Librat që zbuluam përmes muzikës

Arte

Gazeta Express

04/03/2026 21:35

Në prag të Ditës Botërore të Librit, gazetarët e muzikës tregojnë për autorët e mëdhenj që zbuluan falë këngëve dhe referencave letrare të artistëve të preferuar – nga Iron Maiden te The National.

Penelope Farmer përmes The Cure

Si adoleshente, dëgjova për herë të parë Charlotte Sometimes nga The Cure dhe u ndjeva sikur po zgjohesha nga një ëndërr. Kënga më riktheu te romani misterioz Charlotte Sometimes (1969) i Penelope Farmer, që e kisha lexuar fëmijë.

Historia e vajzës që zgjohet 40 vjet në të shkuarën, në trupin e dikujt tjetër, mori një kuptim të ri në adoleshencë, kur identiteti im ishte i pasigurt. Ta dëgjoja këtë hutim në zërin e Robert Smith ishte çuditërisht ngushëlluese – si provë se rritja ka qenë gjithmonë një lloj udhëtimi në kohë.

Oscar Wilde përmes The Smiths

Bleva The Picture of Dorian Gray të Oscar Wilde sepse The Smiths e përmendnin në këngën Cemetry Gates. Ishte edhe një përpjekje për të impresionuar një fanse të zjarrtë të Morrissey-t. Për të njëjtën arsye bleva edhe Saturday Night, Sunday Morning të Alan Sillitoe. Romanca jonë nuk zgjati shumë, por librat mbetën – dhe Wilde vazhdon të jetë po aq i mprehtë dhe magjepsës.

Joe Orton përmes Adam Ant

Në vitin e fundit të universitetit, ndërsa shkruaja diplomën për dramaturgun Joe Orton, kuptova se interesimi im kishte nisur falë Adam Ant, i cili e përmendte shpesh Orton-in në kulmin e famës së tij. Ditaret e Orton-it ishin tronditëse dhe plot humor të zi; më çuan te dramat dhe biografia Prick Up Your Ears e John Lahr. Një pasion 40-vjeçar që ende më shoqëron.

John Berryman përmes Nick Cave

Në një kohë kur lexoja Charles Bukowski, Nick Cave më drejtoi drejt poetit John Berryman me vargun: “Bukowski was a jerk, Berryman was best.” Përmbledhja 77 Dream Songs ishte një zbulim – e errët, e trazuar, por e bukur. Një alternativë më komplekse dhe poetike ndaj mitit të artistit të dehur.

Coleridge përmes Iron Maiden

“Unë i detyrohem Iron Maiden provimin e anglishtes.” Në moshën 14-vjeçare, albumi The Number of the Beast i Iron Maiden u bë obsesioni im. Kënga 13-minutëshe The Rime of the Ancient Mariner, bazuar në poemën e Samuel Taylor Coleridge, më shtyu të lexoja origjinalin romantik. Kur poema u përfshi në programin e kolegjit, e kalova provimin me notë maksimale.

Grace Paley përmes The National

The National shpesh quhen “letrarë”. Përmes Matt Berninger zbulova Grace Paley dhe përmbledhjen e saj Enormous Changes at the Last Minute. Tregimet e saj për jetën e përditshme në Nju Jork, me gjuhë të drejtpërdrejtë dhe humor të mprehtë, ishin një frymëzim i rrallë.

Saul Bellow përmes Fionn Regan

Kënga Put a Penny in the Slot e Fionn Regan përmend dy romane. Njëri prej tyre ishte The Adventures of Augie March i Saul Bellow, një hyrje brilante në botën e një prej romancierëve më të mëdhenj të shekullit XX.

Antonio Gramsci përmes Scritti Politti

Grupi Scritti Politti, përmes këngës Hegemony, më njohu me mendimtarin italian Antonio Gramsci. Referencat ndaj teorive të kulturës dhe filozofisë kontinentale më çuan drejt studimeve të mëtejshme në filozofi.

Nga poemat romantike te teoria marksiste, nga romani viktorian te tregimet urbane amerikane – për shumë prej nesh, muzika pop ishte porta hyrëse drejt letërsisë. Ndonjëherë një varg kënge mjafton për të ndryshuar bibliotekën – dhe ndoshta edhe jetën. /GazetaExpress/