Fairuz dhe kënga e saj: Simbol i shpresës apo kujtesë e dhimbjes në Liban

Arte

Gazeta Express

01/04/2026 19:44

Kënga patriotike e Fairuz, Bahebak Ya Lebnan, ka rikthyer shpesh shpresën për libanezët që nga viti 1976, duke u bërë një himn i unitetit dhe qëndrueshmërisë kombëtare.

Por me shpërthimin e luftës së fundit midis SHBA-së dhe Izraelit, disa libanezë po ndjejnë një tension ndaj optimizmit dhe nostalgjisë që përçon kënga.

Leila Milki, këngëtare dhe pianiste libanezo-amerikane, e përjetoi për herë të parë këngën si një simbol të bashkimit dhe rezistencës së Libanit. “Për brezin e prindërve të mi dhe gjyshërve, kjo këngë ishte mesazh shprese dhe uniteti,” thotë ajo.

Kur Fairuz e publikoi këngën në 1976, Libani po hynte në fillimet e një lufte civile 15-vjeçare që shkaktoi rreth 150,000 të vdekur, një eksod masiv të rreth 1 milion njerëzve dhe pushtim nga Siria dhe Izraeli. Megjithatë, Bahebak Ya Lebnan vazhdoi të frymëzonte shpresë dhe krenari kombëtare gjatë konflikteve të shumta me Izraelin, pandemisë Covid-19, trazirave fetare dhe shpërthimit në portin e Beirutit në 2020.

Por sot, kënga i rikthehet Libanit në një kontekst tjetër: lufta e SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit dhe zhvendosja e mbi një milioni njerëzve po bëjnë që himni të tingëllojë si shoqëruese e dëshpërimit kombëtar. “Është kthyer më shumë në një vajtim,” thotë Milki. “Ndjehet si një moment dhimbjeje të thellë që përmbledh lodhjen dhe nevojën për t’u rikthyer çdo herë tek narrativi i rilindjes, edhe pse askush nuk do ta përjetonte këtë vërtet.”

Për shumë të rinj, kënga përfaqëson një fantazi: Libani që rilind, një vend i dinjitetshëm dhe një popull që përballon gjithçka. Por për të tjerë, ajo fantazi duket bosh. “Dua Libanin ku u rrita, por nuk është gjithmonë Libani për të cilin flet Fairuz,” thotë producenti muzikor Sleiman Damien.

Shumë nga libanezët e diasporës përdorin këngën për të qëndruar të lidhur me versionin “përdorues-posta” të Libanit, por për disa, tingulli i saj sjell dhimbje dhe kujtesë të luftërave dhe shkatërrimeve të panumërta. “Nuk mund ta dëgjoj pa u tronditur,” thotë artistja Lara Atallah.

Ekspertja e muzikës etnike, Dr. Nour El Rayes, thekson se për brezat e vjetër kënga ruan përjetimin e epokës së artë të Libanit, por brezat e rinj, të rritur në një vend të “nxehtë dhe të pasigurt”, nuk gjejnë shumë shpresë. Shumë të rinj tani preferojnë muzikantë alternativë që shprehin politikisht realitetin e tyre.

Ndërsa Bahebak Ya Lebnan vazhdon të interpretohet nga artistë arabë si Hussain Al Jassmi, Fadel Chaker, Assala dhe Sherine, pyetja mbetet: a ushqen kënga ende një stereotip të vjetëruar të “rezistencës” së Libanit? “Është pothuajse një klishe që libanezët janë optimistë dhe rezistentë nga natyra, por ne jemi gjithashtu të lodhur,” thotë Damien. “E vërteta është më komplekse.” /GazetaExpress/