Numri i dramave që i atribuohen dramaturgut të shekullit XVI, Thomas Kyd, dyfishohet në një botim të ri

Arte

Gazeta Express

24/02/2026 19:56

Ekskluzive: Kanoni tani përfshin edhe tragjedinë familjare Arden of Faversham, e cila i atribuohet plotësisht Kyd-it dhe “aspak” Shekspirit.

Numri i veprave dramatike që i atribuohen dramaturgut elizabetian Thomas Kyd është më shumë se dyfishuar në një botim të ri madhor shkencor. Vëllimi i dytë, që pritet të botohet së shpejti, i The Collected Works of Thomas Kyd paraqet argumente të forta se Kyd ka qenë autor i vetëm ose bashkautor i disa dramave që më parë i atribuoheshin William Shakespeare-it ose Christopher Marlowe-t.

Tradicionalisht, Kyd njihej si autor i tre veprave kryesore: tragjedisë së hakmarrjes The Spanish Tragedy, tragjedisë së dashurisë Soliman and Perseda dhe tragjedisë klasike Cornelia. Me botimin e ri, kanoni i tij zgjerohet ndjeshëm dhe përfshin edhe vepra si Arden of Faversham, e cila tani i atribuohet vetëm Kyd-it dhe “aspak” Shekspirit, ndryshe nga supozimet e mëparshme.

Ky është botimi i parë kritik i veprës së plotë të Kyd-it që nga viti 1901. Në të, ai paraqitet si një “dramaturg madhor i neglizhuar tragjikisht”. Nëntë studiuesit e përfshirë argumentojnë se rikthimi i plotë i veprës së tij e vendos Kyd-in në radhën e dramaturgëve kryesorë elizabetianë, i lënë padrejtësisht në hije nga bashkëkohësit më të famshëm, dhe njëkohësisht “zgjerojnë kuptimin tonë për një periudhë të artë të letërsisë dhe teatrit”.

Redaktor i asociuar i botimit është Darren Freebury-Jones, ish-akademik pranë Shakespeare Birthplace Trust në Stratford-upon-Avon. Ai shpjegon se kanoni i Kyd-it është zgjeruar nga tre në tetë drama. Për vepra si Arden of Faversham, Fair Em, the Miller’s Daughter of Manchester dhe pjesë të Henry VI Part 1 dhe Edward III, kjo është hera e parë që botohen në një edicion kritik të përmbledhur si vepra të Kyd-it, pavarësisht lidhjeve të hershme me emrin e tij.

Provat e paraqitura përfshijnë analiza kompjuterike të hollësive gjuhësore, si dhe ngjashmëri në ndërtimin e subjektit dhe karaktereve. Sipas këtij botimi, Henry VI, Pjesa e Parë i atribuohet Kyd-it, Thomas Nashe-t dhe Shekspirit, por jo Marlowe-t, siç mendohej më parë.

Freebury-Jones, autor edhe i librit Shakespeare’s Borrowed Feathers, thekson se Kyd-i ndryshon dukshëm nga Shekspiri, veçanërisht në përdorimin e rimës. Ai vë në dukje prirjen e Kyd-it për të “thyer” skemat e rimës, një tipar që mungon te Shekspiri, dhe argumenton se Arden of Faversham përputhet qartë me fjalorin dhe stilin e Kyd-it.

Një tjetër tregues janë udhëzimet skenike: formulime si “Then they…” (Pastaj ata…) shfaqen vetëm te Kyd-i në dramaturgjinë komerciale të asaj kohe. Po ashtu, përsëritje të brendshme si imazhi “heart’s grief” apo shprehja “fine device” janë tipike për Kyd-in dhe mungojnë në korpuset shumë më të gjera të dramaturgëve si Shekspiri.

Redaktori i përgjithshëm i botimit, Brian Vickers, profesor në University of London, thekson se Marlowe ka përfituar më shumë publicitet sesa Kyd-i, pjesërisht për shkak të vdekjes së tij dramatike. Ndërsa Kyd-i, sipas tij, ishte një shkrimtar serioz dhe punëtor, që nuk u bë kurrë figurë skandaloze.

Përfundimi i studiuesve është i qartë: Kyd-i meriton të rivlerësohet dhe dramat e tij të rikthehen sot në skenë, si pjesë thelbësore e trashëgimisë së teatrit elizabetian. /GazetaExpress/