleme me nofullën dhe deformime të tjera të fytyrës me rreth 10%.

Hulumtimi u krye nga shkencëtarët në University of Colorado Anschutz Medical Campus, të cilët analizuan 139 kimikate të ndryshme të grupit PFAS. Ata identifikuan PFDA si më të dëmshmin për zhvillimin e fytyrës së fetusit.

Sipas ekspertëve, ky kimikat ndikon në mënyrën se si trupi kontrollon acidin retinoik (vitamina A), një element thelbësor për formimin e fytyrës, syve dhe sistemit nervor gjatë shtatzënisë. Kur nivelet e këtij acidi dalin jashtë kontrollit, mund të shkaktohen anomali kranio-faciale.

Periudha më kritike është mes javës së katërt dhe të dhjetë të shtatzënisë, kur formohen tiparet kryesore të fytyrës. Gjatë kësaj kohe, fetusi varet plotësisht nga organizmi i nënës për të rregulluar këto procese, duke e bërë ndërhyrjen e kimikateve veçanërisht të rrezikshme.

PFDA dhe substanca të ngjashme gjenden në shumë produkte të përditshme, përfshirë enët që nuk ngjitin, paketimet plastike të ushqimit, rrobat rezistente ndaj ujit dhe njollave, qilimat, kozmetikën dhe disa produkte higjienike. Ato mund të grumbullohen në pluhur dhe të futen në trup përmes frymëmarrjes apo ushqimit.

Ekspertët këshillojnë disa masa për të ulur ekspozimin, si konsumimi i ushqimeve të freskëta në vend të atyre të përpunuara, shmangia e paketimit plastik, filtrimi i ujit të rubinetit dhe evitimi i ngrohjes së ushqimit në enë plastike.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se nevojiten kërkime të mëtejshme për të konfirmuar plotësisht efektet tek njerëzit. Ata shpresojnë që këto gjetje të ndihmojnë në identifikimin e kimikateve më të rrezikshme dhe në krijimin e alternativave më të sigurta për përdorim të përditshëm. /GazetaExpress/