Bota në prag të masave shtrënguese për shkak të krizës në Lindjen e Mesme, ja cilat vende kanë nisur të ndërmarrin veprime

Lajme

Gazeta Express

06/04/2026 19:16

Për shkak të luftës në Iran, kostoja e energjisë dhe karburantit po rritet ndjeshëm, dhe mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës botërore, e kërcënuar nga Republika Islamike për shkak të sulmeve të vazhdueshme nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli, rrezikon ta çojë të gjithë botën në një periudhë të re shtrëngimi.

Racionimi i energjisë është tashmë një praktikë në ekonomitë më të brishta, ndërsa në Evropë po merr formë më gradualisht. Egjipti ka vendosur të zvogëlojë ndriçimin publik dhe të vendosë një orar mbylljeje në orën 21:00 të bareve dhe restoranteve për të ulur konsumin e energjisë. Kajro gjithashtu ka vendosur një ngadalësim dy-mujor në disa projekte të mëdha publike, me qëllim racionalizimin e konsumit.

Zambia ka shpallur një emergjencë furnizimi, duke pasur parasysh se çmimet e vajgurit, karburanti i përdorur për të bërë karburant për avionët, pritet të rriten “më shumë se 50% këtë muaj”.

Azia, nga ana tjetër, duket se është tashmë në një regjim të plotë shtrëngimi. Kjo nuk është rastësi, duke marrë parasysh se është kontinenti më i varur nga importet e naftës nga Gjiri Persik. Koreja e Jugut ka kufizuar përdorimin e makinave për punonjësit publikë, ndërsa Filipinet kanë vendosur të shkurtojnë javën e tyre të punës në katër ditë. Ky vend ka shpallur një “gjendje të emergjencës kombëtare”. Në Myanmar, targa alternative janë në fuqi për individët privatë.

Duke filluar nga e premtja e kaluar, kufizimet hynë në fuqi edhe në Bangladesh. Vendi i Azisë Jugore filloi të shkurtojë orarin e punës dhe të vendosë mbylljen e parakohshme të qendrave tregtare dhe dyqaneve, ndërkohë që vendosi një ulje prej 30% të shpenzimeve për karburant dhe energji elektrike në zyrat qeveritare. Disa kurse trajnimi të stafit janë pezulluar gjithashtu, ndërsa blerja e automjeteve, anijeve dhe avionëve të rinj është ndaluar. Qeveria u ka urdhëruar gjithashtu punonjësve publikë të “ulin përdorimin e energjisë elektrike duke fikur dritat e panevojshme dhe duke kufizuar ajrin e kondicionuar”.

Indonezia është dashur gjithashtu të gjejë një zgjidhje për vështirësitë e vazhdueshme ekonomike dhe energjetike. Punonjësit e sektorit publik do të punojnë nga shtëpia të premteve, një masë që rekomandohet fuqimisht edhe për sektorin privat. Ministri i Ekonomisë Airlangga Hartarto ka dekretuar që automjetet private do të kufizohen në blerjen e jo më shumë se 50 litrave karburant në ditë. Udhëtimet zyrtare brenda vendit do të përgjysmohen gjithashtu, ndërsa udhëtimet ndërkombëtare do të reduktohen edhe më tej.

Ndërkohë, Malajzia planifikon të prezantojë një politikë pune nga shtëpia për punonjësit e sektorit publik duke filluar nga 15 prilli, ndërsa ata që banojnë në qendrat kryesore administrative, përfshirë kryeqytetin Kuala Lumpur, me një udhëtim vajtje prej më shumë se 8 kilometrash mund të punojnë nga distanca deri në tre ditë në javë.

Bashkimi Evropian duhet të përgatitet gjithashtu për një krizë energjitike “afatgjatë”, tha Komisioneri i Energjisë i BE-së, Dan Jørgensen, në një intervistë me Financial Times.

27 shtetet anëtare mund të përballen së shpejti me një krizë shumë më serioze se ajo më e fundit në vitin 2022, kur Rusia pushtoi Ukrainën, dhe për këtë arsye po vlerësojnë “të gjitha opsionet” për ta adresuar atë, duke përfshirë racionimin e karburantit dhe përdorimin e mëtejshëm të rezervave strategjike. Për momentin, Jørgensen siguroi se BE-ja “nuk është ende në një krizë sigurie furnizimi”, por Brukseli po zhvillon plane për të adresuar “efektet strukturore dhe afatgjata” të konfliktit.

BE-ja po “përgatitet për skenarët më të këqij “, tha komisioneri, edhe nëse situata “nuk ka arritur ende në pikën” e nevojës për të racionuar produkte kritike si karburanti i avionëve ose nafta.

Për këtë arsye, Jørgensen i nxiti 27 vendet anëtare të ndjekin listën e rekomandimeve nga IEA – Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë – e cila përfshin, ndër të tjera, “punën nga shtëpia kur është e mundur, uljen e shpejtësisë në autostradë me 10 kilometra në orë” dhe “rritjen e përdorimit të ndarjes së makinave”.

Prandaj, kriza energjetike nuk ka arritur ende kulmin e saj, por disa vende në Kontinentin e Vjetër kanë filluar tashmë të vendosin kufizime në konsum: Sllovenia, për shembull, ka kufizuar konsumin ditor të karburantit në 50 litra për individët privatë dhe 200 për bizneset. /Panorama