Lockdown-et Covid penguan zhvillimin e trurit tek fëmijët

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

04/03/2026 20:54

Pandemia Covid dhe muajt e bllokimeve mund të kenë shkaktuar dëme afatgjata në zhvillimin e trurit të fëmijëve dhe të kenë lënë sfida të qëndrueshme në sjelljen e tyre, paralajmëron një studim i ri.

Hulumtimi, i udhëhequr nga University of East Anglia, tregoi se pandemia pengoi aftësinë e fëmijëve për të rregulluar sjelljen, për të qëndruar të përqendruar dhe për t’u përshtatur me situata të reja – aftësi të njohura si funksione ekzekutive.

Ndikimi më i madh u pa tek fëmijët e klasës së parë (4–5 vjeç) kur filluan bllokimet e para në mars 2020. Kjo është një moshë kritike ku fëmijët normalisht mësojnë të socializohen, të ndjekin rutina dhe të orientohen në klasë, por miliona fëmijë u detyruan të qëndronin në shtëpi dhe të mësonin online ose nga prindërit.

Fëmijët e kësaj grupmoshe tani janë rreth 10–11 vjeç, në vitin e fundit të shkollës fillore. Studimi, botuar në Child Development, tregoi se këta fëmijë shfaqën rritje më të ngadaltë të aftësive të vetë-rregullimit dhe fleksibilitetit njohës krahasuar me një grup tjetër që ishte në parashkollë kur filloi pandemia.

Studiuesit nga University of East Anglia, Lancaster University dhe Durham University thonë se këta fëmijë mund të ndihen ende të prekur vite më vonë.

Studimi ndoqi 139 fëmijë të moshës 2.5–6.5 vjeç gjatë disa viteve, përfshirë 94 familje që ishin përfshirë para pandemisë, duke siguruar kështu një bazë krahasimi për zhvillimin para Covid. Përdorën vlerësimin standard Minnesota Executive Function Scale për të matur aftësitë njohëse në intervale të rregullta.

Prof. John Spencer, drejtues i studimit, tha: “Fëmijët që ishin në klasën e parë kur vendi u mbyll treguan rritje shumë më të ngadaltë të aftësive kyçe të vetë-rregullimit dhe fleksibilitetit njohës gjatë viteve në vazhdim, krahasuar me fëmijët që ishin ende në parashkollë. Kjo është një vit kritik për socializimin me bashkëmoshatarët dhe krijimin e miqësive të para që formojnë besimin në vetvete.”

Për grupin që filloi shkollën në 2020, klasat u mbyllën, rutinat u shpërbë dhe mundësitë për ndërveprime sociale u kufizuan ndjeshëm. Pa këto përvoja, aftësitë e vetë-rregullimit të fëmijëve nuk u zhvilluan aq shpejt pas përfundimit të bllokimeve. Shpeshtimi i infeksioneve Covid tek këta fëmijë mund të ketë përkeqësuar situatën.

Studimi sugjeron se socializimi me bashkëmoshatarët dhe aftësitë e reja të vetë-rregullimit në klasën e parë janë thelbësore për zhvillimin e funksioneve ekzekutive, dhe mungesa e këtyre përvojave ka vështirësuar zhvillimin e tyre në vitet pas pandemisë. Studiuesit theksojnë se kjo gjeneratë mund të ketë nevojë për mbështetje shtesë nga mësuesit, shkollat dhe shërbimet shëndetësore në vitet e ardhshme.

Raporti i Speech and Language UK në 2023 tregoi se fëmijët humbën mesatarisht 84 ditë shkollore për shkak të Covid. Mësuesit raportuan një rritje të dukshme të shpërqendrimit, bisedave të panevojshme, të bërtitura dhe të qeshura jo të përshtatshme. Përdorimi i vazhdueshëm i rrjeteve sociale si TikTok duket se ka përkeqësuar situatën.

Studime të mëparshme sugjeruan se truri i vajzave adoleshente mund të kishte plakur parakohshëm deri në katër vjet gjatë pandemisë, ndërsa djemtë adoleshentë treguan dëmtime rreth një vit e gjysmë. Kjo mund të lidhet me kufizimet sociale që ndikuan më shumë tek vajzat.

Studimet MRI të universiteteve të Washington-it treguan një proces të quajtur “cortical thinning” – hollesa e korteksit – më të avancuar se normalisht tek adoleshentët e pandemisë. Ky fenomen është i lidhur me stresin dhe ankthin dhe mund të rrisë rrezikun për çrregullime psikologjike, megjithëse nuk dihet ende nëse ndryshimet janë të përhershme apo ndikojnë në shëndetin afatgjatë dhe arsimimin e adoleshentëve. /GazetaExpress/