11 këshilla për të ulur rrezikun nga kanceri i zorrës së trashë

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

09/03/2026 19:42

Rastet e kancerit të zorrës së trashë po shtohen edhe tek të rinjtë. Në Mbretërinë e Bashkuar çdo vit diagnostikohen rreth 44 mijë persona me këtë sëmundje, ndërsa rreth 17 mijë humbin jetën prej saj.

Ekspertët paralajmërojnë se megjithëse rreziku rritet me moshën, vitet e fundit gjithnjë e më shumë njerëz nën 50 vjeç po preken nga kjo sëmundje.

Studiuesit dyshojnë se ushqimet shumë të përpunuara, mikroplastikat dhe shtimi i sëmundjeve inflamatore të zorrëve mund të jenë ndër faktorët që po ndikojnë në këtë trend. Shenjat e para shpesh janë ndryshime të vazhdueshme në funksionimin e zorrëve – si kapsllëk ose diarre – gjak në feçe, dhimbje barku, lodhje dhe rënie e pashpjegueshme në peshë.

Megjithatë, sipas ekspertëve, më shumë se gjysma e rasteve të kancerit të zorrës së trashë mund të parandalohen përmes stilit të jetesës dhe diagnostikimit të hershëm.

1. Ushqehuni shëndetshëm dhe me shumë fibra

Reduktimi i konsumit të mishit të kuq dhe veçanërisht të mishit të përpunuar – si proshuta apo sallamet – mund të ulë rrezikun. Konsumi i rregullt i tyre është lidhur me rritje të mundësisë për kancer të zorrës së trashë. Në vend të tyre rekomandohet një dietë e pasur me fibra që gjenden te perimet, frutat, drithërat integrale, bishtajoret dhe arrat.

Fibra ndihmon funksionimin normal të zorrëve dhe zvogëlon kohën që substancat potencialisht të dëmshme qëndrojnë në kontakt me murin e zorrës. Gjithashtu, gjatë përpunimit nga bakteret e zorrëve prodhohen substanca me efekt anti-inflamator që ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave.

2. Kufizoni mishin e përpunuar

Ekspertët sugjerojnë që konsumimi i mishit të kuq dhe të përpunuar të mos kalojë rreth 70 gramë në ditë. Sa më i shpeshtë dhe më i madh të jetë konsumi, aq më i lartë bëhet rreziku.

3. Qëndroni fizikisht aktivë

Jetesa sedentare konsiderohet një ndër faktorët kryesorë që rrisin rrezikun e shumë sëmundjeve, përfshirë kancerin. Aktiviteti fizik ndihmon në uljen e inflamacionit dhe stresit oksidativ që dëmton qelizat.

Studime të fundit kanë treguar se edhe një stërvitje e shkurtër – rreth 10 minuta – mund të ndikojë në mekanizma biologjikë që frenojnë zhvillimin e kancerit të zorrës së trashë.

4. Kufizoni kohën para ekranit

Një studim me rreth 430 mijë pjesëmarrës zbuloi se personat që kalojnë më shumë se pesë orë në ditë duke parë televizor kanë rreth 30% më shumë gjasa të zhvillojnë kancer të zorrës së trashë krahasuar me ata që e kufizojnë këtë kohë në një orë.

5. Mbani peshë trupore të shëndetshme

Mbipesha dhe obeziteti mendohet të jenë përgjegjëse për të paktën 11% të rasteve të kësaj sëmundjeje. Dhjami i tepërt, veçanërisht në zonën e barkut, mund të shkaktojë rezistencë ndaj insulinës dhe ndryshime hormonale që favorizojnë zhvillimin e kancerit.

6. Menaxhoni stresin

Stresi i vazhdueshëm mund të ndikojë negativisht në sistemin imunitar dhe në shëndetin e përgjithshëm të trupit. Praktika si meditimi apo teknikat e relaksimit mund të kenë ndikim pozitiv.

7. Flini mjaftueshëm

Modelet e çrregullta të gjumit janë lidhur në disa studime me rritjen e rrezikut për kancer. Gjumi i mirë ndihmon trupin të riparohet dhe mban të fortë sistemin imunitar.

8. Kufizoni alkoolin

Organizata Botërore e Shëndetësisë thekson se nuk ekziston një nivel plotësisht i sigurt i konsumit të alkoolit kur bëhet fjalë për rrezikun e kancerit. Alkooli shndërrohet në trup në një substancë toksike që mund të dëmtojë qelizat dhe të nxisë mutacione kancerogjene.

9. Mos pini duhan

Duhanpirësit kanë më shumë gjasa të zhvillojnë polipe në zorrë – rritje jo kancerogjene që me kalimin e kohës mund të shndërrohen në kancer nëse nuk trajtohen.

10. Kushtojini vëmendje simptomave

Gjak në feçe, dhimbje barku të vazhdueshme, ndryshime në jashtëqitje apo rënie e pashpjegueshme në peshë duhet të diskutohen me mjekun. Zbulimi i hershëm rrit shumë mundësinë e shërimit.

11. Bëni kontrolle dhe teste depistuese

Shumë raste të kancerit të zorrës së trashë fillojnë si polipe në murin e zorrës. Nëse zbulohen herët, ato mund të hiqen gjatë një kolonoskopie dhe të parandalojnë zhvillimin e kancerit.

Testet e depistimit të feçeve mund të zbulojnë sasi të vogla gjaku që nuk shihen me sy dhe mund të jenë shenjë e hershme e sëmundjes. Diagnostikimi në fazat e para rrit ndjeshëm mundësinë e trajtimit të suksesshëm dhe ul nevojën për trajtime të rënda. /GazetaExpress/