Zbulimi që rishkruan historinë e pagëzimit

Mistere

Gazeta Express

08/04/2026 21:42

Ekspertët kanë zbuluar një artefakt të rrallë mermeri që mund të ndryshojë tërësisht historinë e pagëzimit.

Arkeologët kanë qenë duke ekskavuar mbetjet e një katedrale në qytetin e lashtë të Hippos në Izrael, pranë Liqenit të Galilesë. Sipas ungjijve, shërbimi tokësor i Jezusit përqendrohej rreth kësaj zone, duke e bërë vendin një pikë kyçe në historinë e krishterimit.

Në këtë vend, ekipi gjeti një objekt të pazakontë – një copë mermeri me tre gropa hemisferike, të cilat besohet se përdaheshin për të mbajtur tre lloje të ndryshme vajrash.

Tradicionalisht, gjatë pagëzimeve, një person shprukohet me dy vajra – një para ujit të pagëzimit dhe një tjetër pas tij.

Por ky zbulim i ri tregon se dikur njerëzit shprukeshin tre herë, duke detyruar historianët të rishikojnë praktikën e hershme.

“Pranë fontit të pagëzimit filluam të gjenim objekte liturgjike të jashtëzakonshme,” tha Dr Michael Eisenberg nga Universiteti i Haifas.

“Vetëm pas një hulumtimi të kujdesshëm kuptuam sa të veçanta janë këto për të kuptuar ritualet e krishtera në djepin e krishterimit pranë Liqenit të Galilesë.”

Pas analizave dhe krahasimeve të shumta, ekipi arriti në përfundimin se nuk ekziston ndonjë artefakt tjetër mermeri i ngjashëm. Ata besojnë se zbulimi, rreth 1,300 vjet i vjetër, dëshmon për një fazë të humbur të riteve të hershme të pagëzimit.

“Ne sugjerojmë që gropat e gurit mbajnë vaj, ndoshta tre lloje të ndryshme, që mund të lidhen me një traditë lokale të shprukimit në tre faza gjatë riteve të pagëzimit,” shkruhet në studimin e publikuar në revistën Palestine Exploration Quarterly.

“Ritet e pagëzimit përfshinin zhytje trefish, dhe shprukimi bëhej shpesh para dhe pas zhytjes, edhe pse detajet ndryshonin vazhdimisht. Përdorimi i vajrave të ndryshëm përmendet në disa burime, por kudo tjetër nuk specifikohet qartë përdorimi i tre vajrave të ndryshëm.”

Ekskavimi aktual u fokusua në një sallë pranë katedrales së Hippos, që ishte kishë qendrore në rajon. Ata gjetën një dhomë pjesërisht të ruajtur me një font të pagëzimit – të dytin në katedralë. Ky është i vetmi rast i njohur në regjistrin arkeologjik ku një kishë përmban dy dhoma të dedikuara me fonte pagëzimi.

Mendohet se sala më e madhe përdorej për pagëzimet e të rriturve, ndërsa dhoma më e vogël, e zbuluar së fundmi, për pagëzimin e foshnjave dhe fëmijëve.

Ndër gjetjet më të rëndësishme ishin një kandil bronzi, i quajtur candelabrum, më i madhi i zbuluar ndonjëherë në Izrael, dhe një relikvar mermeri, më i madhi i këtij lloji në vend.

Salla u shkatërrua nga një tërmet në vitin 749 pas Krishtit, duke mbuluar artefaktet nën rrënoja dhe duke i ruajtur deri në zbulimin e tyre të fundit.

“Pagëzimi ishte një nga ritet qendrore të jetës komunitare të krishterë dhe gradualisht mori formë gjatë periudhës bizantine,” tha Dr Eisenberg.

“Në rajone të ndryshme zhvilloheshin tradita liturgjike të veçanta, shumë prej të cilave nuk dokumentoheshin me shkrim. Ky zbulim ofron një vështrim të rrallë mbi mënyrën se si u formua dhe u praktikua riti i pagëzimit në komunitetin bizantin të Hippos.” /GazetaExpress/