Testi i gjakut që paralajmëron demencën

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

01/04/2026 20:01

Një test i thjeshtë gjaku mund të zbulojë rrezikun për demencë vite përpara se të shfaqen simptomat e para, sipas studiuesve. Ky zbulim mund të ndryshojë mënyrën se si diagnostikohet dhe trajtohet kjo sëmundje.

Testi analizon substanca kimike të lidhura me bakteret e zorrëve dhe ushqimin, duke dhënë sinjale të hershme për ndryshime në tru. Zbulimi i hershëm është thelbësor, pasi u jep pacientëve më shumë mundësi trajtimi dhe kohë për të bërë ndryshime në stilin e jetesës që mund të mbrojnë trurin dhe të vonojnë shfaqjen e sëmundjes.

Studimi u zhvillua nga Universiteti i East Anglia dhe përfshiu 150 persona mbi moshën 50 vjeç. Pjesëmarrësit u ndanë në tre grupe:

persona të shëndetshëm

persona me ankesa për kujtesën, por pa dëmtime të matshme

persona me dëmtim të lehtë kognitiv (fazë e hershme që mund të paraprijë demencën)

Studiuesit analizuan mostra gjaku dhe feçesh për të identifikuar metabolitë – substanca kimike që prodhohen nga bakteret e zorrëve dhe dieta. Me ndihmën e inteligjencës artificiale, ata zbuluan modele që lidhen me rënien e hershme të funksioneve njohëse.

Rezultatet treguan ndryshime të qarta në bakteret e zorrëve dhe në përbërjen kimike të gjakut tek personat me dëmtim të lehtë kognitiv. Një model i bazuar vetëm në gjashtë substanca arriti të dallojë grupet me një saktësi rreth 79%, ndërsa dallimi mes personave të shëndetshëm dhe atyre me probleme të lehta arriti mbi 80%.

Sipas studiuesve, kur shfaqen simptomat, dëmtimi në tru shpesh është tashmë i avancuar. Prandaj, identifikimi i hershëm i shenjave biologjike mund të mundësojë ndërhyrje më të shpejta dhe monitorim më të mirë.

Aktualisht, rreth 55 milionë njerëz në botë jetojnë me demencë, dhe ky numër pritet të rritet ndjeshëm në dekadat e ardhshme.

Studimi nxjerr në pah edhe rolin e rëndësishëm të lidhjes mes zorrëve dhe trurit (boshti zorrë-tru). Ndryshimet në bakteret e zorrëve mund të ndikojnë në shëndetin e trurit, duke hapur rrugë për trajtime të reja si:

përdorimi i probiotikëve

dieta të personalizuara

terapi të bazuara në mikrobiomë

Megjithatë, ekspertët theksojnë se ky është një studim i vogël dhe nuk provon ende nëse këto ndryshime janë shkaku i demencës apo pasojë e saj. Nevojiten kërkime të mëtejshme për të konfirmuar rezultatet.

Demenca konsiderohet një nga sfidat më të mëdha globale në shëndetësi. Deri në 45% e rasteve mund të parandalohen duke adresuar faktorë të ndryshueshëm si:

pirja e duhanit

mungesa e aktivitetit fizik

konsumimi i alkoolit

presioni i lartë i gjakut

kolesteroli i lartë

Studime të tjera kanë identifikuar gjithashtu faktorë të pandryshueshëm si mosha, gjenetika dhe gjinia, të cilët ndikojnë në rrezikun për zhvillimin e sëmundjes.

Zbulime të tilla po konsiderohen një hap i rëndësishëm drejt parandalimit të hershëm dhe menaxhimit më efektiv të demencës. /GazetaExpress/