Artemis II: Astronautët përballen me rikthimin hipersonik më të rrezikshëm ndonjëherë

Mistere

Gazeta Express

09/04/2026 21:24

Astronautët e NASA-s janë gati të përfundojnë udhëtimin historik rreth anës së errët të Hënës, por pjesa më e rrezikshme e misionit Artemis II është ende përpara.

Në orët e para të së shtunës, moduli Orion do të bëjë afrimin final me Tokën, duke përmbyllur udhëtimin e gjatë prej 685,000 miljesh (1.1 milion km).

Rreth orës 12:33 pas mesnate BST, kur astronautët do të jenë vetëm 76 milje (122 km) nga Toka, moduli i shërbimit që furnizon anijen hapësinore do të ndahet nga kapsula e ekuipazhit.

Ekuipazhi – Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch dhe Jeremy Hansen – më pas do të përballen me rikthim hipersonik në atmosferën e Tokës me shpejtësi 25,000 mph (40,230 km/h).

Ata do të mbrohen vetëm nga një mburojë tre inçëshe, që do t’i mbrojë nga nxehtësia e përvëluar prej 2,760°C – afërsisht gjysma e temperaturës së sipërfaqes së Diellit.

Gjatë kësaj faze, rreth anijes formohet një shtresë intensive gazi të tejngrohur, e njohur si plazmë, që përkohësisht bllokon sinjalet radio dhe ndërpret komunikimin me qendrën e komandës për disa minuta tensionuese.

Pas mbijetesës së nxehtësisë më të fortë, dy parashuta të vogla (drogue) do të ngadalësojnë Orionin në rreth 300 mph, ndërsa pak më vonë do të lëshohen parashuta shtesë për të ulur shpejtësinë nën 20 mph, para se kapsula të ulet në Oqeanin Paqësor në orën 1:07 BST.

Zyrtarët e NASA-s kanë paralajmëruar se nëse mburoja termike dështon gjatë rikthimit, praktikisht nuk ekziston “plani B”, pasi kjo fazë konsiderohet më e rrezikshmja e misionit.

Administrator i NASA-s, Jared Isaacman, tha në një konferencë shtypi: “Tensioni im do të jetë i lartë deri sa ata të jenë nën parashuta në ujë. Nuk ka plan B. Mburoja termike duhet të funksionojë.”

Në misionin e parë Artemis, anija pa ekuipazh Orion pati dëmtime të mëdha në mburojën e nxehtësisë, duke humbur copëza materiale në më shumë se 100 vende, dhe bulona të mëdhenj madje u shkrinë nga temperaturat ekstreme. NASA ka vendosur një trajektore më të pjerrët të rikthimit për të reduktuar kohën e ekspozimit ndaj temperaturave të larta dhe për të zvogëluar çarjet në mburojë.

Koha nga hyrja në atmosferë deri në ulje në Paqësor afër San Diegos pritet të zgjasë rreth 13 minuta. “Do të ndodhë shumë shpejt,” tha drejtori i fluturimit, Rick Henfling.

Kushtet e motit pranë bregut të Kalifornisë Jugore priten të jenë kryesisht të favorshme për uljen, ndërsa anija USS John P Murtha e marinës amerikane është në rrugë për t’u takuar me kapsulën.

Kjo është fluturimi i parë i një ekuipazhi në Hënë që nga Apollo 17 në vitin 1972. Astronautët kanë ndarë imazhe të jashtëzakonshme, përfshirë ‘Earthset’, që tregon Tokën duke perënduar mbi sipërfaqen e Hënës.

Reid Wiseman komentoi: “Mendjet njerëzore nuk duhet të kalojnë atë që sapo kaluan ata. Është një dhuratë e vërtetë.” Pilot Victor Glover shtoi: “Nuk kam filluar ende ta përpunoj atë që kemi kaluar. Do të mendoj dhe flas për këtë për gjithë jetën time.”

NASA synon të rikthejë një ekuipazh në Hënë deri në vitin 2028, përpara Kinës që planifikon të arrijë rreth vitit 2030. /GazetaExpress/